Xinwu.com | Chân dung Hàn Quốc của họa sĩ Kim Hyun Jung: Vẻ đẹp nội tâm – Sự nghỉ ngơi hoàn hảo sau bữa ăn một mình

Xã hội Hàn Quốc ngày nay luôn lặp đi lặp lại một triết lý sống: “dù chỉ một mình, cũng phải ăn cho tốt, sống cho tốt”. Các doanh nghiệp nói về sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống của cá nhân, còn truyền thông thì gói việc ăn một mình, uống một mình thành lối sống của một thế hệ mới. Thế nhưng, đằng sau những ngôn từ nhẹ bẫng và thời thượng ấy lại ẩn giấu một thân thể và một tâm hồn đã rã rời từ lâu. Ăn một mình, thay vì là một thứ tự do, thì giống hơn với một thực tại mà người ta buộc phải tập làm quen. Đó cũng là cái bóng mà cấu trúc lao động hiện nay in xuống: con người bị tước đi cả khoảng thư thả để cùng người khác ăn trọn một bữa cho tử tế. Xã hội luôn khuyên người ta “hãy học cách chăm sóc chính mình”, nhưng thời gian, tiền bạc và sức lực thật sự chống đỡ cho việc “tự chăm sóc” ấy lại bị âm thầm đẩy trở lại cho từng cá nhân. Điều mà những người kiệt sức nắm lấy không phải khu nghỉ dưỡng đắt tiền, cũng không phải một chuyến trốn chạy xa xôi, mà chỉ là trang thực đơn quen thuộc trong ứng dụng giao đồ ăn. Cái xã hội không ngừng hô to “hãy yêu lấy chính mình” ấy, trên thực tế lại quy cả sự nghỉ ngơi cơ bản nhất về chuyện cá nhân có đủ giỏi tự quản lý hay không. Nghịch lý như thế luôn khiến tôi cảm thấy không thoải mái.

Là một họa sĩ Hàn Quốc, tôi muốn chuyển hóa sự không thoải mái ấy thành một hình ảnh về một bữa ăn riêng tư. Không phải cảnh tiệc tùng trên những tấm bình phong truyền thống, cũng không phải mâm cơm thịnh soạn tượng trưng cho đoàn viên, mà là một người phụ nữ lấy chiếc thùng chuyển phát của bưu điện làm bàn ăn, một mình đối diện với mì jajang và tangsuyuk. Cô mặc chiếc áo jeogori hanbok ngay ngắn, trang nhã, nhưng dáng ngồi lại chẳng đoan chính. Cô ngồi tựa nghiêng xuống sàn, một chân thoải mái duỗi ra, mắt thì lơ đãng dừng lại trên những video ngắn phát liên tục trong điện thoại. Điều này cách rất xa “khung cảnh chữa lành” mà ta vẫn quen thấy trong quảng cáo. Nhưng tôi lại cho rằng gương mặt thật sự thuộc về sự nghỉ ngơi chỉ hiện ra đúng vào những khoảnh khắc hơi lam nham, hơi buông lỏng, thậm chí có phần mất trật tự như thế. Đây không phải mâm cơm cần trưng ra cho người khác xem, mà là một sân khấu riêng tư chỉ được phép dành tặng cho chính mình. Tác phẩm 《Naesoong: Mâm cơm hoàn hảo》 chính là đưa cái “tôi” đang ngồi giữa sân khấu ấy lên phía trước nhất của khung tranh.

Cốt lõi thật sự của bức tranh này là chiếc thùng giao hàng ấy. Chiếc thùng giấy dùng một lần ấy phơi bày hầu như không chút che chắn tính tạm thời và tính tùy hứng của đời sống chúng ta. Giống như những thùng bìa carton hôm nay còn chất trước cửa, mai đã bị dọn đi, sự nghỉ ngơi của chúng ta cũng luôn được dựng trên một giải pháp tạm bợ nào đó. Tăng ca xong về đến nhà, vừa lo lắng cho sáng sớm hôm sau, vừa vội vã nuốt trôi bữa ăn khuya; đó không phải mâm cơm được chuẩn bị chu đáo cho gia đình, mà là lựa chọn trực tiếp nhất để gắng gượng chống đỡ một thân thể rã rời. Lớp nước tương đen đậm của mì jajang, vẻ bóng dầu nổi lên trên mặt tangsuyuk, cách rất xa những đức tính được tôn vinh hoài như “khỏe mạnh”, “tiết chế”. Nhưng dẫu vậy, bữa ăn này vẫn là một nghi thức nhỏ bé mà chân thật, nó khiến người ta xác nhận rằng mình vẫn đang sống, vẫn đang duy trì một cảm giác tồn tại tối thiểu nào đó trong sự mệt mỏi ngày này qua ngày khác. Những video ngắn tự động phát liên tục trên màn hình điện thoại cũng như một tín hiệu nội tâm “muốn tạm ngừng suy nghĩ”, nhấp nháy nhẹ nhưng dai dẳng. Ở đây, cái gọi là “hoàn hảo” không có nghĩa là sự cân bằng giữa hương vị và dinh dưỡng, cũng không có nghĩa là tinh tế và thể diện, mà là cuối cùng cũng có thể có được một khoảng trống tinh thần trong giây lát: không cần phán xét, không cần đáp lời, cũng không cần tiếp tục cố tỏ ra mạnh mẽ.

Còn “mâm cơm hoàn hảo” mà xã hội hình dung thì đến nay vẫn dừng lại ở cảnh cả gia đình quây quần bên bữa cơm tối. Và ở trung tâm mâm cơm đó thường luôn có một người mẹ. Bà không ngừng tiếp thêm món, hâm lại những món nguội, rồi chia thức ăn cho từng người trong gia đình có khẩu vị khác nhau. Sự vất vả như thế luôn được gán cho cái tên “tình yêu”, được tô vẽ thành đức tính “hy sinh”. Thế nhưng, sự lao nhọc ấy gần như chưa bao giờ thật sự được đền đáp. Không ai dành ra thời gian nghỉ ngơi thay cho bà, cũng không ai chia sẻ gánh nặng việc nhà. Tôi ghét sự mặc nhận không ai chịu trách nhiệm đó. Vì vậy, trong 《Naesoong: Mâm cơm hoàn hảo》, người phụ nữ này không còn được gọi là mẹ của ai, vợ của ai. Cô chỉ là một cái “tôi” đã cầm cự qua được ngày hôm nay, một mình đối diện với một mâm cơm hoàn toàn thuộc về khẩu vị của chính mình. Ở đây, cái gọi là “hoàn hảo” không còn tùy thuộc vào việc có thỏa mãn kỳ vọng của người khác hay không, mà tùy thuộc vào việc quãng thời gian ấy cuối cùng có chỉ tồn tại cho riêng mình hay không. Dù ngắn ngủi, dù nhỏ bé không đáng kể, chỉ cần khoảnh khắc ấy thật sự thuộc về mình thì nó đã đủ đáng quý.

Còn từ “Naesoong” trong tiêu đề lại lặng lẽ lật ngược khung cảnh này thêm một lần nữa. Ở thế giới bên ngoài, cô luôn tự quản lý mình bằng giọng điệu kiềm chế và dáng vẻ ngay ngắn. Khi ăn cùng mọi người, cô sẽ cười mà nói một câu “tôi ăn no rồi”, rồi nhẹ nhàng đặt đôi đũa xuống; ở công sở, cô cũng luôn giữ vẻ bận rộn mà bình tĩnh, mệt mỏi mà vẫn thể diện. Thế nhưng, khi cửa phòng đã đóng lại và chỉ còn mình cô, những thèm ăn và sở thích bị kìm nén đã lâu mới cuối cùng có cơ hội hiện nguyên hình. Cô chẳng chút do dự rưới đầy nước sốt chua ngọt lên tangsuyuk, rồi vét sạch đến tận chút tương đen cuối cùng dưới đáy bát. Dáng vẻ này rõ ràng không khớp với sự “dịu dàng đoan chính” mà xã hội mong đợi. Nhưng tôi không muốn coi sự lệch chuẩn ấy là một thất thái khó nói ra. Trái lại, tôi luôn tin rằng ham muốn của con người lại chính là thứ hiện ra chân thật nhất, cảm động nhất đúng trong những khe hở như vậy. Trong 《Naesoong: Mâm cơm hoàn hảo》, thứ bị bóc đi chính là chiếc mặt nạ đoan chính giữ mình, còn thứ hiện ra là một cái tôi thật và đang đói. Cái “hoàn hảo” ở đây không còn là hình ảnh không một vết xước, không chỗ nào để bắt lỗi, mà là khi con người tạm thời rời khỏi ánh mắt người khác thì cuối cùng cũng có thể thì thầm nói với chính mình một câu: “hôm nay cũng đã cầm cự được rồi.” Giành lại một quyền nhỏ bé nhưng chân thật như thế chính là câu hỏi mà mâm cơm này đặt ra, và cũng là nơi tác phẩm này thật sự muốn chạm đến.

Họa sĩ Hàn Quốc Kim Hyun Jung (Nguồn: Kim Hyun Jung Art Center)

Họa sĩ Hàn Quốc Kim Hyun Jung tốt nghiệp Trường Trung học cơ sở Nghệ thuật Sunhwa và Trường Trung học phổ thông Nghệ thuật Sunhwa, sau đó học chuyên sâu tại khoa Hội họa Phương Đông Đại học Quốc gia Seoul và hoàn thành chương trình tiến sĩ tại trường sau đại học của trường này. Cô được biết đến rộng rãi với 《Loạt tranh Naesoong》 miêu tả phong tục thường ngày của Hàn Quốc thế kỷ 21, giỏi dùng nét bút vừa hóm hỉnh vừa mang ý châm biếm để nắm bắt tinh tế các thớ sống và các lớp cảm xúc của người Hàn Quốc đương đại, đồng thời liên tục lấy “chân dung Hàn Quốc” làm góc nhìn để đáp lại hiện thực xã hội và tâm trạng của thời đại. Cô từng hoạt động với vai “chị gái tóc búi” trong chương trình “Haeyo Hwa Haeyo” (phiên âm) của EBS, đồng thời đảm nhiệm vai trò đại sứ tuyên truyền của Thành phố Seoul và của Hope Bridge. Những năm gần đây, cô cũng tương tác với khoảng 300.000 người theo dõi qua các nền tảng mạng xã hội, và thông qua những triển lãm liên tục trong và ngoài nước, tiếp tục mở rộng biên giới biểu đạt cùng khả năng lan truyền của hội họa Hàn Quốc trong ngữ cảnh đương đại.