Daily Economic (cn.dailyeconomic.com) | Chân dung Hàn Quốc của họa sĩ Kim Hyun Jung: Vẻ đẹp nội tâm – Sự nghỉ ngơi hoàn hảo sau bữa ăn một mình

Xã hội Hàn Quốc ngày nay không ngừng rao giảng một triết lý sống — 'dù chỉ một mình, cũng phải ăn cho ngon, sống cho tốt'. Các doanh nghiệp thì nói về sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống của cá nhân, còn truyền thông thì gói việc ăn một mình, uống một mình thành một lối sống của thế hệ mới. Thế nhưng, ẩn sau những lời lẽ tưởng như nhẹ nhõm và thời thượng ấy lại là thân thể và tâm hồn đã rã rời từ lâu. Ăn một mình, thay vì là một thứ tự do, có lẽ giống hơn với một hiện thực bị buộc phải tập làm quen. Đó cũng là cái bóng mà cấu trúc lao động hiện nay phủ xuống — con người thậm chí bị tước cả khoảng dư để thong thả cùng người khác ăn một bữa cơm. Xã hội luôn khuyên người ta 'hãy học cách chăm sóc bản thân', nhưng thời gian, tiền bạc và sức lực thật sự chống đỡ cho việc 'tự chăm sóc mình' thì lại bị âm thầm đẩy trở về phía cá nhân. Điều mà những người kiệt sức níu lấy không phải là khu nghỉ dưỡng đắt đỏ, cũng không phải một cuộc chạy trốn xa xôi, mà chỉ là trang thực đơn quen thuộc trong ứng dụng giao đồ ăn. Cái xã hội không ngừng hô vang 'hãy yêu lấy chính mình' ấy, trên thực tế lại quy cả sự nghỉ ngơi cơ bản nhất về việc cá nhân có đủ giỏi tự quản lý bản thân hay không. Sự nghịch lý ấy khiến tôi luôn cảm thấy không thoải mái.

Là một họa sĩ hội họa Hàn Quốc, tôi muốn biến sự không thoải mái ấy thành một hình ảnh về bữa ăn riêng tư. Không phải cảnh tiệc tùng trên bình phong truyền thống, cũng không phải chiếc bàn ăn thịnh soạn tượng trưng cho sự đoàn viên, mà là một người phụ nữ lấy thùng giấy chuyển phát của bưu điện tạm làm bàn ăn, một mình đối diện với mì tương đen và thịt chua ngọt. Cô mặc chiếc áo jeogori hanbok tươm tất, trang nhã, nhưng tư thế lại chẳng đoan trang. Cô ngồi tựa nghiêng xuống sàn, một chân thoải mái duỗi dài, mắt lơ đãng dừng trên những video ngắn phát không ngừng trong điện thoại. Điều này cách rất xa 'khung cảnh chữa lành' mà ta vẫn quen thấy trong các quảng cáo. Nhưng tôi lại cho rằng gương mặt thật sự thuộc về sự nghỉ ngơi chỉ hiện ra đúng vào những khoảnh khắc hơi tơi tả, hơi buông lỏng, thậm chí có phần mất trật tự như thế. Đây không phải chiếc bàn ăn cần trưng ra cho người khác xem, mà là một sân khấu riêng tư chỉ được phép dành cho chính mình. Tác phẩm 〈Naesoong: Bàn ăn hoàn hảo〉 chính là đẩy cái 'tôi' đang ngồi giữa sân khấu ấy ra phía trước nhất của khung tranh.

Hạt nhân thật sự của bức tranh này là chiếc thùng chuyển phát. Chiếc thùng giấy dùng một lần ấy gần như phơi bày không chút che chắn tính tạm thời và tính tùy hứng của đời sống chúng ta. Giống như những thùng bìa gợn sóng hôm nay còn chất ở cửa, mai đã bị dọn đi, sự nghỉ ngơi của chúng ta cũng luôn được dựng trên một thứ giải pháp chữa cháy nào đó. Tăng ca xong trở về nhà, vừa lo lắng cho sớm mai vừa vội vàng nuốt bữa ăn khuya; đó không phải chiếc bàn ăn được chuẩn bị tỉ mỉ cho gia đình, mà là lựa chọn trực tiếp nhất để cố chống đỡ một thân thể mệt mỏi. Thứ nước sốt đen đậm của mì tương đen, lớp dầu bóng loáng trên bề mặt thịt chua ngọt, cách rất xa những đức tính được tôn vinh lặp đi lặp lại như 'sức khỏe', 'chừng mực'. Nhưng dù vậy, bữa ăn này vẫn là một nghi thức nhỏ bé mà chân thật, nó khiến người ta xác nhận rằng mình vẫn đang sống, vẫn đang duy trì một cảm giác tồn tại ở mức tối thiểu nào đó trong sự mệt mỏi ngày này qua ngày khác. Những video ngắn tự động phát không ngừng trên màn hình điện thoại cũng như một tín hiệu nội tâm 'muốn tạm dừng suy nghĩ', nhấp nháy nhẹ nhưng liên tục. Ở đây, cái gọi là 'hoàn hảo' không có nghĩa là sự cân bằng giữa hương vị và dinh dưỡng, cũng không có nghĩa là tinh tế và tử tế, mà là cuối cùng cũng có được một khoảng trống tinh thần trong chốc lát — không cần phán xét, không cần đáp lời, cũng không cần tiếp tục gắng gượng.

Còn 'chiếc bàn ăn hoàn hảo' mà xã hội hình dung thì đến nay vẫn dừng lại ở cảnh bữa tối cả gia đình quây quần cùng ăn. Và ở trung tâm chiếc bàn ấy thường luôn có một người mẹ. Bà không ngừng tiếp thêm món, hâm lại những món phụ đã nguội, rồi chia riêng thức ăn cho từng thành viên có khẩu vị khác nhau. Sự lao nhọc như thế luôn được gán cho cái tên 'tình yêu', được tô vẽ thành đức tính 'hy sinh'. Thế nhưng, sự khó nhọc ấy gần như chưa bao giờ thật sự được đền đáp. Không ai dành ra thời gian nghỉ ngơi thay cho bà, cũng không ai gánh bớt trọng lượng của lao động nội trợ thay bà. Tôi chán ghét sự mặc nhận không ai chịu trách nhiệm ấy. Vì vậy, trong 〈Naesoong: Bàn ăn hoàn hảo〉, người phụ nữ này không còn được gọi là mẹ của ai, vợ của ai. Cô chỉ là một cái 'tôi' đã chịu đựng qua ngày hôm nay, một mình đối diện với chiếc bàn ăn hoàn toàn thuộc về khẩu vị của chính mình. Ở đây, cái gọi là 'hoàn hảo' không còn phụ thuộc vào việc có thỏa mãn kỳ vọng của người khác hay không, mà phụ thuộc vào việc quãng thời gian ấy cuối cùng có chỉ tồn tại cho riêng mình hay không. Dù ngắn ngủi, dù nhỏ bé không đáng kể, chỉ cần khoảnh khắc đó thật sự thuộc về mình, nó đã đủ quý giá.

Còn từ 'Naesoong' trong tiêu đề lại tiếp tục lặng lẽ đảo ngược khung cảnh này thêm một lần nữa. Ở thế giới bên ngoài, cô luôn quản lý bản thân bằng giọng điệu tiết chế và tư thế ngay ngắn. Khi đi ăn cùng mọi người, cô sẽ cười nói một câu 'tôi ăn no rồi' rồi nhẹ nhàng đặt đôi đũa xuống; ở công sở, cô cũng luôn giữ vẻ bận rộn mà vẫn điềm tĩnh, mệt mỏi mà vẫn tử tế. Thế nhưng, khi cánh cửa phòng đã đóng lại và chỉ còn mình cô, những thèm muốn cùng sở thích bị kìm nén đã lâu mới cuối cùng có cơ hội lộ ra diện mạo thật. Cô không chút do dự rưới đầy nước sốt chua ngọt lên món thịt, vét sạch đến chút tương đen cuối cùng ở đáy bát. Dáng vẻ ấy rõ ràng không phù hợp với sự 'dịu dàng đoan trang' mà xã hội mong đợi. Nhưng tôi không muốn coi sự lệch chuẩn này là một thất thái khó nói ra. Trái lại, tôi vẫn luôn tin rằng khát khao của con người lại chính là thứ hiện ra chân thật nhất, cảm động nhất trong những khe hở như vậy. Trong 〈Naesoong: Bàn ăn hoàn hảo〉, điều bị bóc đi chính là chiếc mặt nạ đoan trang tự chủ ấy, còn điều hiện ra là một cái tôi chân thật và đang đói. 'Hoàn hảo' ở đây không còn là hình ảnh không một tì vết, không gì để bắt lỗi, mà là sau khi con người tạm thời rời khỏi ánh mắt của người khác, cuối cùng cũng có thể nhẹ giọng nói với chính mình câu ấy — 'hôm nay cũng đã trụ qua được rồi'. Giành lại một quyền nhỏ bé nhưng chân thật như thế chính là câu hỏi mà chiếc bàn ăn này đặt ra, và cũng là nơi mà tác phẩm này thật sự muốn chạm đến.

Họa sĩ hội họa Hàn Quốc Kim Hyun Jung (Nguồn: Kim Hyun Jung Art Center)

Họa sĩ hội họa Hàn Quốc Kim Hyun Jung tốt nghiệp Trường Trung học Nghệ thuật Sunhwa và Trường Trung học Phổ thông Nghệ thuật Sunhwa, theo học khoa Hội họa phương Đông Đại học Quốc gia Seoul và hoàn thành chương trình tiến sĩ tại trường sau đại học của đại học này. Chị được biết đến rộng rãi với 〈Loạt tranh Naesoong〉 miêu tả phong tục thường ngày của Hàn Quốc thế kỷ 21, giỏi dùng nét bút vừa hóm hỉnh vừa châm biếm để nắm bắt tinh tế những thớ đời sống và tầng cảm xúc của người Hàn Quốc đương đại, đồng thời liên tục lấy 'chân dung Hàn Quốc' làm góc nhìn để đáp lại hiện thực xã hội và tâm trạng thời đại. Chị từng hoạt động với vai 'chị Daenggi' trong chương trình 'Haeyo Hwa Haeyo' của EBS, đồng thời đảm nhiệm vai trò đại sứ quảng bá của thành phố Seoul và của tổ chức Cầu Hy vọng (Hope Bridge). Những năm gần đây, chị cũng duy trì tương tác với khoảng 300.000 người theo dõi qua các nền tảng mạng xã hội, và thông qua những triển lãm liên tục trong và ngoài nước, chị tiếp tục mở rộng biên độ biểu đạt cũng như khả năng lan truyền của hội họa Hàn Quốc trong ngữ cảnh đương đại.