Weekly Gonggam | Thống nhất và nghệ thuật được vẽ nên tại Bức tường Berlin

Một khung hình của đời tôi

Kim Hyun Jung

Thống nhất và nghệ thuật được vẽ nên tại Bức tường Berlin

Tháng 6 năm 2016, khi triển lãm tại Berlin, Đức, tôi đã có dịp đến thăm Tongiljeong (Đình Thống nhất). Thường ngày tôi không có cảm xúc gì đặc biệt về chuyện thống nhất, nhưng việc thăm Đình Thống nhất ở một nước Đức đã thống nhất lại mang đến cho tôi những cảm nghĩ mới mẻ về sự thống nhất của đất nước mình. Thống nhất sẽ ảnh hưởng thế nào đến mỹ thuật của chúng ta, và người nghệ sĩ Hàn Quốc có thể đóng vai trò gì?

Tôi từng xem tranh của Bắc Triều Tiên. Phần nhiều là những bức mang tính tuyên truyền chế độ, nhưng cũng có rất nhiều tranh không liên quan đến tuyên truyền, chẳng hạn tranh sơn thủy. Ở Bắc Triều Tiên, hội họa phương Đông được gọi là “Joseonhwa”, và trình độ khá cao. Với tôi, người theo học hội họa Hàn Quốc, mỹ thuật Bắc Triều Tiên là một đối tượng mới. Kỹ thuật molgol (vẽ không viền nét) của Bắc Triều Tiên có chiều sâu. Cách thể hiện mạnh mẽ, nét bút quả cảm, lối diễn tả tỉ mỉ đều đã đạt đến mức điêu luyện. Với tôi, người còn nhiều điều phải học, đó là thêm một thế giới chưa biết đến. Cộng hội họa phương Đông mà tôi học ở Hàn Quốc với Joseonhwa của Bắc Triều Tiên, biết đâu sẽ mở ra những khả năng mới.

Đứng trước Bức tường Berlin đã sụp đổ, tôi suy nghĩ rất nhiều. Đặc biệt, đó là dịp để tôi nghĩ về ảnh hưởng mà sự thống nhất sẽ mang lại cho mỹ thuật Hàn Quốc. Trải qua hơn 70 năm chia cắt, văn hóa hai miền Nam - Bắc có quá ít điểm chung, đến mức có thể gọi là đoạn tuyệt. Mỹ thuật Bắc Triều Tiên dường như vẫn chỉ dừng lại ở những hồi tưởng và ký ức về các nghệ sĩ đã sang Bắc, và không có cách nào biết được ở Bắc Triều Tiên hôm nay, nghệ sĩ nào đang làm việc gì với suy nghĩ ra sao. Chỉ qua những tư liệu hạn chế, người ta biết được chừng mực rằng mỹ thuật Bắc Triều Tiên đã phát triển thành nghệ thuật tạo hình mang khuynh hướng ý thức hệ đậm nét, phản chiếu chủ nghĩa xã hội và tư tưởng Chủ thể. Trong quá trình phát triển của mỹ thuật Bắc Triều Tiên, có lẽ truyền thống hội họa phương Đông hay truyền thống hội họa Hàn Quốc đã phai nhạt đi rất nhiều.

Dưới góc nhìn của một họa sĩ hội họa Hàn Quốc, sự thống nhất hòa bình giữa Nam và Bắc nghĩa là cơ hội phục hồi truyền thống hội họa Hàn Quốc vốn đã phát triển một cách lệch lạc, đồng thời là việc khai phá một địa hạt chưa biết. Giống như các nghệ sĩ Đông Âu từng được chú ý sau khi Liên Xô tan rã, sau thống nhất, nhiều họa sĩ Bắc Triều Tiên sẽ lại được quan tâm. Đó là cơ hội tuyệt vời để toàn cầu hóa truyền thống hội họa Hàn Quốc. Trong quá trình nỗ lực hội nhập văn hóa sau thống nhất, chúng ta sẽ có thể soi chiếu lại truyền thống hội họa Hàn Quốc và làm lộ rõ bản chất của nó. Và việc dung hợp truyền thống mỹ thuật Bắc Triều Tiên — thứ hẳn đã phát triển hoàn toàn khác với chúng ta — có thể trở thành nguồn cội dẫn đến một phong cách hội họa Hàn Quốc độc đáo chỉ riêng chúng ta có. Đó chính là sự khai phá một địa hạt mỹ thuật mới.

Tôi cũng nghĩ rằng nghệ thuật có thể trở thành chất xúc tác cho sự thống nhất. Nghệ thuật tự do, bình đẳng và linh hoạt. Nghệ thuật là một phương tiện quan trọng để Nam và Bắc có thể giao lưu với nhau một cách hòa bình, ngay cả trong sự đối lập về ý thức hệ hay về lợi ích chính trị, kinh tế. Giao lưu giữa giới nghệ thuật hai miền Nam - Bắc sẽ là cơ hội đẩy nhanh tiến trình thống nhất.

Tuy nhiên, chỉ khi tiến trình thống nhất diễn ra một cách hòa bình thì những hình dung này mới có thể thành hiện thực. Người ta nói nỗi đau và niềm tuyệt vọng của chiến tranh đôi khi cũng trở thành cảm hứng nghệ thuật, nhưng dẫu có tìm được giá trị nghệ thuật nào trong đống đổ nát thì cũng chẳng còn ý nghĩa. Hồi tưởng lại lúc đứng trước Bức tường Berlin, tôi cầu mong đất nước đạt được sự thống nhất hòa bình và một chương mới của hội họa Hàn Quốc sẽ mở ra.

Kim Hyun Jung│Họa sĩ hội họa Hàn Quốc