QILU News | Chân dung Hàn Quốc của họa sĩ Kim Hyun Jung: Naesoong – Sự nghỉ ngơi hoàn hảo sau bữa ăn một mình

Xã hội Hàn Quốc hôm nay vẫn không ngừng rao giảng một triết lý sống – “dù chỉ một mình, cũng phải ăn cho tử tế, sống cho tử tế”. Doanh nghiệp bàn về sự cân bằng giữa công việc và đời sống của cá nhân, còn truyền thông thì gói việc ăn một mình, uống một mình thành một lối sống của thế hệ mới. Thế nhưng, phía sau những lời lẽ nghe nhẹ bẫng và thời thượng ấy lại ẩn chứa những thân thể và tâm hồn đã rã rời từ lâu. Ăn một mình, nói là một sự tự do thì không bằng nói rằng nó giống một thực tại mà người ta buộc phải tập làm quen. Nó cũng là cái bóng mà cấu trúc lao động hiện nay in xuống – con người thậm chí còn bị tước mất cả khoảng dư để thong thả cùng ai đó ăn một bữa cơm. Xã hội luôn khuyên người ta “hãy học cách chăm sóc bản thân”, nhưng thời gian, tiền bạc và sức lực thật sự đỡ lấy việc “tự chăm sóc mình” thì lại bị lặng lẽ đẩy trở về phía cá nhân. Điều mà người đã kiệt sức nắm lấy không phải là một khu nghỉ dưỡng đắt đỏ, cũng không phải một cuộc chạy trốn xa xôi, mà chỉ là trang thực đơn thân quen trong ứng dụng giao đồ ăn. Cái xã hội không ngừng hô lớn “hãy yêu lấy chính mình” ấy, trên thực tế lại quy cả sự nghỉ ngơi cơ bản nhất về chuyện cá nhân có đủ giỏi quản lý bản thân hay không. Nghịch lý ấy khiến tôi luôn cảm thấy bất an.

Là một họa sĩ Hàn Quốc, tôi muốn chuyển hóa cảm giác bất an ấy thành một khung cảnh về bữa ăn riêng tư. Không phải cảnh tiệc tùng trên bình phong truyền thống, cũng không phải chiếc bàn ăn thịnh soạn tượng trưng cho sự đoàn viên, mà là một người phụ nữ lấy chiếc thùng chuyển phát của bưu cục làm bàn ăn tạm, một mình đối diện với mì tương đen jjajangmyeon và thịt chiên sốt chua ngọt tangsuyuk. Cô khoác chiếc áo jeogori hanbok ngay ngắn, thanh nhã, nhưng dáng ngồi lại chẳng đoan trang. Cô dựa người ngồi nghiêng trên sàn, một chân thoải mái duỗi ra, mắt hờ hững dừng lại trên những đoạn video ngắn phát liên tục trong điện thoại. Điều đó cách rất xa “khung cảnh chữa lành” mà chúng ta vẫn quen thấy trong quảng cáo. Nhưng tôi lại cứ cho rằng gương mặt thật sự thuộc về sự nghỉ ngơi chỉ hiện ra đúng vào những khoảnh khắc có phần lôi thôi, có phần buông lỏng, thậm chí hơi mất trật tự như thế. Đây không phải chiếc bàn ăn cần trưng ra cho người khác xem, mà là một sân khấu riêng tư chỉ được phép dâng cho chính mình. Tác phẩm <Naesoong: Mâm cơm hoàn hảo> chính là đẩy cái “tôi” đang ngồi giữa sân khấu ấy lên phía trước nhất của bức tranh.

Hạt nhân thật sự của bức tranh này là chiếc thùng chuyển phát. Chiếc thùng giấy dùng một lần ấy phơi bày gần như không che giấu tính tạm bợ và tùy hứng của đời sống chúng ta. Giống như chiếc thùng bìa gợn sóng hôm nay xếp ở cửa, ngày mai sẽ bị dọn đi, sự nghỉ ngơi của chúng ta cũng luôn được dựng lên trên một kế tạm nào đó. Làm thêm giờ xong về nhà, vừa lo lắng cho sớm mai vừa vội vã nuốt xuống bữa ăn khuya; đó không phải chiếc bàn ăn được chuẩn bị chu đáo cho gia đình, mà là lựa chọn trực tiếp nhất để gắng đỡ lấy một thân thể rã rời. Nước sốt đen đặc của mì tương đen, lớp dầu bóng loáng nổi trên bề mặt thịt chiên sốt chua ngọt, cách rất xa những đức hạnh vẫn được tôn vinh như “sức khỏe”, “tiết chế”. Nhưng dù vậy, bữa ăn ấy vẫn là một nghi thức nhỏ bé mà chân thật, nó khiến người ta xác nhận rằng mình vẫn đang sống, vẫn đang giữ được một cảm giác tồn tại tối thiểu nào đó trong sự rã rời ngày này qua ngày khác. Những đoạn video ngắn tự động phát liên tục trên màn hình điện thoại cũng như một tín hiệu nội tâm “muốn tạm ngừng suy nghĩ”, nhấp nháy nhẹ nhưng dai dẳng. Ở đây, cái gọi là “hoàn hảo” không có nghĩa là sự cân bằng giữa hương vị và dinh dưỡng, cũng không có nghĩa là tinh tế và tử tế, mà là cuối cùng cũng có được một khoảng trống tinh thần trong giây lát – không phải phán xét, không phải đáp lời, cũng không phải tiếp tục gồng mình.

Còn “mâm cơm hoàn hảo” mà xã hội tưởng tượng thì đến nay vẫn dừng lại ở khung cảnh bữa tối cả gia đình quây quần cùng ăn. Và ở trung tâm chiếc bàn ăn ấy thường luôn có một người mẹ. Bà không ngừng tiếp thêm món, hâm lại những món phụ đã nguội, rồi chia riêng thức ăn cho từng người trong gia đình có khẩu vị khác nhau. Sự lao lực như thế luôn được gán cho cái tên “tình yêu”, được tô vẽ thành đức hạnh “hy sinh”. Thế nhưng, công sức ấy gần như chưa bao giờ thật sự được đáp lại. Không ai dành chỗ cho bà nghỉ ngơi, cũng không ai chia sẻ phần nặng của công việc nhà. Tôi ghét sự mặc nhận mà chẳng ai chịu trách nhiệm ấy. Vì vậy, trong <Naesoong: Mâm cơm hoàn hảo>, người phụ nữ này không còn được gọi tên là mẹ của ai, vợ của ai. Cô chỉ là một cái “tôi” đã trụ qua được ngày hôm nay, một mình đối diện với chiếc bàn ăn hoàn toàn theo khẩu vị của riêng mình. Ở đây, cái gọi là “hoàn hảo” không còn tùy thuộc vào việc có thỏa mãn mong đợi của người khác hay không, mà tùy thuộc vào việc quãng thời gian ấy cuối cùng có tồn tại chỉ vì chính mình hay không. Dù ngắn ngủi, dù nhỏ bé không đáng kể, chỉ cần khoảnh khắc ấy thật sự thuộc về mình thì nó đã đủ quý giá.

Còn từ “Naesoong” trong nhan đề lại lặng lẽ đảo ngược khung cảnh này thêm một bước nữa. Ở thế giới bên ngoài, cô luôn quản lý mình bằng giọng nói tiết chế và dáng vẻ đứng đắn. Khi ăn cùng mọi người, cô sẽ cười và nói một câu “tôi ăn no rồi”, rồi nhẹ nhàng đặt đôi đũa xuống; ở công ty, cô cũng luôn giữ vẻ bận rộn mà vẫn điềm tĩnh, rã rời mà vẫn tử tế. Thế nhưng, khi cửa phòng đã đóng và chỉ còn lại một mình, những ham muốn ăn uống và những sở thích bị kìm nén đã lâu mới cuối cùng có dịp lộ ra diện mạo thật. Cô dốc nước sốt chua ngọt lên khắp đĩa thịt chiên không chút do dự, rồi vét thật sạch chút tương đen cuối cùng ở đáy bát. Dáng vẻ ấy rõ ràng không khớp với sự “dịu dàng, đoan trang” mà xã hội mong đợi. Nhưng tôi không muốn coi sự lệch chuẩn đó là một thất thái khó nói ra. Trái lại, tôi luôn tin rằng dục vọng của con người lại hiện ra thành thật nhất, cảm động nhất đúng ở những kẽ hở như vậy. Trong <Naesoong: Mâm cơm hoàn hảo>, cái bị lột xuống chính là chiếc mặt nạ đoan trang tự giữ mình, còn cái hiện ra là một bản ngã thật và đang đói. Chữ “hoàn hảo” ở đây không còn là hình ảnh không một vết xước, không thể bắt lỗi, mà là khi con người tạm thời thoát khỏi cái nhìn của người khác, cuối cùng cũng có thể thì thầm nói với mình một câu – “hôm nay cũng đã trụ qua được rồi.” Giành lại một quyền nhỏ bé nhưng chân thật như vậy chính là câu hỏi mà chiếc bàn ăn này đặt ra, và cũng là nơi mà tác phẩm này thật sự muốn chạm đến.

Họa sĩ Hàn Quốc Kim Hyun Jung (Nguồn: Kim Hyun Jung Art Center)

Họa sĩ Hàn Quốc Kim Hyun Jung tốt nghiệp Trường Trung học Nghệ thuật Sunhwa và Trường Trung học Phổ thông Nghệ thuật Sunhwa, học chuyên sâu tại Khoa Hội họa Phương Đông Đại học Quốc gia Seoul và hoàn thành chương trình tiến sĩ tại trường sau đại học của đại học này. Chị được biết đến rộng rãi với <Loạt tác phẩm Naesoong> mô tả phong tục thường ngày của Hàn Quốc thế kỷ 21, giỏi dùng nét bút vừa hóm hỉnh vừa trào phúng để nắm bắt tinh tế những thớ sống và các tầng cảm xúc của người Hàn Quốc đương đại, đồng thời liên tục lấy “chân dung Hàn Quốc” làm góc nhìn để đáp lại hiện thực xã hội và tâm trạng thời đại. Chị từng hoạt động với vai trò “chị gái tóc búi” trong chương trình “Haeyo Hwa Haeyo” (phiên âm) của EBS, đồng thời đảm nhiệm vai trò đại sứ truyền thông của Thành phố Seoul và Hope Bridge. Những năm gần đây, chị cũng duy trì tương tác với khoảng 300.000 người theo dõi qua các nền tảng mạng xã hội, và thông qua những triển lãm liên tục trong và ngoài nước, mở rộng thêm biên độ biểu đạt cũng như khả năng truyền bá của hội họa Hàn Quốc trong ngữ cảnh đương đại.

Người viết — 壹点号品阅生活