Segye Ilbo | [Người Pyeon Wan-sik đã gặp] “Tôi muốn phá vỡ một cách khoan khoái hình ảnh tuổi trẻ bị giam trong cái ách và định kiến chung của cuộc đời”

“Tôi muốn phá vỡ một cách khoan khoái hình ảnh tuổi trẻ bị giam trong cái ách và định kiến chung của cuộc đời”

Người Pyeon Wan-sik đã gặp — họa sĩ Kim Hyun Jung, người mở triển lãm cá nhân “Câu chuyện Naesoong”

Một phòng triển lãm ở Insa-dong, Seoul dạo này ồn ã. Ở cửa vào, những vòng hoa chen chúc, còn băng-rôn thì phủ kín cả tòa nhà bốn tầng. Cảnh tượng không chỉ có người hướng dẫn mà còn có cả nhân viên an ninh được bố trí làm người ta nghĩ đến một hội trường sự kiện chính trị. Hình ảnh người ta xếp hàng kéo đến cũng là cảnh tượng không thể thấy ở những phòng triển lãm khác. Hình ảnh người xem trò chuyện với họa sĩ hay chụp ảnh lưu niệm trước tác phẩm thì gợi nhớ đến buổi gặp gỡ người hâm mộ của một ngôi sao đại chúng. Đó là một cảnh tượng không bình thường. Đó là bức ký họa về phòng triển lãm của họa sĩ Kim Hyun Jung (27), người đang mở triển lãm cá nhân với chủ đề “Câu chuyện Naesoong” (sự e lệ giả tạo) tại Gallery IS đến ngày 11 tháng sau. Họa sĩ đang vẽ câu chuyện táo tợn của người phụ nữ thế hệ mới mặc hanbok bằng kỹ thuật thủy mặc đạm thái và cắt dán trên giấy hanji. Đó là chân dung tự họa của chị và cũng là những câu chuyện của những người trẻ cùng trang lứa.

“Tôi có suy nghĩ rằng mỹ thuật phải cùng hít thở với xã hội. Tôi muốn bắt chuyện, dù chỉ bằng cách trao cho ai đó một chiếc sticker nhỏ.”

Những nỗ lực như thế của chị đang thành công ở một mức độ nào đó. Cuối tuần, số khách tham quan lên tới gần 5.000 người. Có cả những người từ nước ngoài xa xôi và cả từ đảo Jeju tìm đến phòng triển lãm.

“Tôi biết rõ rằng cũng có những người nhìn bằng ánh mắt lạ lùng và nói rằng cảnh tượng phòng triển lãm thật khác thường. Nhân viên an ninh cũng là biện pháp xét đến các sự cố an toàn. Khi nhiều người kéo đến thì sẽ xảy ra nhiều việc không lường trước được. Hay có thể gọi đó là sự khôn ngoan rút ra từ kinh nghiệm tích lũy qua nhiều lần triển lãm. Số vòng hoa nhiều thì ban đầu tôi cũng băn khoăn, nhưng tôi quyết định để nguyên như thế ở phương diện đó là phép lịch sự tối thiểu với người đã gửi tặng.”

Chị, người đang xua tan định kiến cố hữu rằng phòng triển lãm phải yên tĩnh, có lập trường rằng dù chịu đựng sự thiếu hiểu biết theo định kiến chung của xã hội thì cũng không thể nhường bước ở việc tối đa hóa những yếu tố mang tính bản chất. Chị còn chuẩn bị cả góc bốc thăm và góc tô màu làm chương trình tham gia ở phòng triển lãm. Đó là để mang lại chút thú vị nhỏ nhoi cho những người tìm đến phòng triển lãm. Để giao tiếp với khách tham quan, chị cung cấp cả buổi art talk cùng ứng dụng hướng dẫn docent do chính họa sĩ thu âm. Chị cũng dựng các tác phẩm mặt phẳng thành khối bằng máy in 3D. Tức là chị đang kết hợp hội họa Hàn Quốc với công nghệ mới.

[Chú thích ảnh] Tác phẩm hình tượng hóa những người trẻ đang lao tới vì việc làm (ngoài cùng bên phải). Họa sĩ Kim Hyun Jung đang giáng một đòn vào những định kiến chung mà chúng ta vô thức tiếp nhận như điều đương nhiên, thông qua loạt tác phẩm Naesoong.

“Cũng có những ánh mắt không mấy thiện cảm cho rằng một họa sĩ còn trẻ và còn phải chín thêm thì lại quá nổi bật. Tôi cho rằng họa sĩ chẳng khác gì một người tự khởi nghiệp một mình. Nhìn từ lập trường ấy thì không được dừng lại ở những định kiến chung sẵn có. Việc phải làm gì trở nên tự tỏ.”

Chị cũng tích cực trong việc giao tiếp qua mạng xã hội cho phù hợp với thời đại. Chị còn đang lên kế hoạch cho “social drawing” bằng việc dùng mạng xã hội. Tức là cùng đại chúng hoàn thành tác phẩm. Những người đàn bà trong tác phẩm của Kim Hyun Jung đều mặc hanbok. Nhưng hành động thì lại xa cách với sự thanh lịch hay cái đẹp cổ điển. Họ cưỡi ngựa và đi xe máy, hoặc đang tập thể dục. Họ chơi bi-a, hoặc vừa ngắm hàng hiệu vừa ăn mì gói một cách ngấu nghiến.

“Tôi đã thử hình tượng hóa cái Naesoong của người đàn bà ngoài khác trong, trong sự tương phản giữa áo và hành động. Đó cũng là sự thể hiện nội tâm muốn thoát khỏi ánh mắt mang tính định kiến chung để trở nên tự do. Tức là muốn thật thà đến mức đáng gọi là tranh phong tục bản hiện đại.”

Nghĩa là chị đang thu được hiệu quả ngoài dự đoán khi cho bộ hanbok — trang phục truyền thống — cùng tồn tại với đời thường của hiện đại.

“Có thể nói đó là lá cờ chống lại những định kiến chung rằng lúc như thế này thì phải làm điều như thế này, người như thế này thì phải thế này.” Dạo này, hình ảnh những người phụ nữ trẻ cố ý mặc hanbok đi lại trên phố Insa-dong hay ở các cung điện cổ đã tăng lên rõ rệt. Thêm vào đó còn có cả khách du lịch nước ngoài nhập hội. Đúng là thời đại hồi sinh của hanbok. Với thế hệ đi trước, những người chỉ mặc hanbok vào những ngày đặc biệt, đó là điều đáng kinh ngạc.

“Nếu thế hệ đi trước chỉ vội vã bắt chước những thứ của phương Tây, thì thế hệ mới đã quan tâm đến hanbok như một nỗ lực và một phương tiện để thể hiện chính mình thật sự. Có thể nói đó là việc họ đã nhận ra được điều tốt, vượt qua những định kiến chung sẵn có, thông qua du lịch hay thông tin trên Internet.”

Cách tiếp cận hội họa Hàn Quốc của chị cũng được hiểu trong cùng mạch ấy. Nó gan dạ đến mức còn gọi là táo tợn. Nhưng vì đó là hình ảnh trong đời thường nên ta đồng cảm được. Như thể ta đang thấy sự khoan khoái và sự catharsis của hội họa Hàn Quốc. Cái bóng của Shin Yun-bok, họa sĩ tranh phong tục thời Joseon, đang chập chờn hiện ra. Hãy xem tác phẩm “Thế hệ sampo”. Người đàn bà cưỡi con bò vàng đang mang thẻ nhân viên công ty trên cổ. Nó quyết liệt đến mức còn thấy buồn. Đó là hình ảnh của những người trẻ thời này. Nỗi buồn là điểm khởi đầu của việc giải tỏa căng thẳng tinh thần. Ta cười và được an ủi trước ý tưởng táo tợn của sự bất hòa điệu. Câu chuyện Naesoong của chị khởi phát từ vẻ cao nhã và nét bí ẩn mà hanbok mang lại. Nó chứa đựng những hình ảnh thường ngày không chút khuôn phép trong bộ hanbok. Bộ hanbok bán trong suốt khiến bên trong bị nhìn thấy rõ, và có thể nói đó là sự coming out của Naesoong. Để thể hiện hanbok ở dạng bán trong suốt, chị đã trực tiếp nhuộm giấy hanji mỏng rồi làm cắt dán.

“Tôi mong rằng từ sự phá cách làm vỡ cái khuôn phép mang tên hanbok, ta sẽ thử gợi nhắc lại những cái ách đang giam cầm chúng ta. Tôi muốn thay người ta trút ra cho thật nhẹ lòng những tâm tư không được tự do trong xã hội, trong tổ chức.”

Ai cũng vậy, việc đối diện với bộ mặt mộc của chính mình là điều đáng sợ. Liệu có người nào có thể nhìn thẳng vào bản thân mà không hợp lý hóa hay tô vẽ?

“Việc đối diện với chính mình bị che giấu trong Naesoong — để làm được như thế thì có lẽ cần đến lòng dũng cảm và nỗ lực phá vỡ cái khuôn.”

Naesoong là câu chuyện bị che giấu trong vạt váy rộng cao nhã và bí ẩn. Người ta nói phải sống mà bớt gân sức đi một cách vừa phải, nhưng đó không phải việc dễ như lời nói. Định kiến chung, ánh mắt, vai trò, kỳ vọng… chính là những cái ách của cuộc đời bao quanh chúng ta. Dù chỉ với những điều rất nhỏ nhặt, những suy nghĩ trong tôi cũng luôn mở ra một cuộc đấu khốc liệt. Khoảnh khắc ánh mắt của người khác dồn lại, thứ giữ chặt trái tim đang run rẩy chính là sự phá cách. Rốt cuộc, định kiến chung tan biến và nó trở thành một cuộc chơi mới. Những hình ảnh của tôi vốn bị che giấu là một cái tôi lóng ngóng và xuề xòa, thật ra có thể nhấc nhẹ cả một bao gạo — một cái tôi vừa quen thuộc vừa có lúc lạ lẫm, đúng như nó vốn có.

“Tôi nghĩ việc vẽ tranh là một bức chân dung tự họa thật thà trút ra cái tôi bị trói buộc trong ánh mắt của người khác, và cũng là quá trình đi tìm chính mình. Tôi mong rằng càng vẽ tranh, người ta càng cảm nhận được rằng cuộc đời mình trở nên đẹp hơn.”

Ở phòng triển lãm, chị luôn trong bộ hanbok trang trọng. Nhưng không phải ngay từ đầu đã như vậy.

“Lần đầu tiên khi tôi làm triển lãm với chủ đề Naesoong, có một vị nghệ nhân hanbok đã đến. Xem nghề của tôi rồi, vị ấy hỏi rằng phải chăng có chỗ sai trong cách phục trang. Lúc đó tôi thật sự rất hổ thẹn.”

Chị đã nghĩ rằng mình quá không biết gì về chính đề tài mình đang thể hiện, nên chị nhận ra rằng chỉ có mặc thật nhiều nhất có thể và thể nghiệm trong đời sống thì mới thật sự giúp mình hiểu được hanbok. Đó là lý do đến nay mỗi khi hoạt động bên ngoài chị nhất định mặc hanbok. Chính cái “thực chiến” như thế đang trở thành bức tranh.

Nói đến hội họa Hàn Quốc thì người ta nghĩ trước nhất đến tranh sơn thủy thủy mặc. Số họa sĩ giới thiệu thứ hội họa Hàn Quốc mang cảm quan trẻ, chứa đựng đời thường của chính họ, đang tăng lên.

“Hơn bất cứ lời nào về tranh của tôi, tôi hạnh phúc nhất khi được nghe những lời ‘A! thú vị, khoan khoái, hả hê’.”

Tôi thử kỳ vọng rằng tác phẩm của chị, nơi kết hợp kỹ thuật truyền thống với sinh hoạt thường ngày, sẽ trở thành một thước đo cho thấy những khả năng đa dạng của hội họa Hàn Quốc. Triển lãm của chị, người đã tốt nghiệp Trường Trung học phổ thông Nghệ thuật Sunhwa và Khoa Hội họa Đông phương Đại học Quốc gia Seoul, tiếp tục đến ngày 11 tháng 4.

Người viết — Pyeon Wan-sik (Segye Ilbo, 'People Met by Pyeon Wan-sik')