Zlook.com | Chân dung Hàn Quốc của họa sĩ Kim Hyun Jung: Vẻ đẹp nội tâm – Khoảnh khắc nghỉ ngơi hoàn hảo sau bữa ăn một mình

Xã hội Hàn Quốc ngày nay vẫn luôn không ngừng rao giảng một triết lý sống — “dù chỉ một mình, cũng phải ăn cho tử tế, sống cho tử tế”. Các doanh nghiệp nói về sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống của cá nhân, còn truyền thông thì đóng gói việc ăn một mình, uống một mình thành một kiểu lối sống của thế hệ mới. Thế nhưng, ẩn sau những lời lẽ trông có vẻ nhẹ nhõm và thời thượng ấy lại là thân thể và tâm hồn đã mỏi mòn từ lâu. Ăn một mình, thay vì nói đó là một kiểu tự do, thì giống hơn với một hiện thực buộc phải tập quen. Nó cũng là cái bóng mà cấu trúc lao động hiện nay đổ xuống — người ta thậm chí còn bị tước đi cả khoảng dư để thong dong dùng một bữa cùng người khác. Xã hội luôn khuyên người ta “hãy học cách chăm sóc bản thân”, nhưng thời gian, tiền bạc và sức lực thực sự chống đỡ cho việc “tự chăm sóc mình” thì lại bị âm thầm đẩy trở về phía cá nhân. Điều mà người kiệt sức níu lấy không phải là một khu nghỉ dưỡng đắt đỏ, cũng không phải một chuyến trốn chạy xa xôi, mà chỉ là trang thực đơn quen thuộc trong ứng dụng giao đồ ăn. Cái xã hội không ngừng hô vang “xin hãy yêu lấy chính mình” ấy, thực tế lại quy cả sự nghỉ ngơi cơ bản nhất về chuyện cá nhân có đủ giỏi trong việc tự quản lý mình hay không. Chính sự mâu thuẫn như thế khiến tôi luôn cảm thấy khó chịu.

Với tư cách một họa sĩ hội họa Hàn Quốc, tôi muốn chuyển hóa sự khó chịu ấy thành một hình ảnh về một bữa ăn riêng tư. Không phải khung cảnh tiệc tùng trên bức bình phong truyền thống, cũng không phải một bàn ăn thịnh soạn tượng trưng cho sự đoàn viên, mà là một người phụ nữ lấy chiếc thùng chuyển phát của bưu điện tạm làm bàn ăn, một mình đối diện với mì tương jjajangmyeon và thịt chiên sốt chua ngọt. Cô mặc chiếc áo jeogori hanbok tề chỉnh và nhã nhặn, nhưng dáng vẻ thì chẳng hề đoan trang. Cô ngồi tựa nghiêng nghiêng trên sàn, một chân thả duỗi ra tùy ý, ánh mắt lơ đãng dừng lại trên những đoạn video ngắn cứ phát liên tục trong chiếc điện thoại. Điều này cách xa những “bức tranh chữa lành” mà chúng ta vẫn quen thấy trong quảng cáo. Nhưng tôi lại cứ cho rằng gương mặt thực sự thuộc về sự nghỉ ngơi chỉ hiện lên đúng vào những khoảnh khắc có phần tơi tả, có phần buông lỏng, thậm chí hơi mất trật tự như thế. Đây không phải một bàn ăn cần trưng ra cho người khác xem, mà là một sân khấu riêng tư chỉ được phép dành tặng cho chính mình. Tác phẩm 《Naesoong: Bàn ăn hoàn hảo》 chính là việc đẩy cái “tôi” đang ngồi giữa sân khấu ấy ra phía trước nhất của khung tranh.

Hạt nhân thực sự của bức tranh này là chiếc thùng giao hàng kia. Chiếc thùng giấy dùng một lần ấy phơi lộ gần như chẳng chút che chắn tính tạm bợ và tính tùy hứng của đời sống chúng ta. Giống như chiếc thùng giấy bìa sóng hôm nay còn chất ở cửa, mai đã bị dọn đi, sự nghỉ ngơi của chúng ta cũng luôn được dựng trên một thứ giải pháp chữa cháy nào đó. Tăng ca xong về đến nhà, vừa lo lắng cho sáng sớm ngày mai vừa vội vã nuốt trôi bữa ăn khuya; đây không phải bàn ăn được chuẩn bị tỉ mỉ cho gia đình, mà là lựa chọn trực tiếp nhất để chống đỡ cho qua một thân thể mỏi nhừ. Lớp sốt đen đậm của mì tương, ánh dầu bóng loáng nổi lên trên bề mặt thịt chiên sốt chua ngọt — tất cả cách rất xa những đức hạnh vẫn được ca ngợi lặp đi lặp lại như “khỏe mạnh”, “tiết chế”. Nhưng dù vậy, bữa ăn ấy vẫn là một nghi thức nhỏ bé mà chân thật, nó khiến người ta xác nhận rằng mình vẫn còn đang sống, vẫn đang duy trì một cảm giác tồn tại ở mức tối thiểu nào đó giữa sự mỏi mòn ngày lại ngày. Những đoạn video ngắn liên tục tự động phát trên màn hình điện thoại cũng như một tín hiệu nội tâm “muốn tạm dừng suy nghĩ”, nhấp nháy nhẹ nhưng dai dẳng. Ở đây, cái gọi là “hoàn hảo” không có nghĩa là sự cân bằng giữa hương vị và dinh dưỡng, cũng không có nghĩa là tinh tế và tử tế, mà là cuối cùng cũng có được một khoảng trắng trong tinh thần — không cần phán xét, không cần đáp lời, cũng không cần tiếp tục gắng gồng.

Còn “bàn ăn hoàn hảo” mà xã hội tưởng tượng thì đến nay vẫn dừng lại ở khung cảnh bữa tối cả gia đình ngồi quây quần cùng ăn. Và ở trung tâm chiếc bàn ấy thường luôn có một người mẹ. Bà không ngừng tiếp thêm món, hâm lại những món phụ đã nguội, rồi chia riêng từng phần thức ăn cho những người trong nhà có khẩu vị khác nhau. Sự lao nhọc như thế luôn được gán cho cái tên “tình yêu thương”, được tô điểm thành đức hạnh “hy sinh”. Thế nhưng, sự nhọc nhằn ấy hầu như chưa từng thực sự được đền đáp. Không ai thay bà dành ra thời gian nghỉ ngơi, cũng không ai thay bà gánh bớt sức nặng của công việc nhà. Tôi ghét cái sự mặc nhiên chấp nhận mà không ai chịu trách nhiệm ấy. Vì vậy, trong 《Naesoong: Bàn ăn hoàn hảo》, người phụ nữ này không còn được gọi tên là mẹ của ai, vợ của ai. Cô chỉ là một cái “tôi” đã chịu đựng cho qua ngày hôm nay, một mình đối diện với một bàn ăn hoàn toàn thuộc về khẩu vị của chính mình. Ở đây, cái gọi là “hoàn hảo” không còn tùy thuộc vào việc có thỏa mãn kỳ vọng của người khác hay không, mà tùy thuộc vào việc quãng thời gian đó cuối cùng có chỉ tồn tại vì chính mình hay không. Dù ngắn ngủi, dù nhỏ nhoi đến mấy, chỉ cần khoảnh khắc ấy thực sự thuộc về mình, thì nó đã đủ quý giá.

Còn từ “Naesoong” trong tiêu đề lại tiếp tục lặng lẽ lật ngược khung cảnh này thêm một lần nữa. Ở thế giới bên ngoài, cô luôn tự quản lý mình bằng giọng điệu kiềm chế và dáng vẻ ngay ngắn. Khi đi ăn cùng mọi người, cô sẽ cười và nói một câu “tôi ăn đủ rồi”, rồi nhẹ nhàng đặt đôi đũa xuống; ở văn phòng, cô cũng luôn giữ vẻ mặt bận rộn mà vẫn điềm tĩnh, mỏi mệt mà vẫn tử tế. Thế nhưng, khi cánh cửa phòng đóng lại, chỉ còn một mình cô ở đó, thì những cơn thèm ăn và những sở thích bị kìm nén đã lâu mới cuối cùng có cơ hội hiện ra chân dung thật. Cô chẳng chút do dự rưới đầy sốt chua ngọt lên món thịt chiên, rồi vét thật kỹ đến giọt sốt tương cuối cùng dưới đáy bát. Dáng vẻ ấy rõ ràng không khớp với sự “dịu dàng đoan trang” mà xã hội mong đợi. Nhưng tôi không muốn coi sự lệch chuẩn ấy là một thất thái khó nói ra lời. Trái lại, tôi vẫn luôn tin rằng khát khao của con người đúng là sẽ hiện ra chân thật nhất, lay động nhất ở chính những khe hở như thế. Trong 《Naesoong: Bàn ăn hoàn hảo》, cái được tháo xuống chính là chiếc mặt nạ đoan trang tự chủ, còn cái hiện ra là một bản ngã chân thật và đang đói. Cái “hoàn hảo” ở đây không còn là hình ảnh không một tì vết, không gì để bắt lỗi, mà là việc sau khi tạm thời thoát khỏi cái nhìn của người khác, người ta cuối cùng cũng có thể nhẹ giọng nói với chính mình một câu — “hôm nay cũng đã trụ được rồi.” Việc giành lại một quyền nhỏ bé nhưng chân thật như thế chính là câu hỏi mà bàn ăn này đặt ra, và cũng là nơi tác phẩm này thực sự muốn chạm đến.

Họa sĩ hội họa Hàn Quốc Kim Hyun Jung (Nguồn: Kim Hyun Jung Art Center)

Họa sĩ hội họa Hàn Quốc Kim Hyun Jung tốt nghiệp Trường Trung học Nghệ thuật Sunhwa, Trường Trung học phổ thông Nghệ thuật Sunhwa, học chuyên sâu tại Khoa Tranh phương Đông Đại học Quốc gia Seoul và hoàn thành chương trình tiến sĩ tại trường cao học của đại học này. Cô được biết đến rộng rãi với 《Loạt tác phẩm Naesoong》 miêu tả phong tục thường nhật Hàn Quốc của thế kỷ 21, giỏi dùng những nét bút vừa hóm hỉnh vừa hàm ý châm biếm để nắm bắt tinh tế cấu tạo đời sống và các tầng cảm xúc của người Hàn Quốc đương đại, đồng thời liên tục lấy “chân dung Hàn Quốc” làm góc nhìn để đáp lời hiện thực xã hội và tâm trạng thời đại. Cô từng hoạt động với vai trò “Chị Daenggi” trong chương trình “Haeyo và Haeyo” của EBS, đồng thời đảm nhiệm vai trò đại sứ quảng bá của Thành phố Seoul và của Hope Bridge. Những năm gần đây, cô cũng duy trì tương tác với khoảng 300.000 người theo dõi qua các nền tảng mạng xã hội, và thông qua các triển lãm liên tục trong và ngoài nước, tiếp tục mở rộng biên độ biểu đạt cũng như khả năng lan tỏa của hội họa Hàn Quốc trong bối cảnh đương đại.