Gangdong Culture Newspaper | Một “người đàn bà tự do” khoác trên mình bộ hanbok cao nhã

Một “người đàn bà tự do”

khoác trên mình bộ hanbok cao nhã

“Tranh của Kim Hyun Jung có sự dí dỏm khiến người ta bật cười, nhưng lại để lại một vị đắng sau khi xem, hệt như hài kịch đen của Charlie Chaplin. Bởi lẽ đó chẳng khác gì hình ảnh của tôi và của chúng ta.”

Vào tháng Tám, giữa lúc cái nóng cuối hè đang gắt nhất, khi tôi đang uống cà phê đá trong một quán ở Insa-dong, có một người qua ô kính bày hàng đã hút lấy ánh mắt tôi.

Đó là họa sĩ Kim Hyun Jung, người mặc bộ hanbok đẹp đẽ bất chấp cái nóng như thiêu như đốt. Khi ấy vì không biết chị là ai, tôi chỉ nghĩ ở mức “đang làm hôn lễ truyền thống à?, hay là một màn trình diễn?” rồi lại tập trung vào công việc. Sau khi uống hết cà phê, lúc tôi đến phòng tranh để xem tranh, người phụ nữ mặc hanbok mà tôi vừa thấy cũng có mặt ở đó.

Nhân viên phòng tranh cho biết chị là họa sĩ vẽ hội họa Hàn Quốc, và còn giải thích vắn tắt cả về tác phẩm. Nhưng câu đầu tiên tôi nói với họa sĩ Kim Hyun Jung lại không phải về tác phẩm, mà là “Chị không nóng sao?”.

“Nóng chứ. Nóng chết đi được. Độ ẩm chắc cũng cao lắm.”

Đó là một câu trả lời ngoài dự đoán. Vì chị vẽ chân dung tự họa mặc hanbok, tôi đã nghĩ chị sẽ nói kiểu “bình thường tôi thích mặc hanbok”, hay đưa ra “những lời biện giải về truyền thống của hanbok”, nhưng suy nghĩ của tôi đã trượt khỏi đích.

Không lâu sau đó, tôi được xem triển lãm của họa sĩ Kim. Những hình ảnh trong tác phẩm, được vẽ bằng kỹ thuật cắt dán là vẽ trọn hình dáng người đàn bà ở dạng khỏa thân rồi dùng giấy hanji dán phủ lên trên, dường như tạo nên sự tương phản với bộ hanbok tượng trưng cho phép tắc và tính truyền thống; hình ảnh ăn mì tương đen trên thùng chuyển phát của bưu điện, hay hình ảnh cưỡi xe máy đi giao hàng, đều không hề ăn khớp với đề tài hanbok.

“Một người đàn bà mặc hanbok trông cao nhã, thế thì rốt cuộc tại sao?”

Đó là câu hỏi nảy lên khi ta xem tác phẩm của Kim Hyun Jung, thứ mà nếu không cẩn thận thì có thể bị coi chỉ là tranh mỹ nhân bản hiện đại xinh đẹp.

Từ khóa của tác phẩm mà chị nói đến là “Naesoong”. Naesoong hiểu rộng ra là ngoài khác trong, nhưng phần nhiều được dùng để chỉ những khi bên trong có phần thầm kín, nhiều toan tính.

“Bên ngoài, trong vạt váy màu sắc tươi đẹp, người ta có thể trông thật đoan trang, nhưng bên trong đó xảy ra chuyện gì thì chẳng ai biết được mà.”

Bộ hanbok mà họa sĩ sử dụng là một phép đề dụ, lấy một bộ phận để cho thấy toàn bộ hình ảnh đời sống của con người hiện đại. Thường ngày, chúng ta sống trong bộ hanbok mang tên quy phạm xã hội, phép tắc, chuẩn mực đạo đức. Việc coi hình ảnh mặc hanbok là cao nhã cũng thuộc về điều đó.

“Chúng ta đang vô thức chấp nhận những quan niệm do chính mình đặt ra như thể đó là điều quá đương nhiên. Tôi cũng không phải là ngoại lệ.”

Đại tự sự mang tên “tự thỏa mãn” của xã hội hiện nay, một cách đầy nghịch lý, lại đang khiến người ta lãng quên giá trị thật và hình ảnh thật của chính mình. Việc tập thể dục được nói là vì sức khỏe thì ý nghĩa đã bị biến chất, khiến người ta đày ải cơ thể để tạo ra những khối cơ chẳng cần thiết; còn từ “cá tính” thì bị đánh mất, người ta lặp lại những cuộc tiêu dùng không cần thiết để chạy theo trào lưu mà chẳng biết ai đã đặt ra; ngược lại, để có được “thỏa mãn”, người ta vác trên vai cái ách mang tên “thỏa mãn” mà sống một cách nhọc nhằn.

Các tác phẩm của họa sĩ Kim Hyun Jung vẽ ra hình ảnh con người đi tìm sự thỏa mãn bằng cách vay dùng cái ách riêng của chị mang tên hanbok. Mặc hanbok đương nhiên là việc bất tiện và rầy rà. Nhưng các nhân vật trong tác phẩm lại chẳng chút ngần ngừ làm những hành vi táo tợn mà khi đang mặc hanbok thì tuyệt đối không thể làm. Nghe nói chuỗi hành vi ấy thực ra là một mặt cắt của đời thường mà chị vẫn nghĩ và vẫn thực sống, như thể viết nhật ký hay tản văn. Có lẽ vì thế mà khi ngắm tranh, ngoài việc nhìn thấy hình thể, dường như còn thêm cả cái thú như đang nhìn trộm đời thường của một ai đó, hệt như bộ phim “The Truman Show”.

“Tôi nghĩ cơ duyên khiến tôi bắt đầu tác phẩm có lẽ là sự phản kháng trước tính mơ hồ của tồn tại và trước vô số những hình ảnh hư ảo. Và trong khi vẽ tác phẩm, tôi nhận ra rằng phần lớn những gì tôi từng cảm thấy là chân thành hóa ra đều là hư ảo, và đến lúc tác phẩm gần hoàn thành thì tôi đã có thể giải tỏa được phần nào cảm giác xa cách bắt nguồn từ ánh mắt của tôi và của người khác.”

Điều tôi nhìn thấy không phải là bản thân tôi mà là người khác. Vì thế, chúng ta không thể tự do khỏi ánh mắt của người khác, cũng không thể tự do khỏi ánh mắt của tôi khi nhìn người khác. Người hiểu rõ hơn về hình ảnh của tôi, biết đâu lại có thể là người khác.

Chị, và cả tất cả chúng ta, có lẽ sẽ mãi mãi không thể hưởng được tự do thật sự trong những ánh mắt và ý thức như thế. Nhưng vì hoàn cảnh mà đang mặc hanbok thì có sao đâu. Điều thật sự quan trọng không phải là ta đang mặc áo gì, mà có lẽ là ta muốn làm gì và mong muốn điều gì.

Rất lâu sau đó, tôi gặp lại họa sĩ Kim Hyun Jung.

“Hôm nay chị không mặc hanbok nhỉ?”

“Cái này cũng là hanbok mà. Hanbok cải biên đấy.”

Phóng viên Park Il-gyu

Jenitiseu 128 x 188

Người làm tôi chuyển động 130 x 196

Mâm cơm hoàn hảo 130 x 162

Người con gái thuần tình 112 x 134