Hupu Entertainment | Chân dung Hàn Quốc của họa sĩ Kim Hyun Jung: Naesoong – Phút nghỉ ngơi hoàn hảo sau bữa cơm một mình

Xã hội Hàn Quốc ngày nay không ngừng lặp lại việc rao giảng một triết lý sống – “dù chỉ một mình, cũng phải ăn cho ra ăn, sống cho ra sống”. Các doanh nghiệp bàn về cân bằng giữa công việc và cuộc sống của cá nhân, còn truyền thông thì đóng gói việc ăn một mình, uống một mình thành một lối sống của thế hệ mới. Thế nhưng, ẩn sau những lời lẽ tưởng như nhẹ nhõm và thời thượng ấy lại là một thân thể và một tâm hồn đã kiệt sức từ lâu. Ăn cơm một mình, nói rằng đó là một sự tự do thì không bằng nói rằng nó giống một thực tại buộc phải tập làm quen hơn. Đó cũng là cái bóng mà cấu trúc lao động hiện nay in xuống – người ta thậm chí bị tước đi cả khoảng dư để thong thả cùng người khác dùng một bữa cơm. Xã hội thì luôn khuyên người ta “hãy học cách tự chăm sóc bản thân”, nhưng thời gian, tiền bạc và sức lực thật sự chống đỡ cho việc “tự chăm sóc” ấy lại bị âm thầm đẩy trở lại cho từng cá nhân. Thứ mà người đã rã rời bám lấy không phải là một khu nghỉ dưỡng đắt đỏ, cũng chẳng phải một chuyến bỏ trốn xa xôi, mà chỉ là cái trang thực đơn quen thuộc trong ứng dụng giao đồ ăn. Cái xã hội không ngừng hô vang “hãy yêu lấy chính mình” ấy, thực tế lại quy cả sự nghỉ ngơi cơ bản nhất về chuyện cá nhân có đủ giỏi quản lý bản thân hay không. Chính nghịch lý đó khiến tôi luôn cảm thấy bất an.

Là một họa sĩ hội họa Hàn Quốc, tôi muốn chuyển sự bất an ấy thành một hình ảnh về bữa cơm riêng tư. Không phải cảnh tiệc tùng trên những tấm bình phong truyền thống, cũng không phải chiếc bàn ăn thịnh soạn tượng trưng cho đoàn viên, mà là một người phụ nữ lấy chiếc thùng chuyển phát của bưu điện làm bàn ăn, một mình đối diện với mì tương đen và thịt xốt chua ngọt. Cô mặc chiếc áo jeogori hanbok ngay ngắn, tao nhã, nhưng dáng vẻ thì chẳng hề đoan trang. Cô ngồi ngả nghiêng trên sàn, một chân thoải mái duỗi dài, mắt lơ đãng dừng lại trên những đoạn video ngắn phát liên tục trong chiếc điện thoại. Điều này cách rất xa “bức tranh chữa lành” mà chúng ta vẫn quen thấy trong quảng cáo. Nhưng tôi lại cho rằng, bộ mặt thật sự thuộc về sự nghỉ ngơi chỉ hiện ra đúng vào những khoảnh khắc hơi tơi tả, hơi buông lỏng, thậm chí hơi mất trật tự như thế. Đây không phải chiếc bàn ăn cần trưng ra cho người khác xem, mà là một sân khấu riêng tư chỉ được phép dâng cho chính mình. Tác phẩm 'Naesoong: Bàn ăn hoàn hảo' chính là đã đẩy cái “tôi” ngồi giữa sân khấu ấy ra phía trước nhất của khung tranh.

Hạt nhân thật sự của bức tranh này là chiếc thùng chuyển phát. Chiếc thùng giấy dùng một lần ấy phơi bày gần như không che đậy tính tạm bợ và tùy hứng của đời sống chúng ta. Giống như những chiếc thùng bìa sóng hôm nay còn xếp trước cửa, mai đã bị dọn đi, sự nghỉ ngơi của chúng ta cũng luôn được dựng lên trên một thứ giải pháp chắp vá nào đó. Làm thêm giờ xong về đến nhà, vừa lo lắng cho buổi sớm hôm sau, vừa vội vã lùa xuống một bữa khuya; đó không phải là chiếc bàn ăn được chuẩn bị chu đáo cho gia đình, mà là lựa chọn trực tiếp nhất để chống đỡ cho một cơ thể rã rời. Màu nước xốt đen đậm của mì tương đen, lớp dầu bóng loáng ánh lên trên mặt thịt xốt chua ngọt, cách rất xa những đức hạnh vẫn được tung hô như “lành mạnh” hay “tiết chế”. Nhưng dù vậy, bữa cơm ấy vẫn là một nghi lễ nhỏ bé mà chân thật; nó khiến người ta xác nhận được rằng mình vẫn đang sống, vẫn đang duy trì một cảm giác tồn tại ở mức tối thiểu trong sự rã rời ngày này qua ngày khác. Những đoạn video ngắn tự động phát liên tục trên màn hình điện thoại cũng như một tín hiệu nội tâm “muốn tạm dừng suy nghĩ”, nhấp nháy nhẹ nhưng dai dẳng. Ở đây, cái gọi là “hoàn hảo” không có nghĩa là sự cân bằng giữa hương vị và dinh dưỡng, cũng không có nghĩa là sự tinh tế và tử tế bề ngoài, mà là cuối cùng cũng có được một khoảnh khắc trống rỗng về tinh thần – không cần phán xét, không cần đáp lời, cũng không cần tiếp tục gắng gượng.

Còn “chiếc bàn ăn hoàn hảo” mà xã hội hình dung thì đến nay vẫn dừng lại ở cảnh bữa cơm chiều cả nhà quây quần. Và ở trung tâm chiếc bàn ấy thường luôn có một người mẹ. Bà không ngừng tiếp thêm thức ăn, hâm lại những món phụ đã nguội, rồi chia riêng từng phần cho những người trong nhà có khẩu vị khác nhau. Sự mệt nhọc như thế luôn bị gắn cho cái tên “tình yêu”, bị tô vẽ thành đức hạnh “hy sinh”. Thế nhưng, sự nhọc nhằn ấy hầu như chưa bao giờ thật sự được đền đáp. Không ai dành ra cho bà thời gian nghỉ ngơi, cũng không ai chia sẻ cùng bà trọng lượng của lao động việc nhà. Tôi ghét kiểu mặc nhận chẳng ai chịu trách nhiệm đó. Vì vậy, trong 'Naesoong: Bàn ăn hoàn hảo', người phụ nữ này không còn bị gọi tên là mẹ của ai, vợ của ai. Cô chỉ là một cái “tôi” đã chịu đựng qua được ngày hôm nay, một mình đối diện với chiếc bàn ăn hoàn toàn thuộc về khẩu vị của chính mình. Ở đây, cái gọi là “hoàn hảo” không còn tùy thuộc vào việc có thỏa mãn kỳ vọng của người khác hay không, mà tùy thuộc vào việc quãng thời gian đó cuối cùng có tồn tại chỉ vì bản thân mình hay không. Dẫu ngắn ngủi, dẫu nhỏ bé đến mức không đáng kể, chỉ cần khoảnh khắc ấy thật sự thuộc về mình, thì nó đã đủ quý giá.

Và từ “Naesoong” trong tiêu đề lại tiếp tục lặng lẽ đảo ngược khung cảnh này thêm một lần nữa. Ở thế giới bên ngoài, cô luôn quản lý bản thân bằng giọng điệu tiết chế và dáng vẻ ngay ngắn. Trong các bữa tiệc, cô sẽ cười mà nói một câu “tôi ăn no rồi”, rồi nhẹ nhàng đặt đôi đũa xuống; ở công sở, cô cũng luôn giữ một vẻ bận rộn nhưng vững vàng, mệt mỏi nhưng vẫn tử tế. Thế nhưng, khi cánh cửa phòng đóng lại, chỉ còn cô một mình, thì những ham muốn ăn uống và những sở thích bị kìm nén đã lâu mới cuối cùng có cơ hội lộ ra dung mạo thật. Cô dốc hết nước xốt chua ngọt lên miếng thịt mà chẳng chút do dự, rồi vét thật kỹ chút tương đen cuối cùng ở đáy tô. Dáng vẻ này rõ ràng không khớp với sự “dịu dàng, đoan trang” mà xã hội mong đợi. Nhưng tôi không muốn coi độ lệch ấy là một thất thái khó nói ra miệng. Trái lại, tôi vẫn luôn tin rằng dục vọng của con người hiện ra chân thật nhất và cảm động nhất đúng là ở những khe hở như vậy. Trong 'Naesoong: Bàn ăn hoàn hảo', thứ bị bóc xuống chính là chiếc mặt nạ đoan trang tự chủ ấy, còn thứ lộ ra là một bản thể chân thật và đang đói. Cái “hoàn hảo” ở đây không còn là một hình ảnh không tì vết, không thể bắt lỗi, mà là sau khi con người tạm thời rời khỏi ánh mắt của người khác, cuối cùng cũng có thể thì thầm nói với chính mình một câu – “hôm nay cũng đã trụ được rồi.” Lấy lại một quyền nhỏ bé nhưng chân thật như thế chính là câu hỏi mà chiếc bàn ăn này đặt ra, và cũng là nơi mà tác phẩm này thật sự muốn chạm tới.

Họa sĩ hội họa Hàn Quốc Kim Hyun Jung (Nguồn: Kim Hyun Jung Art Center)

Họa sĩ hội họa Hàn Quốc Kim Hyun Jung tốt nghiệp Trường Trung học Cơ sở và Trung học Phổ thông Nghệ thuật Sunhwa, theo học chuyên sâu tại Khoa Hội họa phương Đông Đại học Quốc gia Seoul và đã hoàn thành chương trình tiến sĩ tại cao học của trường này. Cô được biết đến rộng rãi với 'Loạt tranh Naesoong' miêu tả phong tục thường ngày của Hàn Quốc thế kỷ 21, giỏi dùng nét bút vừa hóm hỉnh vừa mang ý châm biếm để nắm bắt tinh tế những thớ sợi đời sống và những tầng cảm xúc của người Hàn Quốc đương đại, đồng thời không ngừng lấy “chân dung Hàn Quốc” làm góc nhìn để đáp lại hiện thực xã hội và tâm trạng của thời đại. Cô từng hoạt động với vai trò “Chị gái tóc búi” trong chương trình “Haeyo Hwa Haeyo” (phiên âm) của EBS, đồng thời đảm nhiệm vị trí đại sứ quảng bá của Thành phố Seoul và tổ chức Hope Bridge. Những năm gần đây, cô cũng duy trì tương tác với khoảng 300.000 người theo dõi qua các nền tảng mạng xã hội, và thông qua những triển lãm liên tục trong và ngoài nước, tiếp tục mở rộng biên độ biểu đạt cùng khả năng lan truyền của hội họa Hàn Quốc trong ngữ cảnh đương đại.