China Enterprise News Network | Chân dung Hàn Quốc của họa sĩ Kim Hyun Jung: Naesoong – Sự nghỉ ngơi hoàn hảo sau bữa ăn một mình

Xã hội Hàn Quốc ngày nay không ngừng lặp lại một triết lý sống — “dù chỉ một mình, cũng phải ăn cho ngon, sống cho tốt”. Các doanh nghiệp bàn về sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống của cá nhân, còn truyền thông thì đóng gói việc ăn một mình, uống một mình thành một lối sống của thế hệ mới. Thế nhưng, ẩn sau những lời lẽ tưởng như nhẹ nhõm và thời thượng ấy lại là một thân thể và một tâm hồn đã rã rời từ lâu. Ăn một mình, nói là một sự tự do thì không bằng nói rằng nó giống một thực tại mà người ta buộc phải làm quen. Nó cũng là cái bóng mà kết cấu lao động hiện nay in xuống — con người bị tước đi cả khoảng dư để ung dung dùng một bữa cơm cùng người khác. Xã hội luôn khuyên người ta “hãy học cách chăm sóc bản thân”, nhưng thời gian, tiền bạc và sức lực thật sự chống đỡ cho việc “tự chăm sóc mình” thì lại bị âm thầm đẩy trở về phía cá nhân. Điều mà người kiệt sức níu lấy không phải là một khu nghỉ dưỡng đắt đỏ, cũng không phải một chuyến đào thoát xa xôi, mà chỉ là trang thực đơn quen thuộc trong ứng dụng giao đồ ăn. Cái xã hội không ngừng hô lớn “hãy yêu lấy chính mình” ấy, thực tế lại quy cả sự nghỉ ngơi cơ bản nhất thành chuyện cá nhân có giỏi tự quản lý hay không. Sự nghịch lý như thế khiến tôi luôn thấy bất an.

Với tư cách một họa sĩ hội họa Hàn Quốc, tôi muốn chuyển cái cảm giác bất an ấy thành một hình ảnh về bữa ăn riêng tư. Không phải cảnh tiệc tùng trên những tấm bình phong truyền thống, cũng không phải chiếc bàn ăn thịnh soạn biểu trưng cho sự đoàn viên, mà là một người phụ nữ lấy chiếc thùng chuyển phát của bưu điện làm bàn ăn, một mình đối diện với mì tương đen và thịt chua ngọt. Cô mặc chiếc áo jeogori hanbok tươm tất và trang nhã, nhưng dáng ngồi lại chẳng đoan trang. Cô ngồi tựa nghiêng xuống sàn, một chân thoải mái duỗi dài, mắt dừng lại một cách lơ đễnh trên những video ngắn phát liên tục trong chiếc điện thoại. Điều này cách xa những “bức tranh chữa lành” mà ta vẫn thường thấy trong quảng cáo. Nhưng tôi lại cứ cảm thấy rằng diện mạo thật sự thuộc về sự nghỉ ngơi chỉ hiện lên đúng vào những khoảnh khắc có phần tơi tả, có phần buông lỏng, thậm chí hơi mất trật tự như thế. Đây không phải chiếc bàn ăn cần được trưng ra cho người khác xem, mà là một sân khấu riêng tư chỉ được phép dâng cho chính mình. Tác phẩm <Naesoong: Bàn ăn hoàn hảo> chính là đưa cái “tôi” đang ngồi giữa sân khấu ấy ra phía trước nhất của khuôn hình.

Hạt nhân thật sự của bức tranh này là chiếc thùng giao hàng. Chiếc thùng giấy dùng một lần ấy phơi bày gần như không che chắn tính tạm bợ và tính tùy hứng của đời sống chúng ta. Giống như những chiếc thùng bìa gợn sóng hôm nay còn chất ở cửa, ngày mai đã bị dọn đi, sự nghỉ ngơi của chúng ta cũng luôn được dựng trên một phương kế tạm thời nào đó. Tăng ca xong trở về nhà, vừa lo lắng cho sáng sớm ngày mai vừa vội vã nuốt xuống bữa ăn khuya; đó không phải chiếc bàn ăn được chuẩn bị chu đáo cho gia đình, mà là lựa chọn trực tiếp nhất để chống đỡ một cách chật vật cái thân thể mỏi mệt. Thứ nước tương đen đậm của mì tương đen, lớp dầu bóng loáng ánh lên trên mặt thịt chua ngọt, cách rất xa những đức hạnh vẫn được tung hô mãi như “lành mạnh”, “tiết chế”. Nhưng dù vậy, bữa ăn ấy vẫn là một nghi lễ nhỏ bé mà chân thật, nó khiến người ta xác nhận rằng mình vẫn đang sống, vẫn đang duy trì được một cảm giác tồn tại tối thiểu nào đó trong sự mệt mỏi ngày này qua ngày khác. Những video ngắn tự động phát liên tục trên màn hình điện thoại cũng như một tín hiệu nội tâm “muốn tạm ngưng suy nghĩ”, nhấp nháy nhẹ nhưng dai dẳng. Ở đây, cái gọi là “hoàn hảo” không có nghĩa là sự cân bằng giữa hương vị và dinh dưỡng, cũng không có nghĩa là sự tinh tế và tử tế về mặt hình thức, mà là cuối cùng cũng có được một khoảnh khắc trống rỗng về tinh thần — không phải phán xét, không phải đáp lời, cũng không phải tiếp tục gắng gượng.

Còn “chiếc bàn ăn hoàn hảo” mà xã hội tưởng tượng thì đến nay vẫn dừng lại ở cảnh bữa cơm tối cả gia đình ngồi quây quần bên nhau. Và ở trung tâm chiếc bàn ăn ấy thường luôn có một người mẹ. Bà liên tục tiếp thêm thức ăn, hâm lại những món phụ đã nguội, rồi chia riêng từng phần cho những người trong nhà có khẩu vị khác nhau. Sự lao nhọc như thế luôn được gắn cho cái tên “tình yêu”, được tô vẽ thành đức hạnh “hy sinh”. Thế nhưng, sự tảo tần ấy hầu như chưa bao giờ thật sự được đền đáp. Không ai dành ra thời gian nghỉ ngơi thay bà, cũng không ai chia sẻ bớt gánh nặng của việc nhà. Tôi ghét sự mặc nhận vô trách nhiệm ấy. Vì vậy, trong <Naesoong: Bàn ăn hoàn hảo>, người phụ nữ này không còn được gọi là mẹ của ai, vợ của ai nữa. Cô chỉ là một cái “tôi” đã chịu đựng qua ngày hôm nay, một mình đối diện với chiếc bàn ăn hoàn toàn thuộc về khẩu vị của chính mình. Ở đây, cái gọi là “hoàn hảo” không còn tùy thuộc vào việc có thỏa mãn được kỳ vọng của người khác hay không, mà tùy thuộc vào việc khoảng thời gian ấy cuối cùng có chỉ tồn tại cho riêng mình hay không. Dù ngắn ngủi, dù nhỏ bé không đáng kể, chỉ cần khoảnh khắc ấy thật sự thuộc về mình, thì nó đã đủ quý giá.

Còn từ “Naesoong” trong tiêu đề lại tiếp tục lặng lẽ lật ngược khung cảnh này thêm một lần nữa. Ở thế giới bên ngoài, cô luôn tự quản lý mình bằng giọng điệu chừng mực và dáng vẻ ngay ngắn. Khi đi ăn cùng mọi người, cô sẽ cười và nói một câu “tôi ăn no rồi”, rồi nhẹ nhàng đặt đôi đũa xuống; ở công sở, cô cũng luôn giữ một vẻ mặt bận rộn mà vững vàng, mệt mỏi mà vẫn tử tế. Thế nhưng, khi cánh cửa phòng đóng lại, chỉ còn mình cô ở một mình, những ham muốn và sở thích bị kìm nén đã lâu mới cuối cùng có cơ hội phô ra diện mạo thật. Cô dốc nước sốt chua ngọt lên khắp đĩa thịt chua ngọt không chút do dự, vét sạch tới tận chút tương đen cuối cùng ở đáy tô một cách tỉ mỉ. Dáng vẻ ấy rõ ràng không khớp với sự “dịu dàng đoan trang” mà xã hội mong đợi. Nhưng tôi không muốn xem sự lệch chuẩn ấy như một thất thái khó nói ra miệng. Trái lại, tôi luôn tin rằng ham muốn của con người lại chính là thứ hiện ra thật thà nhất, cảm động nhất trong những kẽ nứt như thế. Trong <Naesoong: Bàn ăn hoàn hảo>, thứ bị bóc đi chính là cái mặt nạ đoan trang tự giữ, còn thứ hiện ra lại là một cái tôi chân thật và đang đói. Cái “hoàn hảo” ở đây không còn là hình ảnh không một vết xước, không chỗ nào để bắt lỗi, mà là việc sau khi tạm thời rời khỏi tầm mắt người khác, con người cuối cùng cũng có thể nhẹ giọng nói với chính mình câu nói ấy — “hôm nay mình cũng đã trụ được”. Giành lại một thứ quyền nhỏ bé mà chân thật như thế chính là câu hỏi mà chiếc bàn ăn này đặt ra, cũng là nơi mà tác phẩm này thật sự muốn chạm tới.

Họa sĩ hội họa Hàn Quốc Kim Hyun Jung (Nguồn: Kim Hyun Jung Art Center)

Họa sĩ hội họa Hàn Quốc Kim Hyun Jung tốt nghiệp Trường Trung học Cơ sở Nghệ thuật Sunhwa, Trường Trung học Phổ thông Nghệ thuật Sunhwa, học chuyên sâu tại khoa Hội họa phương Đông Đại học Quốc gia Seoul và hoàn thành chương trình tiến sĩ tại trường sau đại học của đại học này. Cô được biết đến rộng rãi với <loạt tác phẩm Naesoong> vẽ nên phong tục thường ngày của Hàn Quốc thế kỷ 21, giỏi dùng nét bút vừa hóm hỉnh vừa mang ý châm biếm để bắt lấy một cách tinh tế những thớ đời sống và những tầng cảm xúc của người Hàn Quốc đương đại, đồng thời liên tục lấy “chân dung Hàn Quốc” làm góc nhìn để đáp lời hiện thực xã hội và cảm xúc của thời đại. Cô từng hoạt động với vai “chị Daenggi” trong chương trình “Haeyo Hwa Haeyo” (phiên âm) của EBS, đồng thời đảm nhận vai trò đại sứ quảng bá của thành phố Seoul và tổ chức Cầu Hy vọng (Hope Bridge). Những năm gần đây, cô cũng duy trì tương tác với khoảng 300.000 người theo dõi qua các nền tảng xã hội, và thông qua những triển lãm liên tục trong và ngoài nước, mở rộng thêm nữa biên độ biểu đạt cùng khả năng lan tỏa của hội họa Hàn Quốc trong bối cảnh đương đại.

Người viết — 文艳 (责任编辑)