Citiro | Tạp chí nội bộ Citibank – Danh họa xưa và nay: Kim Hong-do vs. Shin Yun-bok / Shin Seon-mi vs. Kim Hyun Jung

Misullang Guide ● Bài: Kim Dong-hee

Danh họa xưa và nay

Cũng như lịch sử mỹ thuật phương Tây từng có những cặp đối thủ cùng thời nổi tiếng, Joseon cũng có hai cái tên kiệt xuất lừng danh với tranh phong tục là Kim Hong-do và Shin Yun-bok. Tiếp nối họ, giới hội họa phương Đông ngày nay đang hình thành một thế đối đầu mới nổi, và dù là tình cờ hay tất yếu thì ngay cả hai cái tên Kim Hyun Jung và Shin Seon-mi cũng vần với nhau một cách thú vị.

Kim Hong-do VS Shin Yun-bok

Vào thời Yeongjo – Jeongjo, khoảng cuối thế kỷ 18 đến đầu thế kỷ 19, cùng với sự ổn định về chính trị và quá trình thương mại hóa, văn hóa thường dân cũng phát triển nhanh chóng. Cùng với sự trỗi dậy của tư tưởng Thực học, tầng lớp trung nhân tích lũy của cải không kém gì giới quý tộc yangban nên ngày càng quan tâm đến văn hóa, nhu cầu về tranh cũng tăng lên. Thời Phục hưng của Joseon đã thực sự đến. Hai họa sĩ nổi tiếng dẫn dắt trào lưu hội họa thời kỳ này chính là Danwon Kim Hong-do và Hyewon Shin Yun-bok.

Hội họa phương Đông cũng có những thể loại rõ rệt như tranh sơn thủy, tranh thần tiên, tranh hoa cỏ, tranh Phật giáo, nhưng với sự xuất hiện của hai họa sĩ này, tranh tục họa lấy đề tài phong tục thường ngày của con người đã trở thành trào lưu. Kim Hong-do sớm được vua Jeongjo để ý, hoạt động với tư cách họa viên cung đình và được hưởng nhiều ưu đãi nên tư liệu về ông còn lại khá nhiều, còn Shin Yun-bok thì không được biết đến nhiều bằng. Có thuyết cho rằng ông nối nghiệp người cha từng là họa viên của Dohwaseo (cơ quan hội họa của triều đình) để bước vào nghề vẽ, nhưng rồi bị trục xuất khỏi Dohwaseo vì thích vẽ chuyện tình ái nam nữ.

Khác biệt lớn nhất giữa hai người là nếu Kim Hong-do kể chuyện bằng cách truyền đạt chủ đề một cách rõ ràng, thì Shin Yun-bok lại đưa vào những yếu tố kịch tính khơi gợi trí tưởng tượng. Kim Hong-do mang sắc thái nam tính khi mạnh tay lược bỏ phông nền với bố cục phức hợp và lối biểu hiện chủ yếu bằng thủy mặc, còn Shin Yun-bok tuy giữ bố cục giản lược nhưng lại thể hiện tỉ mỉ đến cả phông nền bằng thủy mặc có màu và sử dụng những đường nét mảnh, mềm mại.

Trong các tác phẩm thời kỳ đầu của Shin Yun-bok có những bức được tái diễn giải dưới ảnh hưởng của Kim Hong-do, nhưng khi cá tính riêng được phát huy, ông đã xác lập được vị thế một họa sĩ sánh ngang với Kim Hong-do. Bộ phim truyền hình “Painter of the Wind” phát sóng vài năm trước cũng là một tác phẩm hư cấu, phát huy trí tưởng tượng “biết đâu ông lại là phụ nữ?” dựa trên việc tư liệu về Shin Yun-bok còn lại không nhiều và trên những đặc điểm biểu hiện như vậy.

Shin Seon-mi VS Kim Hyun Jung

Trong gần một trăm năm trôi qua, các họa sĩ hội họa phương Đông luôn trăn trở về tính bản địa của Hàn Quốc và giá trị của mỹ thuật truyền thống mà họ tiếp nối. Bởi lẽ nếu chỉ giữ gìn tính bản địa thì cá tính của người họa sĩ dễ bị chôn vùi và tác phẩm hẳn sẽ trở nên nhàm chán. Sau nhiều thử nghiệm, một số họa sĩ đã tìm ra câu trả lời ở việc hòa quyện với chính thời đại này. Đó là hai nữ họa sĩ nổi lên như biểu tượng mới của hội họa Hàn Quốc từ vài năm trước: Shin Seon-mi và Kim Hyun Jung.

Kim Hyun Jung là “thần tượng của hội họa Hàn Quốc”, được 110.000 người hâm mộ yêu mến qua những câu chuyện Naesoong (sự e lệ giả tạo) táo tợn và nghịch ngợm. Bút pháp của cô có đặc trưng là thể hiện nhân vật ở dạng khỏa thân rồi cắt dán phần áo jeogori hanbok bằng giấy hanji. Cô không chỉ làm hội họa Hàn Quốc mà còn trình hiện nhiều thể loại khác như tác phẩm khối, video, và nhận được lời mời dồn dập không chỉ trong nước mà cả ở nước ngoài.

Shin Seon-mi là họa sĩ trở nên nổi tiếng với loạt tranh “Gaemi Yojeong” (tiên nữ kiến). Cô dùng kỹ pháp tô màu truyền thống thanh đạm nhưng lại cho xuất hiện những vật dụng hiện đại, tạo nên sự hòa hợp giữa quá khứ và hiện tại. Những khung tranh có tiên nữ kiến và mèo xuất hiện chứa đựng các câu chuyện tựa như khi ta đọc truyện cổ tích.

“Hội họa phương Đông” lấy lối biểu đạt ẩn dụ làm đức tính, lại thêm định kiến “mỹ thuật hiện đại = tác phẩm cần được giải thích” nên người ta dễ e dè, trong khi hai họa sĩ này muốn tháo gỡ “mỹ thuật phương Đông hiện đại” bằng “sự đồng cảm” hơn là bằng ẩn dụ và diễn giải. Có điều, nếu Shin Seon-mi gói câu chuyện vào hình ảnh người thiếu nữ đáng yêu trong khuôn khổ tựa truyện cổ tích, thì ở Kim Hyun Jung, một người phụ nữ hiện đại không chút ngần ngại, phản chiếu chính hình ảnh của cô, lại xuất hiện như một cú sốc thị giác (Visual Shock).

Kim Hong-do [Seodang] màu nhạt trên giấy 39.7 x 26.7 thế kỷ 18 Bảo tàng Quốc gia Hàn Quốc

Shin Yun-bok [Wolha jeongin] tranh thủy mặc có màu 28.2 x 35.6 cuối thế kỷ 18 Kansong Art and Culture Foundation

Shin Seon-mi [Trong khi bạn ngủ 8] màu trên giấy jangji 77x116 2008 Gallery Sun Contemporary

Kim Hyun Jung [Naesoong: Cú ăn may đổi đời] thủy mặc và màu nhạt, cắt dán trên giấy hanji 176.5×114.5 2016