Maeil Sinmun | [Maeil Chunchu] Hội họa Hàn Quốc của su, u, mi, yang, ga

Cách đây không lâu tôi nghe được một tin vui. Đó là việc “taeji” — loại hanji cao cấp từng được dùng trong vương thất triều Joseon — đã được phục nguyên sau tới 100 năm. Hội họa Hàn Quốc có đặc trưng là dùng mực và chất màu (màu sắc) trên những loại giấy như hanji hay jangji. Không chỉ thế, gần đây phía Bảo tàng Louvre còn trải nghiệm quá trình chế tạo hanji, nhờ vậy sự ưu việt của chất liệu truyền thống nước ta đang được soi chiếu lại. Thế nhưng thị trường mỹ thuật “hội họa Hàn Quốc” ở Hàn Quốc lại đang có dáng vẻ trải qua thời kỳ trì trệ phần nào so với các thể loại khác.

Nói rằng thị trường mỹ thuật của thập niên 2010 là sân chơi của “Dansaekhwa (tranh đơn sắc)” cũng chẳng phải lời quá đáng. Trong khi Dansaekhwa đang nhận được sự yêu thích và quan tâm toàn cầu, thì theo sau lại là nhận định rằng không có nghệ sĩ mới nào để chống đỡ cho nó. Nghệ sĩ mới có năng lực thì nhiều. Chỉ là số nghệ sĩ mới học chuyên ngành hội họa Hàn Quốc đang giảm đi.

Gần đây có một họa sĩ hội họa Hàn Quốc đã vượt qua những danh gia Dansaekhwa để có tên ở vị trí số 1 của “Chỉ số giá tác phẩm mỹ thuật KYS”. Người đó chính là họa sư “Chun Kyung-ja”. Chun Kyung-ja vừa giữ vững kỹ pháp thái sắc truyền thống vừa cho thấy tranh thái sắc đầy cá tính của hội họa Hàn Quốc bằng phong cách vẽ độc đáo riêng mình. Kết quả là bà không chỉ được quan tâm trên toàn cầu mà còn được gọi là nhân vật đã khai phá con đường mới cho hội họa Hàn Quốc. Và “Kim Hyun Jung”, một họa sĩ hội họa Hàn Quốc khác đang vẽ tranh phong tục của thế kỷ 21, đang rất được yêu thích tại những bảo tàng, gallery và hội chợ nghệ thuật hàng đầu trong và ngoài nước. Cô lấy văn hóa đại chúng của xã hội hiện đại làm mô-típ rồi thể hiện bằng kỹ pháp thủy mặc đạm thái truyền thống; những chất liệu hài hước đặc trưng và sắc màu nhạt, sáng trên mặt tranh mang lại cho người xem những điều đáng xem khác lạ. Có vẻ như những thay đổi tích cực đang xảy ra, chẳng hạn cơ hội cũng được mở ra cho những nghệ sĩ mới học chuyên ngành hội họa Hàn Quốc.

Lý do họ được đại chúng quan tâm và yêu mến nhiều là gì? Khác với tranh sơn dầu dễ chỉnh sửa, tranh thủy mặc có đặc trưng là nét cọ một hơi liền mạch và độ nông đạm của sắc mực, cùng sắc màu của những bức tranh thái sắc đẹp đẽ được cộng từng lớp lên tấm jangji truyền thống, đã tạo nên chiều sâu chỉ riêng hội họa Hàn Quốc mới có và truyền đi sự xúc động vô hạn. Nhờ vậy mà xuất hiện những nơi muốn sưu tập các tác phẩm hội họa Hàn Quốc chứa đựng tính độc sáng của truyền thống, và giá trị ấy được thừa nhận.

Thế nhưng, đó là mùa xuân năm 2014. Tại một trường đại học nối tiếp truyền thống 42 năm, khoa hội họa Hàn Quốc đã bị bãi bỏ với lý do tỷ lệ có việc làm kém theo phương châm của Bộ Giáo dục. Một sinh viên của trường đại học ấy từng lên tiếng phản đối việc bãi bỏ khoa, khẳng định rằng “với những người làm mỹ thuật thuần túy thì việc tiếp tục hoạt động sáng tác sau khi tốt nghiệp chính là có việc làm”. Vai trò của đại học lớn đến mức có quan điểm cho rằng điểm khởi đầu của triển lãm mỹ thuật và thị trường mỹ thuật nằm ở những họa sĩ mà đại học đào tạo ra. Hội họa Hàn Quốc, được vẽ bằng chất liệu và dạng thức truyền thống của nước ta, phải được tiếp nối cùng với niềm tự hào về truyền thống ấy.

Trong “su, u, mi, yang, ga”, su có nghĩa ẩn là sự xuất sắc, u là sự dư dả, mi là cái đẹp, yang là điều tốt, còn ga là tiềm năng. Tôi thử gọi đó là hội họa Hàn Quốc của su-u-mi-yang-ga. Tôi hy vọng rằng ngày sau, hội họa Hàn Quốc sẽ tái sinh thành vai chính mới không chỉ của phòng triển lãm mà của cả thị trường mỹ thuật.

Người viết — Cho Su-hyeon (Curator, Gallery H, Hyundai Department Store Daegu)