SEOUL Magazine | vol.122 | Tầm quan trọng của sự giả vờ: Tranh của họa sĩ Kim Hyun Jung chạm đến một phần cốt yếu của văn hóa Hàn Quốc

Phỏng vấn

TẦM QUAN TRỌNG CỦA SỰ GIẢ VỜ

Tranh của họa sĩ Kim Hyun Jung chạm đến một phần cốt yếu của văn hóa Hàn Quốc

Bài viết Ben Jackson

Ảnh RAUM Studio

Điều gì ở loạt tranh Feign (Naesoong) của Kim Hyun Jung đã khiến người Hàn Quốc bàn luận? Với một người quan sát chưa từng biết đến nó, đây là loạt tranh màu nước vẽ những người phụ nữ trẻ (hay chỉ một người phụ nữ trẻ?) trong hàng loạt khung cảnh thường ngày diễn ra khắp Hàn Quốc hiện đại: ngẫm ngợi trước một bộ sưu tập giày lớn, ăn mì ăn liền nấu trên bếp gas du lịch, trượt patin, dắt một con chó trông được chăm bẵm kỹ lưỡng bằng dây, hay đắm chìm vào việc nhắn tin trên điện thoại khi đang ngồi trong nhà vệ sinh. Có lẽ điều đó nằm ở cách những người phụ nữ ấy đều khoác lên mình, một cách như thể chẳng hề ăn khớp, chiếc hanbok — trang phục truyền thống Hàn Quốc thường chỉ dành cho các dịp lễ nghi. Hoặc nằm ở việc những chiếc hanbok ấy bán trong suốt, hé lộ đường cong của bắp đùi, vòng ba tròn trịa và đôi khi cả bộ ngực. Hay đó là chủ đề xuyên suốt các tác phẩm, một hiện tượng được gọi là naesoong (내숭) trong tiếng Hàn — một danh từ — và được Kim chuyển ngữ bằng động từ “feign” (giả vờ)? Dù là điều gì, nữ học viên cao học của Đại học Quốc gia Seoul này đã làm được điều mà nhiều đồng nghiệp của cô phải mất thời gian dài hơn nhiều mới mong đạt tới: tạo nên những gợn sóng lan ra ngoài ranh giới của chính thế giới nghệ thuật.

Giữ gìn vẻ bề ngoài

Naesoong là một trong những từ nắm bắt gọn gàng một kiểu hành vi nhất định trong xã hội Hàn Quốc nhưng lại không có từ tương đương trực tiếp trong tiếng Anh. “Tôi đã nghĩ về cách dịch naesoong sang tiếng Anh”, Kim nói. “Có nhiều cách diễn đạt liên quan, như ‘coy’ (bẽn lẽn), ‘prudishness’ (sự đoan trang giả tạo) hay ‘pretending to be innocent’ (tỏ ra trong trắng). Trong tác phẩm của tôi, naesoong chỉ bất cứ hành vi nào bao gồm việc khoác lên một vẻ bề ngoài khác với điều đang có trong tâm trí, nhằm làm vừa ý những kỳ vọng và phán xét theo định kiến của người khác. Vì vậy tôi đã chọn dùng từ tiếng Anh ‘feign’ để diễn đạt khái niệm naesoong. Tôi không nghĩ đây là hiện tượng riêng của Hàn Quốc; đúng hơn, đó là điều có thể thấy một cách phổ quát, ở bất cứ nơi nào con người sống cùng nhau. Tôi nghĩ nó bắt đầu từ khát khao được người khác thừa nhận — đó gần như là một đặc tính bản năng của con người với tư cách sinh thể xã hội. Tất nhiên, việc naesoong trong tác phẩm của tôi mang một phẩm chất Hàn Quốc riêng biệt là điều tự nhiên, bởi tôi là người Hàn Quốc và tôi dùng những mô-típ cùng kỹ pháp Hàn Quốc.”

Những người xem chưa quen với Kim có thể không nhận ra rằng người phụ nữ xuất hiện trong từng bức tranh của loạt Feign thực ra chính là nữ họa sĩ. Cô cho biết ban đầu cô không có ý định tạo nên một loạt chân dung tự họa, nhưng rốt cuộc cô lại là người mẫu dễ tìm nhất. “Tôi chợt nhận ra rằng mình cũng sống với chừng ấy định kiến như bất cứ ai khác, và rằng những định kiến đó, ở một mức độ nào đó, là điều mang tính bản năng và phổ quát”, cô nói. “Từ đó, tôi bắt đầu vẽ những bức chân dung tự họa dựa trên suy nghĩ, đời sống thường ngày và trải nghiệm của chính mình.”

Nhưng liệu naesoong chỉ giới hạn trong một nửa dân số? Không hẳn vậy. “Gần đây, rất nhiều người đề nghị tôi xử lý cả naesoong ở phía đàn ông”, Kim nói. “Tôi đang suy nghĩ về điều đó, nhưng tôi chưa thấy tự tin để miêu tả bởi tôi chưa từng trải nghiệm cuộc sống với tư cách một người đàn ông. Nhưng đó là điều tôi muốn thử khi mình lớn tuổi hơn một chút và có tầm nhìn rộng hơn.”

Ý nghĩa của ‘hanbok’

Giống như naesoong, hanbok (trang phục truyền thống Hàn Quốc) là thứ gắn với nữ giới nhiều hơn nam giới, trừ trường hợp các chú rể trong phần theo lối truyền thống của hôn lễ Hàn Quốc. Dù đôi khi hanbok từng được dùng như một nguồn biểu tượng gợi dục, Kim dùng nó trong tác phẩm của mình vì những hàm nghĩa đương đại mà nó đã mang lấy. “Ngày nay, hanbok thường được mặc trong các dịp lễ nghi và được xem như biểu tượng của sự đường hoàng và tinh tế. Tranh của tôi cho thấy những biểu tượng của sự đường hoàng và đẳng cấp ấy đang được mặc cho các hoạt động thường ngày: chúng là mô-típ then chốt để trình bày những tương phản như thế.”

Những phản ứng đa dạng

Vậy người xem nên diễn giải các tác phẩm trong loạt Feign của Kim như thế nào? Cô có tránh được cơn thịnh nộ của những nhà phê bình trực tuyến nổi tiếng là khắt khe của Hàn Quốc không? Xem ra là không hoàn toàn. “Phản ứng của các netizen thật sự rất đa dạng”, cô nói. “Có người ca ngợi các tác phẩm, gọi chúng là đẹp, nhưng cũng có người chỉ trích gay gắt. Những bình luận để lại ấn tượng đặc biệt với tôi là những ý kiến cho rằng tác phẩm OOps của tôi [vẽ một phụ nữ trẻ mặc hanbok ngồi thu lu trên sàn ăn mì ăn liền nấu trên bếp du lịch, trong khi mắt hướng về chiếc túi Louis Vuitton và chiếc ly cà phê Starbucks dùng một lần đặt trên sàn bên cạnh] là lời châm biếm phụ nữ đương đại. Tôi đồng ý rằng có chỗ để diễn giải theo hướng đó, nhưng thực ra tôi gần như không có ý định biến ‘khuynh hướng tiêu dùng xa xỉ của các cô gái trẻ’ thành một vấn đề xã hội và châm biếm nó. Sự quan tâm đến những đôi giày đẹp, những chiếc túi đắt tiền và cà phê thương hiệu là một sự quy chiếu về chính tôi; tôi nghĩ đó là một biểu hiện của naesoong, nảy sinh từ việc ý thức về ý kiến và phán xét của người khác. Nếu xem toàn bộ tác phẩm của tôi, bạn sẽ thấy chỉ một vài bức có chứa đồ xa xỉ. Tất nhiên, nếu nhìn sự tự đánh giá có tính phê phán về bản thân tôi từ một góc rộng hơn, thì có thể khái quát nó thành châm biếm. Vì các tác phẩm giờ đã rời khỏi tay tôi và bước vào lĩnh vực công cộng, tôi hoàn toàn để người xem tự thưởng thức, tận hưởng và phán xét chúng.”

Những cách diễn giải quốc tế

Kim cũng từng triển lãm tác phẩm ở Đức và Hong Kong, những nơi mà sự xa lạ của văn hóa Hàn Quốc tạo ra thêm những phản ứng khác biệt với tác phẩm của cô. “Ở Đức, tôi phải giải thích cho mọi người hanbok, giấy và mực, cùng naesoong là gì; văn hóa và hội họa Hàn Quốc xa lạ với họ đến như vậy. Nhưng khi thấy họ quan tâm và tận hưởng tác phẩm của tôi bất chấp sự xa lạ ấy, tôi đã thoáng thấy được cách mà hội họa Hàn Quốc có thể gây đồng điệu với phần còn lại của thế giới. Tôi muốn phát triển khái niệm naesoong của mình thành điều gì đó có tiếng vang phổ quát hơn và sau này mở một triển lãm cá nhân ở nước ngoài.”

Hiện đang tận hưởng sự tự do được học tập trong khi vẫn sáng tác và mở triển lãm, Kim có kế hoạch bắt đầu thể hiện naesoong qua một phương tiện mới: nghệ thuật sắp đặt. “Nếu tôi biến nó thành thứ có thể trực tiếp nhìn thấy và chạm vào, tôi nghĩ người xem sẽ có thể tiếp nhận bản chất của naesoong một cách gần gũi và trực giác hơn.” Nếu cô làm theo ý mình, có lẽ chẳng bao lâu nữa chúng ta sẽ tìm thấy các tác phẩm sắp đặt của cô ở những nơi như cửa vào các cửa hàng bách hóa, nhà vệ sinh thư viện và phòng khám thú y. Đã đạt được một mức độ thành công nhất định ngay ở khởi đầu sự nghiệp, Kim rõ ràng còn rất nhiều điều để mang đến.

http://blog.naver.com/artistjunga

http://www.facebook.com/artisthyunjung

SEOUL Magazine, tháng 9 năm 2013, số 122, tr.36-37