Sungkyun Times | Người phụ nữ xinh xắn đọc hộ ta một bức tự họa đầy sức sống

[Kim Hyun Jung, nữ họa sĩ hội họa Hàn Quốc làm Naesoong]

Mái tóc tết gọn gàng buộc dải daenggi, bộ hanbok khoác lên thật cao nhã. Nhưng nhân vật nữ chính trong tranh lại mặc chiếc váy trong suốt nhìn thấu cả bên trong và ăn mì ăn liền một cách hối hả. Rồi ánh mắt cô nhìn dòng cà phê đổ lên chiếc túi hàng hiệu, trong khoảnh khắc ấy cô bối rối thốt lên “Ối chao!”. Khi bức “Acha II”, tác phẩm đưa hình ảnh đó lên mặt tranh, được treo lên, một nữ họa sĩ hội họa Hàn Quốc đã nhận được sự chú ý của dư luận. Sau đó, chị tiếp tục trưng bày những tác phẩm độc đáo, và triển lãm cá nhân “Naesoong Olympic” tổ chức vào tháng 6 vừa qua cũng kết thúc trong không khí tưng bừng. “Đây là tác giả thổi một làn gió tươi mới vào thứ hội họa Hàn Quốc khuôn sáo.” Đó là câu người ta nói về họa sĩ Kim Hyun Jung, người đi đầu dẫn dắt việc đại chúng hóa hội họa Hàn Quốc và được gọi là thần tượng của hội họa Hàn Quốc. Chúng tôi đã gặp chị để nghe về thế giới tác phẩm của chị cùng hướng đi của hội họa Hàn Quốc.

Chị có một nhiệt huyết đặc biệt với mỹ thuật, đến mức vào học trường trung học phổ thông nghệ thuật. Cơ duyên nào khiến chị đặc biệt quan tâm đến hội họa Hàn Quốc?

Khi lên lớp 11 trong thời gian học Trường Trung học Phổ thông Nghệ thuật Sunhwa, tôi đứng ở ngã ba đường phải chọn chuyên ngành. Khoảng thời gian đó, tôi đọc cuốn sách “Bài giảng đặc biệt về cái đẹp Hàn Quốc” của cố nhà khảo cổ học Oh Ju-seok. Tiếp xúc với cảnh giới và cái hay của hội họa Hàn Quốc được giới thiệu trong sách, tôi đã rất xúc động. Tôi nhận ra rằng tranh thủy mặc – thể loại tiêu biểu nhất của hội họa Hàn Quốc – lại có thể mang đến cảm giác trong suốt chính nhờ việc tô thêm từng lớp. Tôi cũng biết được rằng sự chân thật và chất hóm hỉnh chứa trong tranh phong tục của tổ tiên chính là sức hấp dẫn của hội họa Hàn Quốc. Say mê sức hấp dẫn ấy, tôi đã chọn tranh phương Đông làm chuyên ngành.

Dù còn trẻ, chị đã triển khai những hoạt động rất tích cực với nhiều tác phẩm được trưng bày. Tôi tò mò trong số đó, công việc nào để lại trong chị ấn tượng nhất.

Mọi công việc đều quý giá với tôi nên khó mà chọn ra chỉ một điều đáng nhớ. Nhưng công việc để lại ấn tượng sâu nhất trong thời gian hoạt động với tư cách họa sĩ hội họa Hàn Quốc có lẽ là việc tự tay làm ra vật liệu. Những việc như △làm thuốc nhuộm △làm hồ dán △chế tác và nhuộm giấy hanji đều rất vất vả nên để lại nhiều ký ức. Ngoài ra, việc gặp gỡ các chuyên gia của từng lĩnh vực như △người theo chuyên ngành nhạc truyền thống △nghệ nhân gốm △nghệ nhân thắt nút △nghệ nhân hanbok trong lúc đi tìm đề tài cho tác phẩm cũng để lại ấn tượng sâu sắc.

Câu chuyện “Naesoong” thường thấy trong tác phẩm của chị chứa đựng ý nghĩa gì?

Theo nghĩa hẹp, “Naesoong” chỉ hành động giả đoan trang của người phụ nữ nhằm trông đẹp mắt hơn trước người đàn ông. Nhưng theo nghĩa rộng, “Naesoong” có nghĩa là “mọi thái độ phô ra một vẻ ngoài khác với lòng mình, nhằm làm thỏa mãn cái nhìn hay sự đánh giá theo quan niệm chung của người khác”. “Naesoong” trong tác phẩm cũng hàm chứa nghĩa rộng này. Tôi muốn qua tác phẩm phơi bày sự bất nhất giữa bên ngoài và bên trong mà bất cứ ai, dù nam hay nữ, cũng có thể có.

Vì lý do gì chị bắt đầu vẽ tranh với đề tài “Naesoong”?

Có thể nói câu chuyện “Naesoong” là một bức tự họa mang tính thổ lộ, hướng tới trạng thái tự do thoát khỏi những cái nhìn và quan niệm chung. Từ thời thanh thiếu niên, tôi đã là một học sinh nhạy cảm với cái nhìn của người khác. Thay vì sống cuộc sống mình muốn, tôi chỉ chạy theo hình ảnh mình phản chiếu trong mắt người ta. Cái nhìn trở thành chuẩn mực của đời tôi, và sức nặng ấy rất khó gánh. Tôi cũng từng bị thương nặng vì dáng vẻ của người khác. Tôi muốn tìm lại bản ngã đã mờ nhạt vì chỉ chạy theo những cái nhìn, và muốn giữ được trọng tâm không bị người khác làm lung lay. Vì vậy, tôi bắt đầu công việc mang tên “Naesoong” như một khoảng thời gian tự vấn xem mình là người thế nào.

Hơn hết, việc chị lấy chính mình làm người mẫu để vẽ là điều đặc biệt. Ý định của chị là gì?

Vì muốn vẽ một bức chân dung hiện thực, tôi bắt đầu làm việc với đối tượng gần nhất là chính mình làm người mẫu. Khi ấy, tôi chỉ chọn mình làm người mẫu cho nhân vật, chứ không phải chiếu nhân cách của mình vào nhân vật trong tranh. Rồi một ngày, tôi nhận ra dáng vẻ của nhân vật trong tranh – người không dám đường hoàng phơi bày mình mà cứ để ý đến cái nhìn của người khác rồi giữ một thái độ nửa vời – giống tôi đến thế. Vì vậy, tôi quyết tâm thử vẽ một bức tự họa mang tính thổ lộ một cách chính thức. Qua đó, tôi có thể nhìn mình khách quan hơn, và có thể nghĩ về vấn đề cái nhìn cùng quan niệm chung một cách thoải mái hơn nhiều.

Ban đầu, chị từng tạm ngưng hoạt động sáng tác vì những cái nhìn kiểu “thật phù phiếm” nhắm vào tác phẩm. Chị đã vượt qua những cái nhìn ấy và vẽ lại như thế nào?

Đây là câu hỏi khó trả lời. (cười) Tại buổi bảo vệ luận văn bậc cử nhân, tôi giới thiệu tác phẩm “Hwabyeong” lấy đề tài “Naesoong”, nhưng bị các giáo sư phê phán gay gắt. Vì thế, bệnh trầm cảm của tôi nặng đến mức tôi đã bước trên con đường giữa sống và chết. Tôi tạm ngưng hoạt động sáng tác và chìm vào suy nghĩ sâu. Sau khi trăn trở “liệu mình có năng lực gì có thể tặng cho người khác trong phần đời còn lại”, cuối cùng tôi đi đến kết luận: đó là “năng lực vẽ tranh”. Tôi đã vượt qua trầm cảm bằng ý chí sẽ sống mà chia sẻ hết sức mình cho mọi người bằng năng lực ấy. Tôi nghĩ nhờ dịp này mà câu chuyện “Naesoong” cũng phát triển thêm một bậc.

Chị từng dạy các em nhỏ ở Kkumki Art School. Sau khi làm tình nguyện giáo dục, chị cảm nhận được điều gì?

Đó là nơi dạy mỹ thuật cho những em nhỏ thuộc tầng lớp thu nhập thấp, có tài năng mỹ thuật nhưng không được học hành đúng mức. Các em ấy rất khát khao được học mỹ thuật, và nhiều khi còn vẽ nghiêm túc hơn cả tôi. Tôi có cảm giác chính mình lại đang học lại từ các em. Nhìn dáng vẻ học hành hăng say của các em, tôi nhớ lại hình ảnh mình thời nhỏ, khi tôi yêu việc vẽ đến thế. Cảm giác như được trở về tâm thế ban đầu. Mỗi lần khó khăn, nghĩ đến các em là tôi lại thấy có sức.

Lý do nào khiến chị, khác với các tác giả khác, lại giải thích ý định của tác phẩm?

Lý do lớn nhất là mong muốn giao tiếp với công chúng. Vì tác phẩm của tôi không khó và bất cứ ai chỉ cần xem tên cùng bức tranh là có thể hiểu dễ dàng, nên tôi vẫn hay đọc hộ người xem ý định và suy nghĩ của mình về tác phẩm. Ban đầu, tôi cũng từng nghĩ làm vậy là coi nhẹ trí tưởng tượng và cách diễn giải của công chúng. Nhưng trái lại, công chúng lại thích, và có những người còn đưa ra cách diễn giải hay hơn. Những lúc như thế, tôi nghĩ một sự tương tác tốt đẹp đang diễn ra. Mục tiêu cuối cùng của tôi là chia sẻ sự xúc động với nhiều người và tạo ra một nền văn hóa biết hưởng thụ điều đó.

Nhận thức rằng hội họa Hàn Quốc vẫn u tối như tứ quân tử còn rất phổ biến. Suy nghĩ của chị về điều này thế nào?

Theo truyền thống, tranh phương Đông phát triển chủ yếu quanh *tranh văn nhân và *tranh nhân vật cố sự, với đối tượng là tranh sơn thủy và tứ quân tử. Vì vậy, đến hôm nay, nói đến tranh phương Đông người ta vẫn nghĩ ngay đến tranh sơn thủy hay tứ quân tử. Nhưng gần đây, nhiều thử nghiệm đa dạng đang được tiến hành, đến mức ranh giới giữa tranh phương Đông và tranh phương Tây trở nên mơ hồ. Thật sự rất nhiều tác giả đang vẽ hội họa Hàn Quốc mang những đặc điểm độc đáo. Trong tác phẩm của tôi, hai kỹ thuật chủ yếu được dùng là lối cắt dán – dán thêm giấy hanji để thể hiện chất liệu sột soạt của hanbok – và lối khỏa thân bán trong suốt – tô thêm lớp mực loãng để phơi bày “Naesoong” một cách rõ rệt.

Chị muốn nhắn gửi điều gì tới các sinh viên mơ làm nghệ sĩ cũng như toàn thể sinh viên?

Trước hết, với các sinh viên trường nghệ thuật, tôi muốn nói hãy có sự bền bỉ. Hoạt động nghệ thuật rồi thì sẽ nghe nhiều lời phê bình và cũng bị thương nhiều. Nhưng để bắt lấy ánh mắt của người xem tranh thì cần một thái độ không bỏ cuộc. Hơn hết, nếu bản thân yêu việc vẽ tranh thì sự tự tin về tranh sẽ nảy sinh, và kết quả hẳn cũng sẽ khác. Ngoài ra, với các sinh viên khác, tôi cũng muốn nói hãy tìm ra điều mình có thể vui với nó. Dục vọng của con người thì không có điểm dừng; tâm lý con người là vào được Đại học Quốc gia Seoul rồi lại muốn vào trường sau đại học Harvard. Vì thế, cần tìm ra trọng tâm của chính mình. Nếu bị cái nhìn của người khác cuốn đi quá nhiều thì ta sẽ bị dục vọng ấy dắt đi đến cùng.

Hiện chị đã hoàn thành chương trình thạc sĩ. Kế hoạch sắp tới của chị thế nào?

Nói thật thì tôi không biết. Tôi vẫn đang để mở khả năng thay đổi trong hoạt động sáng tác tương lai. Bình thường, ngoài công việc trên mặt phẳng, tôi cũng khá quan tâm đến nghệ thuật sắp đặt. Bởi những thử nghiệm mới của công việc khối – điều mà công việc trên mặt phẳng không thể cho thấy – tạo ra nhiều kết quả không lường trước nên rất thú vị. Nếu làm cho “Naesoong” thành thứ có thể thật sự nhìn và chạm vào, có lẽ người xem sẽ tiếp nhận tác phẩm một cách trực giác hơn so với khi tiếp xúc bằng tranh. Nhưng giờ tôi rất hạnh phúc khi được tiếp tục triển lãm, nên trong một thời gian nữa tôi muốn giữ nếp sống này. Tôi dự định vừa học hành chăm chỉ vừa tiếp tục triển lãm đều đặn.

Bài | Phóng viên Son Min-ho juvenile0223@skkuw.com

Ảnh | Phóng viên Kim Eun-sol eunsol_kim@

◈Tranh văn nhân = tranh do những người thuộc tầng lớp sĩ đại phu, không phải họa sĩ chuyên nghiệp, vẽ trong lúc rảnh rỗi.

◈Tranh nhân vật cố sự = tranh chân dung lấy đề tài những nhân vật có thành tựu lịch sử nổi bật.

[Chú thích ảnh]

1 Acha II (我差, Feign:Oops) (2013).

2 Tác phẩm Naesoong Olympic – Pomsaeng-Pomsa: Sunjeongnyeo (Swag or Die:Naive Lady) (2014).

3 Tác phẩm Naesoong Olympic – Naesoong: Hôm nay cũng vất vả rồi (Feign:Keep It Up!) (2014).

Người viết — Son Min-ho