Korea.net | Phỏng vấn: Họa sĩ Kim Hyun-jung, người phụ nữ hiện đại qua việc đưa mỹ thuật truyền thống Hàn Quốc vào đời sống thường ngày

[Phỏng vấn] Họa sĩ Kim Hyun Jung, tái diễn giải các điều kiện xã hội của người phụ nữ hiện đại bằng cách đưa mỹ thuật truyền thống Hàn Quốc vào đời sống thường ngày

2023-03-10

Phóng viên danh dự Ai Cập الاء عاطف عبادة, Alaa Atef Ebada (Ai Cập). Ảnh do nhân vật cung cấp = toàn bộ ảnh thuộc về Kim Hyun Jung, All rights reserved.

Ngoài cùng bên trái là năm con thỏ, còn hình bên phải là bốn mùa. ©Kim Hyun-J

Tranh của nữ họa sĩ Hàn Quốc Kim Hyun Jung, người đang được chú ý, phần lớn mang chủ đề tái diễn giải các hiện tượng xã hội. Bà diễn giải hình ảnh người phụ nữ hiện đại một cách vừa châm biếm vừa hóm hỉnh, đến mức được gọi là “thần tượng của hội họa Hàn Quốc”; tác phẩm của bà thể hiện trôi chảy và bằng một nhãn quan trí tuệ những cảm xúc phức hợp của con người hướng nội, đặc biệt là của phụ nữ, với đặc trưng là ý tưởng mạnh dạn và cách mô tả người phụ nữ. Những cảm xúc vượt ra khỏi định kiến.

Theo học hội họa phương Đông từ khi còn rất nhỏ, bà trở nên nổi tiếng với những bức tranh đi ngược lại quan niệm xã hội trong các tác phẩm mang đậm ảnh hưởng Hàn Quốc — với nhiều lần đoạt giải thưởng, và năm 2016 đạt kỷ lục triển lãm cá nhân đông khách tham quan nhất do một nghệ sĩ Hàn Quốc thực hiện. Bà là họa sĩ trẻ nhất có tác phẩm được trưng bày tại Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại và Đương đại Quốc gia Hàn Quốc, tổ chức triển lãm cá nhân đầu tiên tại Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan ở New York, nhận Giải Nghệ sĩ Xuất sắc của Hiệp hội Phê bình Mỹ thuật Hàn Quốc, và hợp tác nghệ thuật với những doanh nghiệp lớn như Coca-Cola.

Bài phỏng vấn này được thực hiện qua email ngày 17 tháng 2, nhân Tháng Phụ nữ vào tháng 3.

Chủ đề hôn nhân: Đừng bỏ cuộc ft. Muối kimchi ©Kim Hyun Jung

Chị bắt đầu vẽ từ khi nào và như thế nào? Và vì sao chị chọn hội họa phương Đông của Hàn Quốc?

Tôi bắt đầu học vẽ từ năm tám tuổi, sau đó quyết định theo học Trường Nghệ thuật Seonhwa ở cấp trung học cơ sở và trung học phổ thông, rồi tốt nghiệp Đại học Quốc gia Seoul với chuyên ngành hội họa phương Đông. Tôi chọn chuyên ngành này khi chuyển từ năm thứ nhất lên năm thứ hai đại học. Khi chọn chuyên ngành hội họa phương Đông, tôi đã đọc cuốn “Bài giảng đặc biệt về cái đẹp Hàn Quốc” của Oh Joo-seok (một trong những cuốn sách Hàn Quốc nổi tiếng nhất về hội họa truyền thống Hàn Quốc). Trong cuốn sách này, tranh của Kim Hong-do (một trong những trụ cột của mỹ thuật truyền thống Hàn Quốc thời Joseon) được giảng giải một cách rất thú vị. Trình độ cao của tranh mực “sumok” xuất hiện trong hội họa Hàn Quốc của chúng tôi được trình bày hết sức tỉ mỉ. Đến nay tôi vẫn khó quên được ấn tượng khi lần đầu tiếp xúc với trạng thái thẩm mỹ của hội họa Hàn Quốc mà cuốn sách ấy giới thiệu. Tranh mực là một chất liệu vô cùng hấp dẫn. Dù vẽ nhiều lớp, tranh cũng không trở nên vẩn đục hay dày nặng. Nó mang lại cảm giác trong suốt qua từng lớp màu, nên có thể làm bật lên vẻ đẹp của sáng và tối. Tôi chọn hội họa Hàn Quốc vì sự chân thành, sự hóm hỉnh, cảm thức về bố cục mặt tranh và nét duyên của những bức tranh phong tục do tổ tiên để lại — những điều tôi cảm nhận lần đầu khi còn học trung học phổ thông — đến hôm nay vẫn là hình mẫu đối với tôi.

Chị đã bắt đầu loạt tranh Naesoong (sự e lệ giả tạo) như thế nào?

Hiện nay tôi vẽ nhiều chủ đề khác nhau trong khung lớn của hội họa Hàn Quốc. Nhưng nói trước về “loạt tranh Naesoong” hay “sự giả vờ”, thì tôi từng là người rất nhạy cảm với con mắt của người khác, không thể tự do quyết định suy nghĩ và hành động thường ngày của mình vì ánh nhìn và sự đánh giá từ bên ngoài. Khi cứ đi theo “ánh mắt và cách nhìn” của người khác, tôi bắt đầu làm việc với “Naesoong Story” như một quãng thời gian để tự vấn “tôi là người như thế nào” hay “tôi nên là người như thế nào”, nhằm tìm lại bản thân đã phai nhạt và giữ cho trọng tâm của mình không lung lay. Từ đó, tôi thực hiện một loạt chân dung tự họa mang tên “Tâm”, trong khi vẫn suy ngẫm về vấn đề của ánh nhìn và những lối nghĩ quy ước. Chính “Naesoong Story” hiện nay là những bức tranh tựa lời tự thú của tôi, vẽ ra trong khi hướng tới một trạng thái tự do thoát khỏi ánh nhìn và lối nghĩ quy ước.

Ý nghĩa của Naesoong trong loạt tranh là một khái niệm rộng hơn so với cách dùng thông thường của từ naesoong. Trong tác phẩm của tôi, sự e lệ giả tạo chỉ “mọi thái độ bộc lộ một vẻ ngoài khác với bên trong nhằm thỏa mãn nhãn quan hay sự đánh giá quy ước của người khác”. Nghĩa từ điển của sự e lệ giả tạo là “ngoài thì dịu dàng, trong thì tinh ranh”. Trong xã hội chúng tôi, việc giả vờ hay làm dáng được xem là từ phù hợp hơn với phụ nữ, nhưng tôi không cho rằng đó là đặc quyền riêng của phụ nữ. Ngược lại, tôi nghĩ đó là một sự lệch pha phổ biến khi người ta muốn che giấu khuyết điểm và trưng ra thành tích tốt, tùy theo khát khao phổ quát là được người khác công nhận, bất kể giới tính. Điều này gần như mang tính bản năng, và cuối cùng, tôi cho rằng đó là hiện tượng các cá nhân từ bỏ bản sắc của mình theo lối nghĩ quy ước của xã hội.

Một số tranh thuộc chủ đề Naesoong ©Kim Hyun Jung

Chị sử dụng những kỹ thuật nào trong công việc?

Bởi loạt tranh này cho thấy cuộc gặp gỡ giữa phương Đông và phương Tây. Lý do dùng kỹ thuật cắt dán (collage) của phương Tây cùng với kỹ thuật thủy mặc Hàn Quốc đến với tôi một cách tự nhiên khi tôi quyết định biểu đạt “Naesoong”. Kỹ thuật thủy mặc là cách vận dụng độ đậm nhạt của mực, còn kỹ thuật collage nghĩa là dán bằng hồ. Hai kỹ thuật này thể hiện trang phục của các nhân vật.

Nhân vật chính luôn là một người phụ nữ mặc hanbok, nhưng không khí lại rất hiện đại. Thường thì chị lấy cảm hứng ở đâu và vận dụng các yếu tố hanbok cùng phụ kiện ra sao?

Đó là chân dung tự họa, nên thật sự tôi lấy cảm hứng từ từng khoảnh khắc của đời sống thường ngày. Chẳng hạn, bức “Tu-hon”, nghĩa là tinh thần chiến đấu, bắt nguồn từ việc tôi ăn hamburger một cách hăng hái vào đúng lúc tưởng mình sắp đổ gục vì vừa làm việc vừa bỏ bữa. Tôi vẫn vẽ dù đang đói, nên đã thể hiện cảnh ăn khoai tây chiên bằng ống hút để tay không bị dính dầu — tôi làm việc sau khi lấy cảm hứng từ chính đời sống thường ngày của mình.

Tình huống và đồ vật rất hiện đại vì chúng diễn tả đời sống thường ngày, nhưng kỹ thuật biểu đạt và vật liệu thì vẫn trung thành với những gì truyền thống. Chẳng hạn, có sự hòa trộn giữa hội họa phương Đông và phương Tây, và tôi nghĩ cá tính của mình được nhận ra không chỉ ở phương diện vật liệu mà còn ở kỹ thuật biểu đạt. Tôi thường nghĩ rằng khi cái truyền thống và cái hiện đại, cái phương Đông và cái phương Tây hòa hợp với nhau thì giá trị của chúng sẽ càng nổi bật, và những ý nghĩ đó đã dẫn tôi đến vật liệu cùng lối biểu đạt này. Việc vẽ người phụ nữ mặc hanbok — thứ tôi vẫn luôn thấy đẹp ở màu sắc, chất liệu và trang sức — cũng xuất phát từ tình yêu của tôi dành cho hanbok. Hanbok, trang phục truyền thống của Hàn Quốc, là một bộ y phục hiệu quả để làm lộ ra hiện tượng “mặc thật trang trọng, khoác lên mình những bộ áo đài các, nhưng lại làm những hành vi tầm thường, thường ngày”. Qua sự tương phản giữa áo và hành động, tôi đã có thể truyền tải chủ đề “Naesoong” một cách hiệu quả hơn. Và khi dáng vẻ của đời sống được thể hiện trong tranh, những đồ vật phản chiếu sự yêu mến và quan tâm của tôi — như hanbok, giày, túi, mì ramen và cà phê — đã tự nhiên trở thành những nguồn cảm hứng quan trọng. Đặc biệt, những đôi giày hay chiếc túi đắt tiền là một thứ “soi gương cầu” mà công dụng được đẩy lên tối đa bởi “ánh mắt và cách nhìn” của người khác, và đồng thời lại là một điều hết sức trái khoáy vì cùng tồn tại với những con mắt không thiện cảm dành cho chúng. Nói cách khác, chúng biểu trưng cho nghịch lý của “ánh nhìn” và “lối nghĩ quy ước”. Và đồng thời, đó cũng là một đề tài được thể hiện bằng sự hóm hỉnh. Là vì tôi thích những đôi giày và chiếc túi đắt tiền, nhưng cũng chính vì điểm thú vị này mà giày và túi là những yếu tố không thể thiếu trong tác phẩm của tôi. Tôi nghĩ chỉ riêng việc ngắm những đôi giày và chiếc túi được vẽ trong tác phẩm của tôi, nhất là giày, cũng có thể là một yếu tố thưởng lãm thú vị.

Chủ đề Naesoong: “Tun-ho” nghĩa là tinh thần chiến đấu ©Kim Hyun Jung

Chị muốn truyền tải những cảm xúc nào qua nghệ thuật của mình?

Tôi mong nhiều người có thể “đồng cảm” với câu chuyện trong tác phẩm thông qua hội họa. Tôi cho rằng nghệ sĩ là người đại diện cho suy nghĩ, cảm xúc và khát khao được bộc lộ mình của mọi người. Tôi nghĩ nghệ sĩ là một chuyên gia bắt lấy một cách sắc sảo ý thức vấn đề mà người bình thường cảm nhận bằng một sự nhạy cảm tinh tế, hoặc diễn đạt thật rõ ràng những vấn đề mà nhiều người đồng cảm bằng một hình thức thị giác thích đáng. Vì vậy, tôi muốn làm công việc sáng tác phản ánh tốt thời đại và có thể chia sẻ nhiều cảm xúc, suy nghĩ với những người cùng thời qua tranh. Bởi tôi nghĩ khoảnh khắc tác phẩm được hoàn tất đúng nghĩa chính là lúc tôi giao tiếp được với khán giả sau khi làm xong tác phẩm. Và khi xem tác phẩm của tôi, tôi muốn khán giả cảm thấy “tôi đồng cảm” hơn là “tôi muốn bạn cảm nhận theo cách này”. “Đồng cảm” nghĩa là đã được “truyền đạt” đúng, nên việc “giao tiếp” với nhiều người mà tôi theo đuổi đến nay là điều tuyệt vời nhất. Một trong những phương châm của tôi với tư cách người sáng tác là “Giao tiếp với công chúng bằng nghệ thuật”. Đó là lý do tôi cho rằng giao tiếp quan trọng hơn bất cứ điều gì.

Bức tranh nào chị yêu thích nhất?

Phải mất khoảng sáu tháng để hoàn thành một tác phẩm, nên tôi gắn bó với tất cả. Giống như đặt tên khai sinh cho một đứa con, đến mức như đặt tên khai sinh vậy. Vì thế rất khó chọn ra một bức, nhưng nếu buộc phải chọn, tôi gắn bó hơn với những tác phẩm vẽ thuở ban đầu và những tác phẩm mất nhiều thời gian thực hiện. Vì vậy tôi gắn bó nhất với “Narcissus” và “Shall We Dance?”; và “Narcissus”, một trong những bức tranh thời kỳ đầu, là tác phẩm đầu tiên đưa ra chủ đề Naesoong. Tôi đã nghĩ rằng khoảnh khắc mình mải mê kẻ mày trước chiếc gương cầm tay nhỏ bằng bàn tay chính là một biểu hiện tiêu biểu cho sự nhu mì. Tác phẩm này có ý nghĩa riêng với tôi vì đã đoạt giải vàng tại Triển lãm Mỹ thuật Nữ giới Hàn Quốc. Còn tác phẩm mất nhiều thời gian thực hiện là “Shall We Dance?”. Đây là loạt tranh leo núi đá tại Thế vận hội Mùa đông, bức tranh lớn nhất tôi từng vẽ, một kiệt tác cao hơn 5 mét. [Shall We Dance?] Hãy thưởng thức cuộc sống từng bước một, tận hưởng những vách tường cao và gập ghềnh của thế gian! Đó là ý nghĩa của bức tranh. Trông chẳng giống như đang nhảy múa hay sao?

“Narcissus” đoạt giải vàng tại Triển lãm Mỹ thuật Nữ giới Hàn Quốc ©Kim Hyun Jung

“Shall We Dance?” cao 5 mét ©Kim Hyun Jung

Chị cảm thấy thế nào về những thành tựu nghệ thuật của mình, chẳng hạn việc được Forbes chọn vào danh sách 30 người phụ nữ có ảnh hưởng ở châu Á và nhiều hơn thế?

Trước hết, tôi muốn cảm ơn mọi người đã quan tâm. Qua Forbes, tạp chí kinh tế lớn nhất Hoa Kỳ, với danh sách “30 người dưới 30 tuổi có ảnh hưởng ở châu Á”, chúng tôi đã hoạt động tích cực và nỗ lực tập trung vào tác phẩm để K-Art và hội họa Hàn Quốc được biết đến rộng rãi trên toàn thế giới. Ngoài ra, tôi còn được Dong-A Ilbo chọn là một trong 100 người sẽ làm nên vinh quang cho Hàn Quốc mười năm sau. Tôi mạn phép nghĩ rằng truyền thông chú ý đến tác phẩm của tôi vì đã có nhiều người đồng cảm và yêu thích chúng. Tôi đang làm điều gì đó khác với các nghệ sĩ khác, và từng nghĩ: “Bạn khác với mọi người, vậy đây có phải là cách làm đúng không?”. Thế nhưng tôi đặc biệt vui vì bước đi của mình đã được công nhận qua Thủ tướng. Tôi nghĩ mình được chọn để tiếp tục hoạt động tích cực trong tương lai.

Một số tác phẩm chủ đề hôn nhân mô tả người phụ nữ đã kết hôn tái hiện những bức tranh nổi tiếng thế giới ©Kim Hyun Jung

Nhiều người nước ngoài, như độc giả của Korea.net, yêu văn hóa Hàn Quốc và hội họa truyền thống Hàn Quốc. Chị muốn nói gì với họ?

Sức mạnh của làn sóng Hallyu những ngày này thật đáng kinh ngạc. Văn hóa Hàn Quốc như K-POP, K-Drama và K-Movie được cả thế giới biết đến và được rất nhiều người trên khắp thế giới yêu thích. Tôi nghĩ đó là vì văn hóa Hàn Quốc có sức hấp dẫn. Tôi cho rằng sức hấp dẫn lớn của văn hóa Hàn Quốc nằm ở sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại. Tôi nghĩ bạn có thể thấy sức hấp dẫn này rõ nhất ở Seoul; chẳng hạn, bạn có thể thấy những công trình kiến trúc hiện đại bên cạnh những kiến trúc truyền thống như Gwanghwamun và Gyeongbokgung. Tôi mong các bạn nhân cơ hội này đến thăm Hàn Quốc để cảm nhận sức hấp dẫn của Seoul, nơi hòa quyện truyền thống và hiện đại.

Và cũng như Seoul — một thành phố đầy sức hấp dẫn — tôi phản chiếu vào tác phẩm của mình tranh thủy mặc Hàn Quốc, hanbok, kỹ thuật collage của phương Tây cùng những món trang sức. Mong rằng nhiều người sẽ yêu hội họa Hàn Quốc hơn nữa và học được nét hấp dẫn riêng có của hội họa Hàn Quốc mà bạn chưa từng thấy ở đâu! Xin hãy quan tâm và ủng hộ công việc của tôi.

© Toàn bộ ảnh thuộc về họa sĩ Hàn Quốc Kim Hyun Jung

Người viết: Alaa Atef Ebada

Người viết — Alaa Atef Ebada (Egyptian Honorary Reporter)