Eastar Jet | Một câu chuyện đẹp giữa mùa thu

仲秋美談

Tháng 9, mùa thu về với vầng trăng rằm tròn vành vạnh sáng trong, bàn ăn đầy đủ, tiếng cười rộn rã — Chuseok, đại lễ của dân tộc. Chúng tôi đã gặp những con người xinh đẹp khoác lên mình bộ hanbok tươm tất. Một bài phỏng vấn theo chủ đề, đi lại nhẹ nhõm giữa nghệ thuật và đời thường qua chiếc cầu nối “hangbok”.

editor Jang Eun-ji / photographer Han Sang-moo

Chỉ đơn giản là thích, rồi chẳng hiểu sao lại thấy thương mến. Những người phụ nữ trong tranh ấy.

Lý do chúng tôi gặp họa sĩ hội họa Hàn Quốc Kim Hyun Jung Loạt tranh ⟨Naesoong⟩, còn được biết đến với tên gọi “tranh phong tục thời hiện đại”. Tháng 1 vừa qua, họa sĩ Kim Hyun Jung đã trở thành người Hàn Quốc trẻ nhất mở triển lãm cá nhân tại Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan ở New York. Vài ngày sau Ngày Quang phục, chúng tôi gặp chị tại Công viên Dosan, nơi có phần mộ của chí sĩ Dosan Ahn Chang-ho.

Trời vẫn chưa dứt hẳn hơi hè, nhưng trên vạt váy của chị đã nhuộm sắc lá ngân hạnh. “Họa sĩ hội họa Hàn Quốc”, “nghệ sĩ pop art”, “thần tượng của giới mỹ thuật” — trước tên chị là vô số những định ngữ. Một bài phỏng vấn trên tạp chí còn gọi chị là “kẻ phong trần ném đá vào họa đàn Hàn Quốc”. Họa sĩ Kim Hyun Jung đang hoạt động ở nhiều phương diện, nhưng chị tự giới thiệu mình là “một họa sĩ hội họa Hàn Quốc quan tâm nhiều và gắn bó khác thường với những gì mang tính Hàn Quốc”. Chúng tôi chợt muốn gặp lại những “cô nàng Naesoong mặc hanbok” trong khung tranh của chị — những người biết thưởng thức món ăn thật ngon lành, đang nướng thịt ba chỉ xèo xèo và một tay cầm nồi cơm mà lùa cơm vào miệng.

Tác phẩm của họa sĩ Kim Hyun Jung là tranh thủy mặc đạm thái lấy hanbok và những yếu tố hiện đại của Hàn Quốc làm đề tài. Với chị, “mang tính Hàn Quốc” có nghĩa là gì? “Ban đầu đó là nỗi nhớ. Hồi nhỏ tôi thường ra nước ngoài, nên tôi bị hút theo bản năng về phía những thứ thường ngày của Hàn Quốc — những thứ rất phổ biến ở Hàn Quốc nhưng không có ở nước ngoài, như tteokbokki.” Chị cũng nêu “sự tiết chế” và “sự hài hước” là những giá trị đẹp của Hàn Quốc. Trong tác phẩm của chị, tất cả những điều đó đều hòa tan vào nhau. Thậm chí cả tteokbokki.

Trong ⟨Naesoong⟩ của chị, nhân vật xuất hiện chủ yếu là phụ nữ, nhưng “Naesoong” mà họa sĩ nói đến không chỉ giới hạn ở phụ nữ. “Đàn ông cũng có Naesoong. Ai cũng có khát khao được là một người tốt hơn. Naesoong là một lời nói dối đáng yêu.” Naesoong mà chị nói đến gần với điều gì mang tính bản địa hơn. Như khi người ta từ chối tiền mừng tuổi hơn một lần, và người kia dù biết lòng nhau vẫn cứ chìa ra cho đến khi được nhận. Nếu loạt tranh ⟨Naesoong⟩ thiếu đi hanbok, hẳn nó chỉ còn là những bức tranh vui vui. Khi nhận thức của người Hàn Quốc về “hangbok” can dự vào đây, tác phẩm triển mở ra theo một hướng hoàn toàn mới. Phạm trù mà chúng ta nhận thức về hanbok gần với “phẩm cách”. Hanbok — biểu trưng cho “phẩm cách” — xung đột với những hành vi dị chất đi lệch khỏi phẩm cách, qua đó cũng chạm nhẹ vào sự giả hình một cách vòng vo. Nhưng điều khiến nhiều người đồng cảm và được an ủi là bởi trong đó chứa đựng cái nhìn ấm áp của họa sĩ: “tất cả chúng ta đều để ý đến con mắt người khác, chỉ vì chúng ta là con người”. Người mẫu trong tác phẩm cũng chính là chân dung tự họa của chị.

⟨Naesoong: Lời thì thầm ngọt ngào (feat. Từ mai)⟩ thủy mặc đạm thái và collage trên giấy hanji, 120 x 176cm, 2016

Họa sĩ Kim Hyun Jung đang có những bước đi khác lạ ngay từ giai đoạn lên ý tưởng cho tác phẩm cho đến cả trong quá trình thực hiện. Một ví dụ là việc chị trao đổi về ý tưởng tác phẩm cùng những người theo dõi trên mạng xã hội và chủ động đưa suy nghĩ của họ vào tác phẩm. Đó là cách chị trình hiện nền mỹ thuật đương đại vận dụng các kênh truyền thông — social drawing. “Tôi nghĩ mỹ thuật đương đại của thời đại này phải phản ánh hiện tại và phải lấy sự giao tiếp làm nền tảng. Với tôi, những tác phẩm nhận được sự đồng cảm của công chúng có ý nghĩa hơn.”

Dù chủ động vận dụng các kênh truyền thông, chị vẫn luôn trăn trở và hiện thực hóa trong tác phẩm những cơ chế tạo niềm vui riêng biệt chỉ dành cho những người đến phòng trưng bày. Điều đầu tiên là sự áp đảo về kích thước. “Tác phẩm của tôi phần lớn đều lớn. Có bức lên tới 5m. Ngoài ra, các nghệ sĩ pop art thường có nhiều tác phẩm làm bằng video hay chương trình máy tính, còn tôi vẽ bằng tay nên tôi nghĩ mình có thể cho thấy nhiều điều đa dạng hơn một chút.” Cho rằng “những người xem tác phẩm trực tiếp phải có thể phát hiện ra những chi tiết khác gây xúc động”, chị còn sử dụng cả kỹ thuật collage: vẽ hình nền ở dạng khỏa thân rồi dán lên trên chiếc áo jeogori làm bằng giấy hanji, để diễn tả chất liệu sột soạt của hanbok. Chị cũng yêu màu mực của hanbok. “Mực” là màu biểu trưng cho “căn nguyên” và cả “vũ trụ” trong hội họa phương Đông. Chị không cho đối tượng trong tác phẩm mặc quần gojaengi mà khoác lên họ chiếc váy màu mực nhìn thấu cả bên trong, thêm vào đó một cơ chế ẩn dụ: “lời nói dối lộ cả ruột gan mà vạt váy rộng như vũ trụ đang ôm chứa”. Những chi tiết như thế vừa là món quà nhỏ chị chuẩn bị cho khách tham quan đến phòng trưng bày, vừa là cách chị hiểu về văn hóa phòng trưng bày.

“Tôi muốn trở thành một nghệ sĩ có ngưỡng cửa không cao, như đường trượt sơ cấp ở khu trượt tuyết. Đường trượt sơ cấp thì người mới luôn dễ tìm đến, người từng đến rồi vẫn quay lại, và cả những người trượt trung cấp, cao cấp khi lâu lâu mới đến khu trượt tuyết cũng ghé qua đường sơ cấp để khởi động một lần rồi đi.” (cười) Cuối cùng, chúng tôi hỏi về kế hoạch Chuseok lần này. “Nhà tôi là nhà trưởng nên hẳn sẽ phải lo chuẩn bị lễ cúng. Chắc tôi sẽ rửa bát suốt thôi?” “Vậy tác phẩm tiếp theo sẽ là ‘cô nàng Naesoong mặc hanbok’ đeo găng tay cao su?” “Ủa? Nghe cũng hay đấy chứ?”

Trang phục Hanbok do giám đốc Kim Ji-won của “Ot Jitneun Won” thiết kế. Nhà thiết kế hanbok Kim Ji-won đang xây dựng một địa hạt hanbok sân khấu độc đáo dựa trên nền tảng tính chính thống.

make-up Seoul

hair Park Soo-young