Art & Design | Không thể thật thà và trong suốt hơn thế, Naesoong
Bài phỏng vấn họa sĩ hội họa Hàn Quốc Kim Hyun Jung đăng trong chuyên mục “Cẩm nang ngành học - Người làm nghề” của tạp chí Art & Design số tháng 11 năm 2015, đề cập đến bối cảnh ra đời của loạt tác phẩm “Naesoong”, quá trình làm việc độc đáo là vẽ nhân vật ở dạng khỏa thân rồi khoác hanbok lên trên, cùng việc giao tiếp qua mạng xã hội và ý tưởng “social drawing”.
Xem toàn văn
Không thể thật thà và trong suốt hơn thế, Naesoong
Họa sĩ Kim Hyun Jung
Mấy năm gần đây, văn hóa Hàn Quốc đang được đại chúng hóa. Dường như người ta đã tự mình cảm nhận rằng những gì mang tính Hàn Quốc chính là mang tính thế giới. Mang theo hanbok khi đi du lịch nước ngoài, hay may áo cheollik thành váy liền thân để mặc, giờ đây không còn là điều xa lạ. Và nói rằng họa sĩ Kim Hyun Jung đang đứng ở vị trí tiên phong của dòng chảy ấy cũng không phải là nói quá. Loạt tác phẩm Naesoong (sự e lệ giả tạo) của họa sĩ Kim Hyun Jung đã đảo chiều chính vẻ cao nhã và bí ẩn mà hanbok mang lại, để trao cho người xem hình ảnh thường ngày không chút khuôn phép của một người đang khoác trên mình bộ hanbok. Kim Hyun Jung cho biết chị thể hiện nhân vật ở dạng khỏa thân rồi mới khoác hanbok lên trên, để qua lớp hanbok bán trong suốt gửi vào tranh một thông điệp táo tợn: “bên trong bị nhìn thấu một cách rõ ràng”. Chị tốt nghiệp Khoa Hội họa Đông phương và Khoa Quản trị kinh doanh Đại học Quốc gia Seoul, rồi lấy bằng thạc sĩ Khoa Hội họa Đông phương tại trường sau đại học cùng trường. Bên cạnh hoạt động diễn thuyết sôi nổi, tính đến năm 2015 chị đã mở nhiều triển lãm cá nhân với chủ đề “Naesoong”, và đang gây xôn xao khi tranh bán hết toàn bộ ở mỗi lần triển lãm. Hãy cùng gặp họa sĩ Kim Hyun Jung.
Q. Tôi muốn nghe chuyện thời còn đi học của chị.
Tôi không khác gì những học sinh bình thường. Kỳ thi thì học, thi xong thì niềm vui là đi xem phim với bạn bè. Tôi cũng ngủ gà ngủ gật rất nhiều ở phòng tự học. Nhưng tôi là một học sinh thật sự rất nỗ lực. “Hãy làm hết sức mình” là gia huấn của nhà tôi, nên điều đó ảnh hưởng rất lớn.
Q. Tôi nghe nói chị học mỹ thuật một cách tự nhiên là vì theo chị gái. Việc bắt đầu hội họa Đông phương cũng vì thế sao?
Đúng vậy. Việc tôi bắt đầu mỹ thuật, và cả việc bắt đầu hội họa Đông phương, đều chịu ảnh hưởng lớn từ chị gái. Và việc đọc cuốn <Bài giảng đặc biệt về cái đẹp Hàn Quốc> của thầy Oh Ju-seok là cơ duyên khiến tôi cảm nhận sức hấp dẫn của hội họa Đông phương mạnh mẽ hơn nữa. Trong sách có phần diễn giải thú vị về tranh của Kim Hong-do và phần giải thích về tầng bậc cao vời của tranh thủy mặc từng xuất hiện trong hội họa Hàn Quốc; cảm xúc khi đọc cuốn sách ấy đến giờ vẫn còn sống động. Thủy mặc dù có vẽ phủ lên nhiều lần thì mặt tranh cũng không bị vẩn đục hay dày lên. Ngược lại, qua việc vẽ phủ, nó còn có thể tạo cảm giác trong suốt, lại có đặc tính làm sống lên cái thú vị của đậm nhạt, nên tôi cho rằng đó là một chất liệu vô cùng hấp dẫn. Sức hấp dẫn mà tôi cảm nhận lần đầu thời trung học phổ thông vẫn đang níu kéo tôi cho đến hôm nay.
Q. Loạt tác phẩm Naesoong được chị lấy cảm hứng từ khi nào, ở đâu?
Cơ duyên khiến tôi vẽ chủ đề Naesoong chính là một vết thương. Có những người trước mặt thì nói lời tốt đẹp và mỉm cười, nhưng sau lưng lại đánh giá một cách bất công; đôi khi có những người gửi đến ánh mắt kỳ vọng tràn trề rồi lại thất vọng. Những điều đó trở thành vết thương, và để biếm họa hình ảnh của những con người ngoài khác trong ấy, tôi đã bắt tay vào sản xuất loạt tác phẩm “Naesoong”.
Rồi một lần nọ khi đang làm việc vào lúc rạng sáng, bất chợt tôi nhìn vào gương. Trong gương là hình ảnh của chính những con người mà tôi đang biếm họa, và tất cả đều đang nhìn tôi. Lúc ấy, tôi nhận ra rằng hình ảnh mà tôi biếm họa trong tranh chính là tôi. Và tôi ý thức được rằng đó chính là một hiện tượng phổ quát và mang tính bản năng, nảy sinh từ mong muốn được người khác công nhận. Từ đó trở đi, tôi hướng tới trạng thái tự do thoát ly khỏi “ánh mắt” và “định kiến chung”, và bắt đầu vẽ những bức chân dung tự họa mang tính thú nhận của mình.
Q. Có lý do đặc biệt nào khiến chị không chỉ mặc hanbok trong tác phẩm mà còn mặc hanbok trong đời thực?
Khi mặc hanbok, người ta nói rằng vắt vạt váy sang bên trái là kisaeng còn vắt sang bên phải là tiểu thư nhà lành, nhưng tôi đã không biết điều đó. Với tôi, hanbok chỉ là một đề tài để vẽ, và những lần thỉnh thoảng mặc thì tôi đều hỏi người lớn rồi mới mặc. Thế rồi ở phòng triển lãm, có một vị nói với tôi rằng tôi đang mặc như một kisaeng. Điều gây sốc không phải là chữ kisaeng, mà là việc tôi đã mặc hanbok trong khi không hiểu gì về hanbok. Từ sau đó, tôi cố gắng mặc nhiều nhất có thể cả trong sinh hoạt thường ngày. Có như vậy tôi mới cảm nhận được ưu và nhược điểm của hanbok một cách thực tế và thể hiện được nhiều điều hơn trong tác phẩm.
Q. Chị trình làng nhiều tác phẩm hội họa Đông phương phá cách và dí dỏm. Điều chị coi là quan trọng khi làm việc là gì?
Về mặt nội dung, tôi coi trọng sự thật thà và sự dí dỏm. Tôi luôn tự nhủ với bản thân rằng hãy làm những tác phẩm thật thà. Khi xem tác phẩm của tôi mà người ta cảm nhận được một nhân sinh quan sâu sắc thì tôi cũng biết ơn, nhưng vì tôi luôn cố gắng thể hiện mọi chủ đề một cách dí dỏm, nên ít nhất trong khoảnh khắc ấy tôi mong người xem bật cười khúc khích. Thế gian này chẳng phải là rất khắc nghiệt hay sao.
Q. Còn về mặt biểu hiện?
Về mặt biểu hiện, phần tôi coi trọng nhất là tính tả thực. Trong tranh nhân vật tả thực, cấu trúc và dáng thế của nhân vật rất quan trọng, nên tôi thường dùng ảnh chụp nhân vật làm tư liệu tham khảo. Vì vậy, có nhiều trường hợp chính tôi trở thành người mẫu cho ảnh chụp nhân vật. Việc chụp ảnh làm nền tảng cho bản phác thảo tác phẩm được thực hiện qua hai lần. Lần thứ nhất là chụp để vẽ đường nét cơ thể; lần thứ hai là chụp trong bộ hanbok sau khi đã tạo đúng dáng thế như trong ảnh chụp đường nét cơ thể. Đây là quá trình thiết yếu, vì tôi khoác áo lên đường nét nhân vật giống như chơi búp bê giấy. Khi việc chụp ảnh hoàn tất, tôi bắt đầu vẽ bản nháp trên giấy lót dựa theo những hình ảnh đã chụp.
Q. Mục tiêu của chị với tư cách họa sĩ trong thời gian tới là gì?
Là góp một phần vào việc tạo nên một xã hội mà ở đó ai cũng có thể thưởng thức và tận hưởng mỹ thuật như những lĩnh vực nghệ thuật khác. Để làm được điều đó, tôi nghĩ cần phải biết nhiều người đang quan tâm đến điều gì. Ở phương diện ấy, mạng xã hội dường như là một phương tiện rất hiệu quả.
Q. Tôi có nghe chị nhắc đến social drawing. Xin chị giải thích chi tiết.
Tôi đang cố gắng mở ra một thể loại gọi là social drawing. Social drawing là từ ghép của “social” và “drawing”, là một từ do tôi tự tạo ra. Thông qua mạng xã hội, công chúng và họa sĩ cùng nhau thảo luận về một tác phẩm, và xa hơn nữa là cùng hoàn thành một tác phẩm. Nghĩ rộng ra thì đây là sự nối dài của nghệ thuật tham dự, còn hiểu theo nghĩa hẹp thì đó sẽ là trải nghiệm mọi người cùng sở hữu một tác phẩm. Tôi kỳ vọng rất nhiều.
Q. Chị nghĩ các bạn sinh viên cần gì để có được cách biểu hiện và ngôn ngữ riêng của mình với tư cách họa sĩ hội họa Đông phương?
Tôi mong các bạn trung thành với việc rèn luyện nền tảng cơ bản. Cách biểu hiện riêng của mình sinh ra từ một nền tảng cơ bản vững chắc. Ngày nay tuổi thọ bình quân là 83 tuổi. Thời gian học vẽ thì chưa đầy 10 năm. Có thể các bạn thấy nhàm và thấy dài, nhưng ý tôi là các bạn hoàn toàn có thể hít một hơi dài hơn một chút. Hội họa là nghiệp của cả một đời.
Q. Xin chị cho một lời khuyên với các bạn sinh viên đang ước mơ trở thành họa sĩ hội họa Đông phương.
Không hẳn là lời khuyên, tôi muốn nói chuyện với tư cách một người đang đi trên cùng con đường. Tôi nghĩ nếu các bạn làm việc với một tấm lòng yêu thích tha thiết thì sẽ luôn có kết quả tốt. Giai đoạn khó khăn luôn ập đến. Nhưng nếu mỗi lần như thế các bạn nhớ lại nhiệt huyết với ước mơ của mình và tình yêu với công việc, rồi vượt qua từng khoảnh khắc, tôi tin chắc rằng khoảnh khắc đẹp sẽ đến.
