Guangxian Online | Chân dung Hàn Quốc của họa sĩ Kim Hyun Jung: Vẻ đẹp nội tâm – Khoảng nghỉ hoàn hảo sau bữa ăn một mình

Xã hội Hàn Quốc hôm nay không ngừng lặp lại một triết lý sống – “dù chỉ có một mình, cũng phải ăn cho tử tế, sống cho tử tế”. Các doanh nghiệp bàn về sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống của mỗi cá nhân, còn truyền thông thì gói việc ăn một mình, uống một mình thành một phong cách sống của thế hệ mới. Thế nhưng, ẩn sau những lời lẽ nghe nhẹ nhõm và thời thượng ấy lại là những cơ thể và tâm hồn đã kiệt sức từ lâu. Ăn một mình, thay vì là một thứ tự do, có lẽ giống hơn với một thực tại mà người ta buộc phải tập làm quen. Đó cũng là cái bóng mà cấu trúc lao động hiện nay in xuống: con người bị tước đi cả khoảng dư để ung dung dùng một bữa cơm cùng người khác. Xã hội luôn khuyên người ta “hãy học cách chăm sóc bản thân”, nhưng thời gian, tiền bạc và sức lực thật sự chống đỡ cho việc “tự chăm sóc” ấy lại bị lặng lẽ đẩy trở về phía mỗi cá nhân. Điều mà một người đã rã rời níu lấy không phải là khu nghỉ dưỡng đắt đỏ, cũng chẳng phải một chuyến trốn chạy xa xôi, mà chỉ là trang thực đơn quen thuộc trong ứng dụng giao đồ ăn. Cái xã hội không ngừng hô vang “xin hãy yêu lấy chính mình” thực chất lại quy cả sự nghỉ ngơi cơ bản nhất thành chuyện cá nhân có giỏi tự quản lý hay không. Chính nghịch lý ấy luôn khiến tôi thấy bất an.

Là một họa sĩ hội họa Hàn Quốc, tôi muốn chuyển sự bất an ấy thành một khung hình về một bữa ăn riêng tư. Không phải cảnh tiệc tùng trên những tấm bình phong truyền thống, cũng không phải mâm cơm thịnh soạn tượng trưng cho đoàn viên, mà là một người phụ nữ lấy chiếc thùng chuyển phát của bưu điện làm bàn ăn, một mình đối diện với mì tương đen và thịt chiên sốt chua ngọt. Cô khoác trên mình chiếc áo jeogori hanbok tề chỉnh, nhã nhặn, nhưng dáng ngồi lại chẳng đoan trang. Cô ngồi tựa nghiêng xuống sàn, một chân thoải mái duỗi ra, mắt hờ hững dừng lại trên những đoạn video ngắn phát liên tục trong điện thoại. Cảnh ấy cách rất xa “khung hình chữa lành” mà ta vẫn thường thấy trong quảng cáo. Nhưng tôi lại cho rằng gương mặt thật sự thuộc về sự nghỉ ngơi chỉ hiện ra đúng trong những khoảnh khắc hơi lam nham, hơi buông lỏng, thậm chí có chút mất trật tự như thế. Đây không phải mâm cơm cần trưng ra cho người khác xem, mà là một sân khấu riêng chỉ được phép dâng cho chính mình. Tác phẩm “Naesoong: Mâm cơm hoàn hảo” chính là đưa cái “tôi” đang ngồi giữa sân khấu ấy ra phía trước nhất của khung tranh.

Hạt nhân thật sự của bức tranh này là chiếc thùng chuyển phát. Chiếc thùng giấy dùng một lần ấy phơi ra gần như không che đậy tính tạm bợ và ứng biến trong đời sống của chúng ta. Giống như chiếc thùng bìa gợn sóng hôm nay còn chất ở cửa, mai đã bị dọn đi, sự nghỉ ngơi của chúng ta cũng luôn được dựng trên một giải pháp chắp vá nào đó. Tăng ca xong trở về nhà, vừa lo lắng cho sớm mai lại vừa vội vã nuốt xuống bữa ăn khuya; đó không phải mâm cơm được chuẩn bị chu đáo cho gia đình, mà là lựa chọn trực tiếp nhất để chống đỡ một cơ thể rã rời. Màu sốt đen đậm của mì tương đen, lớp dầu bóng loáng nổi lên trên mặt thịt chiên sốt chua ngọt, cách rất xa những đức hạnh như “lành mạnh”, “tiết chế” vẫn được ca ngợi lặp đi lặp lại. Nhưng dù vậy, bữa ăn ấy vẫn là một nghi lễ nhỏ bé mà chân thật, nó giúp người ta xác nhận rằng mình vẫn đang sống, vẫn đang giữ được một cảm giác tồn tại tối thiểu nào đó trong sự mệt mỏi ngày này qua ngày khác. Những đoạn video ngắn tự động phát không ngừng trên màn hình điện thoại cũng như một tín hiệu nội tâm “muốn tạm dừng suy nghĩ”, le lói nhưng dai dẳng. Ở đây, cái gọi là “hoàn hảo” không có nghĩa là cân bằng giữa hương vị và dinh dưỡng, cũng không có nghĩa là tinh tế và đường hoàng, mà là cuối cùng cũng có được một khoảng trống tinh thần trong giây lát: không phải phán xét, không phải đáp lời, cũng không phải tiếp tục tỏ ra mạnh mẽ.

Còn “mâm cơm hoàn hảo” mà xã hội hình dung thì đến nay vẫn dừng lại ở cảnh cả gia đình quây quần bên bữa cơm chiều. Và ở trung tâm mâm cơm đó thường luôn có một người mẹ. Bà không ngừng tiếp thêm món, hâm lại những món phụ đã nguội, rồi chia phần thức ăn cho từng thành viên có khẩu vị khác nhau. Sự lao nhọc như thế luôn được gắn cho cái tên “tình yêu”, được tô vẽ thành đức hạnh “hy sinh”. Thế nhưng, nỗi vất vả ấy gần như chẳng bao giờ thật sự được đền đáp. Không ai dành ra thời gian nghỉ ngơi thay cho bà, cũng không ai gánh bớt trọng lượng của việc nhà. Tôi ghét sự mặc nhận vô chủ ấy. Vì vậy, trong “Naesoong: Mâm cơm hoàn hảo”, người phụ nữ này không còn được gọi là mẹ của ai, vợ của ai. Cô chỉ là một cái “tôi” đã trụ qua ngày hôm nay, một mình đối diện với mâm cơm hoàn toàn thuộc về khẩu vị của chính mình. Ở đây, cái gọi là “hoàn hảo” không còn tùy thuộc vào việc có thỏa mãn kỳ vọng của người khác hay không, mà tùy thuộc vào việc quãng thời gian đó cuối cùng có tồn tại chỉ vì bản thân mình hay không. Dù ngắn ngủi, dù nhỏ nhoi, chỉ cần khoảnh khắc ấy thật sự thuộc về mình, nó đã đủ quý giá.

Và chữ “Naesoong” trong nhan đề lại lặng lẽ lật ngược khung cảnh này thêm một lần nữa. Ở thế giới bên ngoài, cô luôn tự quản lý mình bằng giọng điệu chừng mực và tư thế ngay ngắn. Trong các buổi tụ họp, cô sẽ cười nói một câu “tôi ăn đủ rồi”, rồi nhẹ nhàng đặt đôi đũa xuống; ở công sở, cô cũng luôn giữ một vẻ tất bật nhưng điềm tĩnh, mệt mỏi nhưng vẫn tử tế đường hoàng. Thế nhưng, khi cánh cửa phòng đã khép lại và chỉ còn lại một mình, những ham muốn và khẩu vị bị kìm nén bấy lâu mới có dịp hiện ra chân tướng. Cô dốc hết nước sốt chua ngọt lên món thịt chiên không chút do dự, vét sạch tới chút tương đen cuối cùng ở đáy tô. Dáng vẻ ấy rõ ràng không khớp với sự “dịu dàng đoan chính” mà xã hội trông đợi. Nhưng tôi không muốn coi độ lệch ấy là một thất thái khó nói. Trái lại, tôi luôn tin rằng ham muốn của con người lại hiện ra thành thật nhất, cảm động nhất đúng trong những kẽ hở như thế. Trong “Naesoong: Mâm cơm hoàn hảo”, thứ bị bóc đi chính là chiếc mặt nạ đoan trang tự giữ, còn thứ hiện ra là một bản ngã chân thật và đang đói. Chữ “hoàn hảo” ở đây không còn là hình ảnh không tì vết, không chỗ nào đáng chê, mà là việc sau khi tạm thời rời khỏi cái nhìn của người khác, người ta cuối cùng cũng có thể nhẹ giọng nói với chính mình câu ấy: “hôm nay cũng đã trụ được rồi.” Giành lại một quyền nhỏ bé nhưng chân thật như thế chính là câu hỏi mà mâm cơm này đặt ra, cũng là nơi tác phẩm thật sự muốn chạm tới.

Họa sĩ hội họa Hàn Quốc Kim Hyun Jung (Nguồn: Kim Hyun Jung Art Center)

Họa sĩ hội họa Hàn Quốc Kim Hyun Jung tốt nghiệp Trường Trung học cơ sở Nghệ thuật Sunhwa và Trường Trung học phổ thông Nghệ thuật Sunhwa, học chuyên sâu tại khoa Hội họa Phương Đông Đại học Quốc gia Seoul và hoàn thành chương trình tiến sĩ tại trường sau đại học của đại học này. Chị được biết đến rộng rãi với “loạt tranh Naesoong” mô tả phong tục thường nhật của Hàn Quốc thế kỷ 21, giỏi dùng nét bút vừa hóm hỉnh vừa mang tính châm biếm để bắt lấy một cách tinh tế những thớ sống và tầng cảm xúc của người Hàn Quốc đương đại, đồng thời liên tục lấy “chân dung Hàn Quốc” làm góc nhìn để đáp lại hiện thực xã hội và tâm thế thời đại. Chị từng hoạt động với vai trò “chị gái tóc búi” trong chương trình “Haeyo Hwa Haeyo” (phiên âm) của đài EBS, đồng thời đảm nhiệm vai trò đại sứ tuyên truyền của thành phố Seoul và tổ chức Hope Bridge. Những năm gần đây, chị cũng duy trì tương tác với khoảng 300.000 người theo dõi qua các nền tảng mạng xã hội, và thông qua những triển lãm liên tục trong và ngoài nước, tiếp tục mở rộng biên giới biểu đạt cũng như khả năng lan tỏa của hội họa Hàn Quốc trong ngữ cảnh đương đại.

Người viết — Kim Hyun-jung (original self-credit: "韩国画家金炫廷 [Source: 金炫廷艺术中心/Kim Hyun-jung Art Center]" — no separate reporter byline)