Naeil Shinmun | Triển lãm đặc biệt của Bảo tàng Quốc gia Daegu ‘Hanbok nữ giới gặp thời cận đại’

Trong mùa đông giá lạnh, chẳng có nhiều nơi thích hợp để cùng gia đình đi chơi. Bảo tàng hay bảo tàng mỹ thuật được xem là nơi vừa tránh được những cơn gió như dao vừa có những thứ đáng xem mà cả gia đình đều thấy thú vị. Hiện Bảo tàng Quốc gia Daegu đang mở triển lãm chuyên đề đặc biệt mang tên ‘Hanbok nữ giới gặp thời cận đại’.

Triển lãm này, diễn ra đến ngày 10 tháng 3 tới, lấy chủ đề là những bộ hanbok mà chính mẹ hay bà của chúng ta từng mặc, từ năm 1900 đến những năm 1970. Triển lãm không chỉ đơn thuần chứa đựng lịch sử biến đổi của hanbok mà còn kể chuyện hóa cả hình ảnh thời đại chứa trong hanbok, lịch sử cận đại của Daegu, nên thu hút mọi ánh nhìn.

Chúng tôi đã đi xem trước triển lãm đặc biệt này, nơi có thể thực sự nhìn thấy những tập tranh của Shin Yun-bok, Kim Hong-do mà ta chỉ từng thấy trong sách giáo khoa, nơi khiến ta nhớ đến hình ảnh bà ngoại từng khoác thật đẹp bộ hanbok bằng nhung vào những ngày đặc biệt, và nơi ta cũng có thể biết được bí mật lịch sử đáng ngạc nhiên (?) ẩn trong bộ đồng phục áo jeogori trắng và váy đen.

Hanbok nữ giới chứa đựng một thời đại dữ dội, tò mò về những câu chuyện ấy

Triển lãm được cấu thành gồm năm câu chuyện lớn. Cụ thể là △Phần mở đầu △Phần 1 Nữ giới cận đại thử thay đổi hanbok △Phần 2 Hanbok nữ giới dạo bước Daegu cận đại △Phần 3 Nữ giới Daegu nói về hanbok △Phần kết.

Để làm triển lãm lần này, Bảo tàng Daegu đã đề nghị cung cấp vật phẩm trưng bày và tư liệu từ nhiều nơi khác nhau như Bảo tàng Quốc gia Trung ương, Bảo tàng Tưởng niệm Seok Joo-sun thuộc Đại học Dankook, Bảo tàng Gyeongun thuộc Trường Nữ sinh Gyeonggi, Bảo tàng Truyền giáo Y tế thuộc Đại học Keimyung, Amorepacific Archive, Quỹ Phụ nữ và Gia đình Daegu, Viện Nghiên cứu Văn hóa Nhiếp ảnh Daegu, Trường Trung học Shinmyeong. Bảo tàng cũng chuẩn bị nhiều câu chuyện phong phú khi ghép nối hanbok với những phần lịch sử không thể bỏ qua trong lịch sử cận đại Daegu như Hội Phụ nữ Bỏ Trang sức trong Phong trào Bồi thường Công trái Quốc gia, Phong trào Manse ngày 8 tháng 3 của các học sinh Trường Nữ sinh Shinmyeong.

Chuyên viên nghiên cứu học thuật của Bảo tàng Daegu Lee Won-jin nói: “Qua hanbok của nữ giới, cuộc sống của người phụ nữ cận đại và lịch sử cận đại của chúng ta gặp nhau, và những tác phẩm lấy chất liệu là người phụ nữ mặc hanbok, từ thời Joseon cho đến các họa sĩ hội họa Hàn Quốc đương đại, đã tụ về một nơi. Vì triển lãm này là triển lãm nơi nhiều cuộc gặp gỡ đa dạng cùng tồn tại, nên chúng tôi kỳ vọng nó sẽ là triển lãm được nhiều thế hệ khác nhau chào đón”.

Cũng vận hành chương trình giáo dục liên kết ‘Cuộc trò chuyện thành thật và đạm bạc’

Ngay từ phần mở đầu đã lộng lẫy. Khi tưởng như bộ hanbok chần bông nubi và áo jeogori ren — những vật phẩm trưng bày tiêu biểu của triển lãm — đang thu hút mọi ánh nhìn, thì những tác phẩm trong <Yeosokdocheop> của Hyewon Shin Yun-bok và <Danwon pungsokdocheop> của Danwon Kim Hong-do mà ta từng thấy trong sách giáo khoa lại được trưng bày dưới dạng chân tác (眞作). Bên cạnh đó là <Chân dung nàng Unnang> của Seokji Chae Yong-shin, bức tranh đầu tiên ở nước ta vẽ với chất liệu là người mẹ và em bé.

Tại phần trưng bày thứ 1 có lịch sử biến đổi của các trào lưu hanbok nữ giới, cùng những phụ kiện liên quan đến hanbok như mỹ phẩm, cài áo, túi xách, dù, và các tư liệu tạp chí cho thấy trào lưu mới nhất thời đó. Điểm nhấn của phần này là ‘Xưởng của mẹ’, tái hiện gian phòng trong của những năm 1950~1960. Căn phòng của mẹ thời ấy, nơi bà tự tay may hanbok bằng máy khâu để mặc, khiến người ta cảm thấy nỗi nhớ. Đây là không gian càng thêm thân tình vì được dựng lên từ những bộ hanbok và đồ vật thực sự từng được chuẩn bị làm của hồi môn thời đó, do người ta hiến tặng.

Phần 2 là nơi có thể gặp những câu chuyện về sự năng nổ của người phụ nữ Daegu cận đại và về hanbok. Những câu chuyện như việc sau năm 1910, khi việc mặc jang-ot bị cấm thì chiếc dù được dùng rộng rãi giữa những người phụ nữ như vật thay thế để che mặt, hay việc váy hanbok có dây vai (eokkaeheorichima — váy hanbok gắn phần dây vai như một chiếc gi-lê) được phổ biến trong các nữ sinh để họ an tâm tham gia phong trào Manse dù áo jeogori có bị tuột, thật quá mới mẻ.

Tiếp đó, phần 3 trưng bày những bức ảnh người phụ nữ vùng Daegu – Gyeongbuk mặc hanbok, nơi có thể gặp một cách sinh động hình ảnh tươi đẹp của mẹ, của bà chúng ta thời ấy; và ở phần kết có giới thiệu tác phẩm tranh in của họa sĩ hội họa Hàn Quốc Kim Hyun Jung, người gần đây đang được chú ý khi trình làng <loạt tranh Naesoong> với chất liệu là người phụ nữ mặc hanbok.

Liên quan đến triển lãm lần này, Bảo tàng Daegu đang vận hành các chương trình giáo dục liên kết triển lãm như ‘Hanbok của chúng ta chứa đựng câu chuyện’ dành cho các gia đình có con bậc tiểu học (đến ngày 9 tháng 3, 10 giờ 30 ~ 12 giờ sáng thứ Bảy hằng tuần, ưu tiên tiếp nhận qua internet) và ‘Cuộc trò chuyện thành thật và đạm bạc’ do chính người phụ trách trưng bày trực tiếp tiến hành (vận hành đến ngày 9 tháng 3, 3 giờ 30 chiều thứ Tư và thứ Bảy hằng tuần, tiếp nhận tại chỗ). Ngoài ra, bảo tàng cũng vận hành chương trình thuyết minh để có thể nghe giải thích chi tiết về triển lãm. Chương trình thuyết minh cũng có thể tiếp nhận tại chỗ, nhưng để việc thuyết minh diễn ra suôn sẻ thì bảo tàng khuyến nghị đặt chỗ trước.

[Phỏng vấn ngắn] Chuyên viên nghiên cứu học thuật Bảo tàng Quốc gia Daegu Lee Won-jin

“Cuộc sống của người phụ nữ cận đại gặp qua hanbok, sức hấp dẫn mộc mạc nhưng đường hoàng, xin hãy xác nhận bằng chính mắt mình”

“Những năm 1900~1970 là thời kỳ trải qua những biến động lịch sử từ thời Nhật trị cho đến chiến tranh Hàn Quốc, và mang trong mình nhiệm vụ là sự xung đột cùng căng thẳng của thời đại giữa việc duy trì truyền thống và tiếp nhận văn hóa phương Tây. Đó là thời kỳ mà thế hệ hanbok truyền thống và thế hệ hanbok cải tiến cùng tồn tại, người ta mặc hanbok như trang phục thường ngày, và tương ứng với các hoạt động xã hội ngày càng tăng thì hanbok cũng được thử thay đổi theo nhiều cách. Thứ phản ánh hình ảnh thời đại này chính là hanbok của nữ giới. Tôi tin chắc đây sẽ là triển lãm khiến ta mới mẻ ngạc nhiên rằng hanbok nữ giới lại chứa đựng nhiều câu chuyện đến thế”.

Đặc biệt, phần diễn giải câu chuyện về sự năng nổ của người phụ nữ cận đại trong Phong trào Bồi thường Công trái Quốc gia và chuyện các học sinh Trường Nữ sinh Shinmyeong tham gia Phong trào Manse ngày 8 tháng 3 năm 1919 quanh trung tâm là hanbok, với sự hợp tác của Quỹ Phụ nữ và Gia đình Daegu, thật vô cùng thú vị. Ngoài ra, việc trước triển lãm bảo tàng đã tổ chức cuộc thi gửi ảnh mặc hanbok thời đó dành cho những người phụ nữ vùng Daegu – Gyeongbuk rồi trưng bày các tác phẩm được chọn, qua đó tạo nên một không gian khiến lòng ấm lại như thể đang thấy thời thanh xuân của ‘mẹ tôi, bà tôi’, cũng thu hút mọi ánh nhìn.

Chuyên viên nghiên cứu học thuật Lee Won-jin nói: “Triển lãm lần này không phải triển lãm chỉ để tham quan mà là triển lãm có ghép nối việc kể chuyện”, và tiết lộ thêm: “Để hiểu triển lãm sâu hơn một chút và thưởng thức một cách thú vị, tôi khuyên nhất định hãy tham gia ‘Cuộc trò chuyện thành thật và đạm bạc’ do chính người phụ trách trưng bày trực tiếp tiến hành. Ở đó có thể gặp những câu chuyện phong phú hơn như câu chuyện ẩn trong hanbok, những món đồ thịnh hành của những người phụ nữ thời ấy, câu chuyện về hanbok trong lịch sử”.

Phóng viên Kim Seong-ja saint05310@hanmail.net

Người viết — Kim Seong-ja