DI Today | Nói về Hàn Quốc hôm nay bằng tranh phong tục thế kỷ 21 — họa sĩ hội họa Hàn Quốc Kim Hyun Jung

Nói về Hàn Quốc hôm nay bằng tranh phong tục thế kỷ 21 — họa sĩ hội họa Hàn Quốc Kim Hyun Jung

“Thần tượng của giới hội họa Hàn Quốc, người mở ra chân trời mới cho hội họa Hàn Quốc”. Đó là định ngữ đi theo họa sĩ hội họa Hàn Quốc Kim Hyun Jung.

Trong loạt tranh “Chuyện Naesoong” — nơi có hình ảnh cô mặc bộ hanbok phô bày dáng vẻ duyên dáng mà ăn mì cốc, mà nướng thịt ba rọi ăn ở quán thịt — chứa đựng lời thú nhận của cô về khát khao trạng thái tự do, vượt ra khỏi những ánh mắt và quan niệm thông thường.

Lý do tác phẩm của cô được nhiều khán giả yêu mến không chỉ đơn thuần vì chúng hóm hỉnh và thú vị. Bài. Phóng viên Lee Yun-jeong lyj@websmedia.co.kr

Mong chị giới thiệu đôi lời với độc giả tạp chí DI. Xin chào, tôi là Kim Hyun Jung, họa sĩ hội họa Hàn Quốc vẽ tranh phong tục thế kỷ 21 với chủ đề “Chuyện Naesoong”. Tôi là một họa sĩ mơ về thứ mỹ thuật biết giao tiếp, và ngoài thời gian thuyết trình, phỏng vấn, hoạt động triển lãm thì ngày nào cũng làm việc.

Chị đã làm việc đều đặn với chủ đề “Chuyện Naesoong”, vậy công việc này có nội dung thế nào? Tác phẩm của tôi chứa đựng hình ảnh nhân vật trong tranh sống đời thường ngày mà không để ý đến ánh mắt của người khác, không cần giữ khuôn phép.

Nhân vật mặc bộ hanbok cao nhã mà vẫn ngồi trong tư thế thoải mái ăn tteokbokki, một mình nướng thịt ba rọi ăn — những dáng vẻ thường ngày và thẳng thắn. Đây vừa là tác phẩm biểu đạt nhiều dáng vẻ khác nhau mà con người mang trong mình, đồng thời cũng là bức chân dung tự họa mang tính thú nhận, hướng tới trạng thái tự do thoát ra khỏi những ánh mắt và quan niệm thông thường.

Có lý do nào khiến chị vẽ chân dung tự họa không? Tôi muốn biểu đạt bằng tranh hình ảnh thẳng thắn của mình trong đời sống thường ngày. Từ thời vị thành niên, tôi đã là một học sinh nhạy cảm với ánh mắt người khác, và ánh mắt ấy có lúc còn trở thành tiêu chuẩn cho cả cuộc đời tôi. Tôi muốn tìm lại cái tôi đã mờ nhạt đi vì luôn để ý ánh mắt như thế, và tôi bắt đầu công việc này như một quãng thời gian tự vấn về chuyện “mình là người thế nào” hay “mình phải trở thành người thế nào”, để giữ được một trọng tâm không bị ánh mắt nào làm chao đảo.

Khác với hội họa Hàn Quốc truyền thống, kỹ pháp biểu đạt hay chủ đề của chị có vẻ hiện đại. Tranh của tôi về cơ bản vẫn theo kỹ pháp tô màu của tranh phương Đông truyền thống. Chỉ có điều, tôi giữ kỹ pháp nhưng vay mượn collage để thêm vào những yếu tố hiện đại. Chiếc váy bán trong suốt thể hiện bằng sắc mực chiếm tỷ trọng lớn trong chủ đề công việc của tôi. Để biểu đạt ý “bên trong cậu lộ ra rõ mồn một”, tôi nhuộm giấy hanji mỏng rồi dán collage. Collage bắt đầu được dùng ở giai đoạn chuyển từ mỹ thuật cận đại sang mỹ thuật hiện đại, nhưng ở Hàn Quốc thì chưa có thử nghiệm dán vật liệu hay giấy hanji. Thật ra ý tưởng này đến trong một khoảnh khắc, nhưng vì có vẻ đã làm sống dậy tốt cảm giác của bộ hanbok tôi yêu thích, nên tôi dự định sẽ tiếp tục phát triển thêm.

Triển lãm của chị cũng cho cảm giác như một không gian chơi, chẳng kém gì những tác phẩm xử lý chủ đề hiện đại và chất liệu vui tươi. Triển lãm gần đây của tôi <Công viên giải trí Naesoong> không đơn thuần là nơi thưởng lãm tác phẩm, mà là sân chơi để người xem thực sự tận hưởng hoạt động giải trí của chính mình, tức “thưởng lãm tác phẩm”. Đó là nơi người xem cùng họa sĩ trải nghiệm hội họa và điêu khắc, tạo nên những kỷ niệm có ý nghĩa và chơi một trận thỏa thuê rồi ra về. Vì thế tôi cũng bố trí sự kiện và không gian tham gia để trang trí triển lãm như một sân chơi. Tôi muốn người xem thưởng lãm tác phẩm và thật lòng tận hưởng triển lãm bằng cách chia sẻ hoạt động mỹ thuật cùng họa sĩ.

Nó khá khác với cảm giác của những bảo tàng mỹ thuật hiện có, nơi tương đối yên tĩnh và nghiêm trang. Tôi cũng mong không gian triển lãm là nơi tiếng cười không dứt, để khớp với khuynh hướng của tác phẩm. Mỗi triển lãm đều có khuynh hướng khác nhau mà, phải không (cười)?

Với tôi, khoảnh khắc vẽ tranh là hạnh phúc nhất, và vì mong người xem cũng được như vậy nên tôi đã lên kế hoạch sao cho thật vui, thật hóm hỉnh. Trong xã hội hiện đại khắc khổ này, tôi mong dù chỉ trong khoảnh khắc thưởng lãm triển lãm, đó cũng là một triển lãm để người ta cười và vui thật sảng khoái.

Hẳn có cả những khổ tâm và nỗ lực của chị bị che sau chủ đề vui tươi…. Nếu không phải người vẽ tranh thì chẳng thấy được quá trình khổ tâm ấy. Chị không lo điều đó sao? Tác phẩm càng dễ đọc, dễ thưởng lãm thì càng phải đi qua nhiều thời gian trăn trở và quá trình khổ tâm. Thật ra khi làm tác phẩm tôi vẽ với vô vàn trăn trở. Nhưng thấy những khán giả cứ nghĩ tác phẩm “một cái là xong!” thì cũng có lúc tôi thấy chạnh lòng. Có nơi còn cho rằng họ chỉ nhìn thấy tranh của tôi sau khi tôi có độ nhận biết, và coi đó là thành quả của quảng bá và marketing. Dù thực tế là tôi đã liên tục làm việc với chủ đề tôi trăn trở từ năm 2010 và đã vẽ tranh suốt 4 năm không nghỉ một ngày nào. Tôi thuộc kiểu định ra giờ đi làm và giờ về như ở công ty, làm việc đều đặn và nghiêm khắc hết mức. Cũng có cả làm đêm nữa (cười). Triển lãm <Công viên giải trí Naesoong> thì phần tác phẩm tôi tiến hành trong 5 năm, còn phần lên kế hoạch tôi đầu tư khoảng 2 năm. Thật ra trên các phương tiện truyền thông chỉ có hình ảnh lộng lẫy được chiếu ra, nên những công sức phía sau sự lộng lẫy hình như không ai thấy, điều đó khiến tôi hơi tiếc.

Dù vậy, có vẻ chị nhận được nhiều sự mến mộ từ công chúng nhờ việc giao tiếp tích cực với khán giả. Có lẽ vì nó khớp với giá trị cái đẹp mà tôi theo đuổi, nên chất liệu phổ quát mà nhiều người có thể đồng cảm đã nhận được sự mến mộ.

Và mọi người cũng thích những yếu tố hóm hỉnh mà tôi cố ý dàn dựng.

Gần đây chị đã khai mạc triển lãm cá nhân <Chuyện tranh phong tục thế kỷ 21> tại Trung tâm Văn hóa Hàn Quốc tại Đức ở Berlin; phản ứng của người nước ngoài có tốt như khán giả Hàn Quốc không? Tiến sĩ Brita Schmitz đã chọn và đánh giá tác phẩm của tôi nên tôi mới có thể triển lãm ở Đức. Trong buổi khai mạc triển lãm, tôi được gặp nhiều họa sĩ, phòng tranh, nhà sưu tập bản địa, và có nhiều người tham dự, chúc mừng hơn tôi tưởng. Tôi cũng đã thực hiện phỏng vấn với <Bild>, nhật báo có ảnh hưởng ở Đức với lượng phát hành hơn 1 triệu bản. Có lẽ họ thấy thú vị với cách thức, hình ảnh và câu chuyện chứa trong tác phẩm của tôi. Thật ra trước khi làm triển lãm ở Đức tôi lo lắng nhiều. Ở Mỹ, chỉ cần tôi mặc hanbok là mọi người đã đến xin chụp ảnh cùng, nên tôi lo ở Đức sẽ không có phản ứng đến mức đó. Nhưng khác với lo lắng, họ đã yêu thích hình ảnh tôi trong bộ hanbok và cả tác phẩm, còn tỏ ra thú vị mà xin chụp ảnh. Điều tuyệt nhất là, đúng như một đất nước có nền văn học phát triển, người Đức lắng nghe câu chuyện về công việc một cách nghiêm túc.

Thấy họ tiếp nhận và cố gắng hiểu khi tôi kể chuyện, tôi đã thốt lên thầm: “À, thì ra một nước có là nước phát triển hay không nằm ở chỗ có quan tâm đến nghệ thuật hay không”.

Có lẽ việc cho thấy hình ảnh hiện đại bằng cách thức hội họa Hàn Quốc truyền thống đã đến với họ một cách thú vị. Vâng, đúng vậy. Người phụ nữ trong tác phẩm mặc hanbok, bộ trang phục truyền thống, nhưng hình ảnh lại hiện đại. Tôi nghĩ cảm giác trái ngược sinh ra từ đó đã được người nước ngoài cảm nhận như một điều thú vị. Và câu chuyện mà tác phẩm mang trong mình là hình ảnh Hàn Quốc hiện đại mà tất cả người Hàn hiện nay đều có thể đồng cảm. Hình ảnh về Hàn Quốc vẫn cứng nhắc, nhưng tôi nghĩ qua những tác phẩm này tôi đã có thể cho thấy một Hàn Quốc mới, một Hàn Quốc của thời nay.

Chị có gặp khó khăn gì khi làm họ hiểu văn hóa hiện đại Hàn Quốc không? Có những yếu tố “chỉ ở Hàn Quốc” mới hiểu được, chẳng hạn chuyện mì gói thì rẻ mà cà phê thì đắt. Việc tiếp nhận những tình huống văn hóa như thế thì có khác biệt. Vì đó là phần phải biết chính xác về Hàn Quốc mới đồng cảm được. Nên cần thêm giải thích phụ, nhưng tôi nghĩ quá trình ấy cuối cùng lại hiệu quả cho việc giới thiệu Hàn Quốc. Là giới thiệu “Hàn Quốc hiện đại”. Với truyền thống thì có nhiều con đường để giới thiệu như nhạc truyền thống, di sản văn hóa, nhưng những người đến Hàn Quốc hiện nay cũng tò mò về Hàn Quốc hiện đại.

Xét ở phương diện đó, chị nghĩ thế nào về khả năng tạo nên làn sóng Hàn Quốc trong mỹ thuật thông qua triển lãm ở nước ngoài? Khi tham gia triển lãm nước ngoài đầu tiên, tôi đã có nỗi lo mơ hồ: “Hanbok còn xa lạ cả với người Hàn, người nước ngoài có hiểu được không?”. Nhưng khi giao tiếp với khán giả, có lẽ vì dạo này làn sóng Hàn Quốc đang thịnh nên họ không thấy xa lạ với bản thân đất nước Hàn Quốc. Ở Insadong cũng vậy. Khi tôi mở triển lãm cá nhân, có rất nhiều người nước ngoài đến; họ vừa thưởng lãm triển lãm của tôi một cách vui vẻ, vừa giải thích khá chi tiết những điều bản thân cảm nhận. Nói ra thì hơi cũ, nhưng nhìn những điều như thế, tôi lại một lần nữa cảm nhận rằng “điều mang tính Hàn Quốc nhất chính là điều mang tính thế giới”.

Theo chị, hội họa Hàn Quốc có nét hấp dẫn riêng nào không? Tôi thấy “khoảng trống” — điều mà tranh phương Tây không có — là nét hấp dẫn. Tôi không nghĩ khoảng trống chỉ đơn thuần là không gian rỗng. Người phương Tây không quen với thơ thì chỉ nghĩ khoảng trống trắng là rỗng, nhưng để tạo nên một bố cục chặt chẽ trong toàn thể bức tranh mà vẫn giữ khoảng trống thì phải mô phỏng rất nhiều lần, phải qua các bản phác thảo (esquisse) và luôn hình dung ra hình ảnh hoàn thành. Nói thêm ngoài lề, tôi từng vẽ một bức cỡ 100 ho đến hai mươi hai lần.

Nhưng bây giờ đã xuất hiện nhiều cách làm việc đa dạng vượt ra khỏi tranh mặt phẳng như sắp đặt, trình diễn; trong đặc tính của mỹ thuật hiện đại nơi mọi thứ đều có thể thành nghệ thuật, liệu có tiêu chuẩn nào để phán định là nghệ thuật hay không? Giờ đây có lẽ là thời đại mà biên giới của mỹ thuật hiện đại đã sụp đổ, mọi thứ đều được cho phép là nghệ thuật. Sinh ra một em bé, mà em bé thì sống và cử động. Đây chẳng phải là nghệ thuật tuyệt nhất sao (cười)? Vậy thì tất cả chúng ta đều là nghệ sĩ. Dù vậy, tôi vẫn có tiêu chuẩn riêng của mình. Đó là khi một cái tên được nhắc đến, tác phẩm hiện ra trước hay khuôn mặt hiện ra trước. Đương nhiên tôi cũng đã làm cho cái tên “Kim Hyun Jung” được biết rộng rãi qua nhiều phương tiện truyền thông, nhưng khi nói “tác phẩm của Kim Hyun Jung” thì tác phẩm phải hiện ra trước. Dù sao tôi vẫn nghĩ nghệ sĩ phải nói bằng tác phẩm. Dù là mặt phẳng, điêu khắc hay hành vi.

#Baekseolgram, 139 X 110 cm, thủy mặc đạm thái và collage trên giấy hanji

Tôi tò mò về kế hoạch triển lãm thời gian tới. Thường thì tôi không đặt mục tiêu phải mở bao nhiêu triển lãm cá nhân. Vì tôi cho rằng số lần triển lãm không quan trọng. Tôi có khát khao rằng dù chỉ làm một cái thì cũng muốn trình ra cho đàng hoàng. Mở triển lãm không phải chuyện đơn giản chỉ treo tranh lên là xong. Người từng làm thì biết không phải vậy. Phải tính cả việc chọn vị trí phòng tranh và lối đi của gian trưng bày, rồi không gian triển lãm, cho đến cả thứ tự tác phẩm…. Thực ra nếu là triển lãm trưng bày 20 tác phẩm thì phải vẽ tổng cộng hơn 40 tác phẩm. Tôi cũng làm như thế. Vì chỉ như vậy thì phạm vi lựa chọn treo bức nào theo các biến số mới rộng ra. Vì phải để tâm nhiều thứ nên cho đến khi lên kế hoạch được một triển lãm làm cho đàng hoàng thì tôi cứ do dự mãi. Tôi cũng mong những người mơ làm nghệ sĩ đừng đặt mục đích là mở triển lãm cá nhân đầu tiên cho nhanh.

Có lẽ sẽ rất tốt nếu chị tiến hành các dự án hợp tác bằng cách làm sống dậy “hình ảnh mang tính Hàn Quốc” trong công việc của mình? Thật ra tôi đã có nhiều trải nghiệm. Tôi nghĩ công việc của tôi sẽ thành một dự án hợp tác tốt khi cùng làm với những thương hiệu muốn giới thiệu điều mang tính Hàn Quốc. Nó phù hợp với các doanh nghiệp có sản phẩm đủ sức cạnh tranh nhưng thấy việc thuê một người mẫu là gánh nặng, như ngành mỹ phẩm hay ngành game, các sản phẩm làn sóng Hàn Quốc. “Chuyện Naesoong” chính là Hàn Quốc hiện tại, đúng như nó vốn có. Tôi nghĩ chắc chắn sẽ có hiệu ứng cộng hưởng tốt.

Cuối cùng, mong chị gửi lời nhắn và lời khuyên thực tế cho những độc giả đang mơ làm họa sĩ hội họa Hàn Quốc, hoặc mơ tự khởi nghiệp với nghề họa sĩ. Tôi muốn làm thứ mỹ thuật thở cùng công chúng, và thứ mỹ thuật cùng đi với những nghệ sĩ trẻ. Mục tiêu cuối cùng trước hết là gây dựng được một sự nghiệp riêng với tư cách nghệ sĩ, nhưng đi cùng với đó, tôi muốn góp sức vào việc tạo nên văn hóa và cấu trúc để mỹ thuật thấm vào đời sống, bén rễ và được tận hưởng. Và tôi cũng hình dung về hình ảnh một người truyền bá văn hóa truyền thống, có thể giải thích một cách đại chúng về văn hóa truyền thống xuất hiện trong nghệ thuật của chúng ta.

Bìa trang giới thiệu. #Baekseolgram, 139 X 110 cm, thủy mặc đạm thái và collage trên giấy hanji

Naesoong: Rung động, 67.5 X 60, thủy mặc đạm thái và collage trên giấy hanji

Naesoong: Trốn tìm, 63 X 90, thủy mặc đạm thái và collage trên giấy hanji

Pumsaengpumsa: Thứ Sáu rực lửa, 138 X 98, thủy mặc đạm thái và collage trên giấy hanji

Naesoong: 1 đối 30, 190 X 120, thủy mặc đạm thái và collage trên giấy hanji

Người viết — Reporter Lee Yun-jeong