International News | Chân dung Hàn Quốc của họa sĩ Kim Hyun Jung: Vẻ đẹp nội tâm – Khoảnh khắc nghỉ ngơi hoàn hảo sau bữa ăn một mình

Xã hội Hàn Quốc ngày nay luôn không ngừng rao giảng một triết lý sống: “Dù chỉ một mình, cũng phải ăn cho ngon, sống cho tốt”. Doanh nghiệp bàn về sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống của cá nhân, còn truyền thông thì gói việc ăn một mình, uống một mình thành một lối sống của thế hệ mới. Thế nhưng, phía sau những lời lẽ nghe có vẻ nhẹ nhõm và thời thượng ấy lại ẩn giấu một thân thể và một tâm hồn đã rã rời từ lâu. Ăn một mình, nói đó là tự do thì không bằng nói rằng nó giống một thực tại mà người ta buộc phải tập làm quen. Đó cũng là bóng tối mà cấu trúc lao động hiện nay in xuống: người ta thậm chí bị tước đi cả khoảng thư thả để cùng người khác dùng chung một bữa cơm. Xã hội luôn khuyên mọi người “hãy học cách chăm sóc bản thân”, nhưng thời gian, tiền bạc và sức lực thật sự chống đỡ cho việc “tự chăm sóc mình” thì lại bị lặng lẽ đẩy trở về cho từng cá nhân. Thứ mà những con người kiệt sức nắm lấy không phải là khu nghỉ dưỡng đắt đỏ, cũng không phải một cuộc chạy trốn xa xôi, mà chỉ là trang thực đơn quen thuộc trong ứng dụng giao đồ ăn. Cái xã hội không ngừng hô vang “xin hãy yêu lấy chính mình” ấy, trên thực tế lại quy cả sự nghỉ ngơi cơ bản nhất về chuyện cá nhân có đủ giỏi tự quản lý bản thân hay không. Nghịch lý đó khiến tôi luôn thấy bất an.

Là một họa sĩ hội họa Hàn Quốc, tôi muốn chuyển sự bất an ấy thành một khung hình về bữa ăn riêng tư. Không phải cảnh tiệc tùng trên những tấm bình phong truyền thống, cũng không phải chiếc bàn ăn thịnh soạn tượng trưng cho đoàn viên, mà là một người phụ nữ lấy chiếc thùng chuyển phát của bưu điện làm bàn ăn, một mình đối diện với jajangmyeon (mì tương đen) và tangsuyuk (thịt chiên sốt chua ngọt). Cô khoác chiếc áo jeogori hanbok tươm tất, trang nhã, nhưng dáng điệu lại chẳng đoan trang. Cô ngồi tựa nghiêng trên sàn, một chân thoải mái duỗi ra, đôi mắt lơ đãng dừng lại trên những video ngắn đang phát liên tục trong điện thoại. Hình ảnh này cách rất xa “khung cảnh chữa lành” mà chúng ta vẫn quen thấy trong quảng cáo. Nhưng tôi lại cho rằng, diện mạo thật sự của sự nghỉ ngơi chỉ hiện lên đúng vào những khoảnh khắc hơi tơi tả, hơi buông lỏng, thậm chí có chút mất nền nếp như thế. Đây không phải chiếc bàn ăn cần trưng ra cho người khác xem, mà là một sân khấu riêng tư chỉ được phép dâng tặng cho chính mình. Tác phẩm <Naesoong: Bàn ăn hoàn hảo> chính là đã đẩy cái “tôi” đang ngồi giữa sân khấu ấy ra phía trước nhất của khung tranh.

Hạt nhân thật sự của bức tranh này là chiếc thùng chuyển phát. Chiếc thùng giấy dùng một lần ấy phơi bày hầu như không che giấu tính tạm thời và tính tùy hứng của đời sống chúng ta. Giống như những thùng bìa gợn sóng hôm nay chất trước cửa, ngày mai đã bị dọn đi, sự nghỉ ngơi của chúng ta cũng luôn được dựng trên một giải pháp chữa cháy nào đó. Tăng ca xong về đến nhà, vừa lo lắng cho sớm mai vừa vội vã nuốt xuống bữa ăn đêm muộn; đây không phải chiếc bàn ăn được chuẩn bị tỉ mỉ cho gia đình, mà là lựa chọn trực tiếp nhất để cố chống đỡ một cơ thể rã rời. Nước tương đen đậm của jajangmyeon, lớp dầu bóng ánh lên trên mặt tangsuyuk, cách rất xa những đức hạnh vẫn được tụng ca như “sức khỏe” hay “chừng mực”. Nhưng ngay cả thế, bữa ăn này vẫn là một nghi lễ nhỏ bé mà thật, nó khiến người ta xác nhận rằng mình vẫn còn đang sống, vẫn đang duy trì một cảm giác tồn tại tối thiểu nào đó trong sự rã rời ngày này qua ngày khác. Những video ngắn tự động phát không ngừng trên màn hình điện thoại cũng như một tín hiệu nội tâm “muốn tạm dừng suy nghĩ”, nhấp nháy nhẹ nhưng dai dẳng. Ở đây, cái gọi là “hoàn hảo” không có nghĩa là sự cân bằng giữa hương vị và dinh dưỡng, cũng không có nghĩa là sự tinh tế và tử tế bề ngoài, mà là cuối cùng cũng có được một khoảng trắng tinh thần trong giây lát — không cần phán xét, không cần đáp lời, cũng không cần tiếp tục cố gượng.

Còn “chiếc bàn ăn hoàn hảo” mà xã hội hình dung thì đến nay vẫn đứng lại ở cảnh bữa cơm chiều cả gia đình ngồi quây quần. Và ở trung tâm chiếc bàn ấy thường luôn có một người mẹ. Bà không ngừng tiếp thêm món, hâm lại những món phụ đã nguội, rồi chia riêng thức ăn cho từng người trong gia đình có khẩu vị khác nhau. Sự lao nhọc như thế luôn được gán cho cái tên “tình yêu”, được tô vẽ thành đức hạnh “hy sinh”. Thế nhưng, sự vất vả ấy gần như chưa bao giờ thật sự được đền đáp. Không ai dành ra thời gian nghỉ ngơi thay cho bà, cũng không ai chia sẻ thay bà sức nặng của việc nhà. Tôi ghét sự mặc nhận vô trách nhiệm đó. Vì vậy, trong <Naesoong: Bàn ăn hoàn hảo>, người phụ nữ này không còn được gọi là mẹ của ai, vợ của ai. Cô chỉ là một cái “tôi” đã cầm cự qua ngày hôm nay, một mình đối diện với chiếc bàn ăn hoàn toàn thuộc về khẩu vị của chính mình. Ở đây, cái gọi là “hoàn hảo” không còn tùy thuộc vào việc có thỏa mãn mong đợi của người khác hay không, mà tùy thuộc vào việc quãng thời gian ấy cuối cùng có tồn tại chỉ vì bản thân mình hay không. Dù ngắn ngủi, dù nhỏ nhoi, chỉ cần khoảnh khắc đó thật sự thuộc về mình, nó đã đủ quý giá.

Còn chữ “Naesoong” trong tiêu đề lại lặng lẽ đảo ngược khung cảnh này thêm một lần nữa. Ở thế giới bên ngoài, cô luôn tự quản lý mình bằng giọng nói kiềm chế và dáng vẻ đoan chính. Khi dự tiệc, cô sẽ cười nói một câu “tôi ăn no rồi”, rồi nhẹ nhàng đặt đũa xuống; ở công sở, cô cũng luôn giữ một vẻ tất bật nhưng điềm tĩnh, rã rời nhưng tử tế. Thế nhưng, khi cánh cửa phòng đóng lại, chỉ còn một mình cô, những ham muốn ăn uống và những khẩu vị bị kìm nén đã lâu mới cuối cùng có cơ hội hiện ra chân dung thật. Cô dốc sốt chua ngọt lên khắp miếng tangsuyuk không chút do dự, vét kỹ đến chút tương đen cuối cùng dưới đáy bát. Dáng vẻ ấy rõ ràng không khớp với sự “dịu dàng, đoan trang” mà xã hội mong đợi. Nhưng tôi không muốn xem sự chệch hướng đó là một điều thất thố khó nói ra. Trái lại, tôi luôn tin rằng ham muốn của con người lại hiện ra chân thật nhất, lay động nhất đúng trong những khe hở như thế. Trong <Naesoong: Bàn ăn hoàn hảo>, điều bị bóc xuống chính là chiếc mặt nạ đoan trang tự giữ mình, còn điều hiện ra là một cái tôi thật, đang đói. Cái “hoàn hảo” ở đây không còn là hình ảnh không một khiếm khuyết, không gì để bắt lỗi, mà là khi người ta tạm thời rời khỏi tầm mắt của người khác, cuối cùng cũng có thể thì thầm với chính mình một câu: “Hôm nay cũng đã cầm cự được rồi.” Lấy lại một quyền nhỏ bé nhưng thật như thế chính là câu hỏi mà chiếc bàn ăn này đặt ra, và cũng là nơi tác phẩm này thật sự muốn chạm đến.

Họa sĩ hội họa Hàn Quốc Kim Hyun Jung (Nguồn: Kim Hyun Jung Art Center)

Họa sĩ hội họa Hàn Quốc Kim Hyun Jung tốt nghiệp Trường Trung học cơ sở Nghệ thuật Sunhwa và Trường Trung học phổ thông Nghệ thuật Sunhwa, theo học ngành Hội họa Á Đông tại Đại học Quốc gia Seoul và hoàn thành chương trình tiến sĩ tại trường sau đại học của đại học này. Chị được biết đến rộng rãi với <loạt tranh Naesoong>, loạt tranh khắc họa phong tục thường ngày của Hàn Quốc thế kỷ 21; chị giỏi dùng nét bút vừa hóm hỉnh vừa mang tính châm biếm để bắt lấy một cách tinh tế những thớ sống và những tầng cảm xúc của người Hàn Quốc đương đại, đồng thời liên tục lấy “Chân dung Hàn Quốc” làm góc nhìn để đáp lại hiện thực xã hội và tâm trạng của thời đại. Chị từng hoạt động với vai trò “người chị búi tóc” trong chương trình “Haeyo Hwa Haeyo” (phiên âm) của EBS, đồng thời đảm nhiệm vị trí đại sứ quảng bá của Thành phố Seoul và của Hope Bridge. Những năm gần đây, chị cũng duy trì tương tác với khoảng 300.000 người theo dõi qua các nền tảng xã hội, và bằng những triển lãm liên tục trong nước lẫn ngoài nước, chị tiếp tục mở rộng đường biên biểu đạt cũng như khả năng lan tỏa của hội họa Hàn Quốc trong ngữ cảnh đương đại.

Người viết — Managing Editor 张佳佳