Koreana | Loạt tác phẩm “FEIGN” đưa nữ họa sĩ gan dạ đến với danh tiếng

PHỎNG VẤN

Loạt tác phẩm “FEIGN”

đưa nữ họa sĩ gan dạ đến với danh tiếng

Nữ họa sĩ trẻ Kim Hyun Jung nổi tiếng bởi sự gan dạ của mình, điều thường được mô tả là “đầy khí thế và khiêu khích”. Nữ “arttainer” 29 tuổi này thích thú với việc mang đến niềm vui cho công chúng bằng những bức tranh phá cách mà cô hy vọng sẽ góp một phần vào việc mở rộng sự hiện diện của mỹ thuật Hàn Quốc trên toàn cầu.

Chung Jae-suk

Nhà bình luận và phóng viên văn hóa cao cấp, báo The JoongAng Ilbo

Ảnh: Ahn Hong-beom

[“Feign: Sweet Whispers (feat. Limit Excess).” 2016, mực và màu nhạt cùng kỹ thuật cắt dán trên giấy dâu, 120 × 176 cm.]

[Chú thích ảnh: Kim Hyun Jung trong bộ hanbok, đang vẽ tranh tại xưởng vẽ của mình ở Nonhyeon-dong, Seoul. Giống như các nhân vật trong tranh của mình, cô rất thích mặc trang phục truyền thống.]

Tấm biển trên một toà nhà nhỏ ở đường Nonhyeon, nằm giữa trung tâm Gangnam phía nam Seoul, ghi “Kim Hyun Jung Art Creative Center” (Trung tâm Sáng tạo Nghệ thuật Kim Hyun Jung). Đây là cách họa sĩ Kim Hyun Jung gọi xưởng vẽ của mình. Chiếm hai tầng của toà nhà, bao gồm cả khu văn phòng cho khoảng mười nhân viên, nơi này có thể được ví như một start-up nghệ thuật.

Kim nổi tiếng với những bức tranh vẽ phụ nữ mặc hanbok (trang phục truyền thống Hàn Quốc) đặt trong khung cảnh hiện đại, hình ảnh mà cô đã đăng ký làm nhãn hiệu. Cô đã giành Giải thưởng Đổi mới Sáng tạo Hàn Quốc 2015 (Korea Creative Innovation Award) ở hạng mục mỹ thuật và được Forbes xướng tên trong danh sách “30 Under 30 Asia 2017: The Arts”. Với lượng lời mời diễn thuyết đổ về dồn dập, cô đã phải thuê một trợ lý để quản lý lịch trình của mình.

Trong bộ hanbok lộng lẫy chuẩn bị cho buổi phỏng vấn, nữ họa sĩ trông như vừa bước ra từ một trong những bức tranh thuộc loạt tác phẩm “Naesung” (Feign) của chính cô.

“Hanbok đã trở thành nhãn hiệu của tôi. Thật ra, khi tôi không mặc hanbok thì mọi người không nhận ra tôi. Tôi có khoảng 30 bộ và phối áo với váy theo nhiều cách khác nhau cùng với sự hỗ trợ của một stylist. Càng mặc hanbok, tôi càng cảm nhận được vẻ đẹp duyên dáng và quyến rũ của nó,” cô nói.

Thanh lịch nhưng táo bạo

Tính hai mặt của bản chất con người là chủ đề xuyên suốt tác phẩm của Kim. Những “người phụ nữ giả e lệ” trong tranh của cô thể hiện sự tương phản nổi bật giữa trang phục và hành động của họ. Thanh lịch trong tà áo truyền thống Hàn Quốc, một người lái xe máy đi giao bánh hamburger của McDonald's; một người khác ngồi bệt trên sàn với chiếc váy bồng bềnh xắn lên, ăn pizza hoặc ngấu nghiến mì ăn liền. Chiếc váy mờ trong để lộ đường nét cơ thể, còn chất liệu vải giòn rụm được thể hiện bằng kỹ thuật cắt dán. Sự đặt cạnh nhau giữa trang phục truyền thống Hàn Quốc và đời sống đô thị hiện đại trông có vẻ xung khắc, nhưng lại tạo nên một sự sôi nổi lệch nhịp, khiến người xem bị thu hút bởi những người phụ nữ trẻ xinh đẹp trong tranh.

“Tôi được truyền cảm hứng từ hình ảnh thanh lịch và đầy bí ẩn của hanbok,” Kim nói. “Tôi đã nghĩ, sẽ thế nào nếu tôi vẽ những người phụ nữ mặc trang phục truyền thống trang trọng, nhưng lại trong một khung cảnh thường nhật, giản dị. Việc lệch khỏi chuẩn mực và giải phóng bản thân khỏi sự phán xét của người khác được lọc qua khái niệm ‘naesung’.”

Chiến lược của cô dường như đã phát huy hiệu quả; các triển lãm cá nhân của cô thu hút hàng chục nghìn người. Mong muốn tạo ra thứ nghệ thuật kết nối được với công chúng, nữ họa sĩ trẻ thông minh này tích cực sử dụng mạng xã hội và đã quy tụ được một lượng người hâm mộ đáng kể với hơn 110.000 người theo dõi.

Học song ngành Quản trị Kinh doanh

Kim học vẽ lần đầu tiên khi tám tuổi. “Tôi đã làm nghệ thuật suốt cả cuộc đời mình, nên không có gì tôi không vẽ được,” cô tự tin khẳng định. Dù vậy, cô cũng không tránh khỏi những lo lắng khi vào học trường trung học nghệ thuật. Khi quyết định theo đuổi nghệ thuật một cách nghiêm túc, câu nói “làm nghệ sĩ thì nghèo” đã khiến cô do dự. Nhưng không bị lung lay, cô quyết tâm phá bỏ định kiến ấy. Sẽ thật tệ nếu tất cả những gì các nghệ sĩ trẻ đầy khát vọng có thể trông đợi chỉ là nỗi lo thường trực về việc làm sao để trang trải cuộc sống.

Kim học song ngành tranh phương Đông và quản trị kinh doanh tại Đại học Quốc gia Seoul. Cô nghiên cứu mọi ngóc ngách của thị trường mỹ thuật và tiểu sử của những nghệ sĩ nổi tiếng đã đạt được thành công về tài chính. Để tồn tại với tư cách nghệ sĩ, cô theo đuổi những dự án đầy tham vọng, chẳng hạn phát triển một loạt sản phẩm in hình tranh của mình và hình thành quan hệ đối tác tiếp thị nghệ thuật với nhiều doanh nghiệp.

“Tôi quan tâm đến việc thương mại hóa và đại chúng hóa nghệ thuật. Nghệ thuật không nhất thiết phải cao siêu,” cô nói. “Điều tôi lo lắng nhất những ngày này là những giới hạn của thị trường mỹ thuật Hàn Quốc và những khó khăn mà các nghệ sĩ trẻ phải đối mặt. Tôi cố gắng giao tiếp với người xem để tìm ra cách làm cho nghệ thuật trở nên dễ tiếp cận hơn. Tôi còn từng làm cả nhà kinh doanh tác phẩm nghệ thuật. Triết lý quản trị nghệ thuật của tôi là kết nối với công chúng. Bằng việc tạo ra những tác phẩm mà ai cũng có thể thưởng thức và cảm nhận, tôi muốn góp phần đại chúng hóa nghệ thuật.”

Tranh phong tục Hàn Quốc của thế kỷ 21

Kim tìm cách đưa vào tác phẩm những kỹ thuật phá cách nhằm xua tan định kiến rằng tranh truyền thống Hàn Quốc thì cũ kỹ và khô cứng. Trong khi vẫn trung thành với các kỹ thuật truyền thống sử dụng hanji (giấy dâu Hàn Quốc) và mực loang nhạt, cô mạnh dạn kết hợp chúng với những yếu tố hiện đại. Chẳng hạn, cô vay mượn mạch truyện từ các truyện cổ tích phương Tây như “Cô bé Lọ Lem” làm chủ đề cho những bức tranh về “người phụ nữ giả e lệ”. Cô cũng đã mở rộng loạt “Feign” sang các tác phẩm nhiếp ảnh. Ở một số bức tranh, cô đặt một người phụ nữ hiện đại vào trong một kiệt tác của thời Joseon thế kỷ 18.

“Kim Hong-do, bậc thầy tranh phong tục thời Joseon, và Shin Yun-bok, cũng thuộc thời Joseon, người có những bức tranh phong tục táo bạo đi trước thời đại, là những ảnh hưởng lớn trong tác phẩm của tôi,” Kim nói. “Sự thẳng thắn và hóm hỉnh trong tranh của họ, bố cục mạnh dạn và nét bút tài tình đã là nguồn cảm hứng lớn. Nối bước họ, giấc mơ của tôi là tạo ra tranh phong tục Hàn Quốc của thế kỷ 21.”

[Câu trích dẫn nổi bật: “Nghệ thuật không nhất thiết phải cao siêu. Điều tôi lo lắng nhất những ngày này là những giới hạn của thị trường mỹ thuật Hàn Quốc và những khó khăn mà các nghệ sĩ trẻ phải đối mặt. Tôi cố gắng giao tiếp với người xem để tìm ra cách làm cho nghệ thuật trở nên dễ tiếp cận hơn.”]

Hiện tại Kim đang vẽ những bức tranh về người phụ nữ giả e lệ ở tiệm giặt tự động, phòng xông hơi và jjimjilbang (khu tắm hơi kiểu Hàn Quốc), một sự phác họa thời đại của chúng ta thông qua cuộc sống của những người phụ nữ trong xã hội Hàn Quốc đương đại.

“Tác phẩm hiện tại của tôi mang tính tả hình,” cô giải thích. “Dùng một cây bút lông thật mảnh, tôi cố gắng thể hiện đến cả từng sợi tóc một cách chân thực nhất có thể. Sau cùng, tôi muốn mở rộng sang nghệ thuật sắp đặt và media art. Nếu khái niệm ‘giả e lệ’ được thể hiện dưới một hình thức có thể chạm vào được, người xem sẽ dễ dàng nắm bắt ý tưởng hơn so với chỉ nhìn một bức tranh.”

Với tầm nhìn hướng tới thế giới mỹ thuật toàn cầu, cô coi nghệ sĩ sắp đặt Suh Do-ho là một hình mẫu để noi theo. “Với tác phẩm sắp đặt ‘Home Within Home’, Suh đã tạo ra một ngôi nhà truyền thống Hàn Quốc theo tỉ lệ thật bằng vải truyền thống, diễn giải lại thẩm mỹ đặc trưng của Hàn Quốc và tạo ra một tác phẩm có sức hấp dẫn toàn cầu,” Kim nói.

“Tôi muốn giới thiệu với thế giới thẩm mỹ độc đáo của hội họa thủy mặc Hàn Quốc, của hanbok và hanji, và đạt được sự thừa nhận quốc tế,” cô nói thêm. “Theo nghĩa đó, tôi nên học hỏi vài điều từ nghệ sĩ Nhật Bản Takashi Murakami. Những màn hợp tác của ông với các thương hiệu xa xỉ nước ngoài là một ví dụ hay về việc mỹ thuật thuần túy có thể được chuyển hóa thành các sản phẩm thương mại hòa vào đời sống thường nhật của chúng ta như thế nào. Giấc mơ của tôi là làm cho nghệ thuật trở thành một phần của đời sống hằng ngày giống như âm nhạc, vì vậy tôi cần học từ chuyên môn của ông trong việc tích hợp nghệ thuật và thương mại.”

Là một nghệ sĩ trẻ với tiềm năng đáng chú ý, Kim rõ ràng ưu tiên chất lượng tác phẩm hơn là số lượng triển lãm. Là một nghệ sĩ được yêu thích với những triển lãm thu hút đông đảo người xem, cô nhận được khá nhiều lời mời triển lãm nhưng không nhận hết tất cả.

Bản sắc, sự phán xét, niềm tin phổ biến

“Tôi thường bắt đầu một ngày vào chín giờ sáng và vẽ suốt cả ngày cho đến bảy giờ tối,” cô nói. “Một khi đã tập trung vào một tác phẩm, tôi không ăn gì cả ngày mà chỉ vẽ. Rồi sau khi xong việc, tôi ăn như hổ đói. Bức tranh vẽ người phụ nữ ăn ngấu ngáu khi ngồi trước chiếc tủ lạnh mở toang thật ra chính là tôi. Tôi cần hòa cùng nhịp với bức tranh nếu muốn hoàn thành nó. Tôi đã làm ra hơn 300 bức tranh trong vài năm qua, và mỗi lần tôi đều nỗ lực tiếp cận tác phẩm của mình với một góc nhìn mới. Tôi sẽ không thể chịu đựng được chính mình hơn bất cứ ai nếu tôi trở nên tự mãn và cứ vẽ mãi những thứ cũ kỹ lặp đi lặp lại.”

Tranh của Kim có một sự hiện diện mạnh mẽ thường áp đảo cả nội thất trang trí, nên rất khó treo chúng ở bất cứ đâu. Đây có lẽ là một trong những lý do tranh của cô không bán chạy đến vậy. Nhưng cô không có ý định làm chúng dịu đi để trở nên xinh xắn, dễ chịu.

“Tôi không thể thỏa hiệp khi nói đến tranh của mình; chúng là những đứa con của tôi. Phần lớn là chân dung tự họa, vậy làm sao tôi có thể phủ nhận chính con người mình? Tôi cảm thấy vui khi người ta xem tác phẩm của tôi rồi bật cười vì đề tài và tên tranh. Tôi cảm thấy họ đã hiểu được ý định phá bỏ quy ước của tôi,” cô nói.

Kim có hoài bão lớn là góp phần mở rộng sự hiện diện toàn cầu của mỹ thuật Hàn Quốc và mơ về ngày nó được thừa nhận trên toàn thế giới.

“Tôi đang nghĩ đến việc kết nối các chủ đề về bản sắc cá nhân, sự phán xét của người khác và niềm tin phổ biến. Tôi là một nghệ sĩ trẻ đang ở vạch khởi hành, nên chẳng cần phải gấp gáp. Tôi có đủ bản lĩnh để xắn tay áo hanbok lên và bước về phía trước với sự quyết tâm.” KF

[Chú thích tác phẩm 1] “Feign: Oops.” 2012, mực và màu nhạt cùng kỹ thuật cắt dán trên giấy dâu, 145 × 117 cm.

[Chú thích tác phẩm 2] “Feign: Where is your rainbow?” 2016, mực và màu nhạt cùng kỹ thuật cắt dán trên giấy dâu, 178 × 127 cm.

KOREANA Mùa thu 2017 / KOREAN CULTURE & ARTS, tr.42-47

Người viết — Chung Jae-suk (Editorial Writer and Senior Culture Reporter, The JoongAng Ilbo), Ahn Hong-beom (Photographer)