Weekly Gonggam | Năm mới 2022, thanh niên vẫn là hy vọng

Chuyên đề · Năm mới 2022, thanh niên vẫn là hy vọng

“Hãy nỗ lực tiếp nhận mọi thay đổi một cách nhanh chóng, nhưng đừng chỉ chạy theo những thứ hào nhoáng bề ngoài”

Họa sĩ Kim Hyun Jung, ‘thần tượng của hội họa Hàn Quốc’

Học Trường Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Nghệ thuật Sunhwa, tốt nghiệp ngành Hội họa phương Đông Đại học Quốc gia Seoul. Năm 2013, 13 tác phẩm trưng bày tại triển lãm ra mắt 〈Câu chuyện Naesoong〉 bán hết chỉ trong hai ngày. Năm 2016, triển lãm cá nhân 〈Công viên giải trí Naesoong〉 lập kỷ lục số khách tham quan cao nhất trong nước với 67.402 người. Năm 2017, được tạp chí kinh tế Mỹ 〈Forbes〉 chọn vào danh sách ‘30 nhân vật dưới 30 tuổi có ảnh hưởng ở châu Á’.

Chỉ nhìn vào lý lịch thì tưởng như họa sĩ Kim Hyun Jung (35 tuổi) đã đi trên con đường bằng phẳng không hề thất bại, nhưng cô thú nhận mình cũng từng trải qua những cơn đau trưởng thành nặng nề như bất cứ người trẻ nào. Trải qua thời học sinh với sự cạnh tranh khốc liệt khác thường, cô không thể không nhạy cảm với ánh mắt và sự đánh giá của người khác. Cô từng ghét những người cười trước mặt nhưng lại mang vẻ mặt khác sau lưng, đến mức mắc cả chứng trầm cảm. Việc thể hiện bằng tranh cái Naesoong (sự e lệ giả tạo) của những người có bề ngoài khác bên trong chính là ‘loạt tranh Naesoong’.

200.000 người theo dõi trên mạng xã hội, hợp tác cùng doanh nghiệp

Gặp tại văn phòng Trung tâm Nghệ thuật Kim Hyun Jung ở quận Seocho, Seoul ngày 23 tháng 12 năm 2021, họa sĩ Kim Hyun Jung cho biết: “Khi tôi thể hiện bằng tranh những hành động không mấy cao nhã của một người phụ nữ trẻ mặc hanbok cao nhã, tôi nhận ra mình cũng chẳng khác gì họ, thế là tâm trạng gai góc trong tôi tan biến và tôi cũng vượt qua được chứng trầm cảm”, và nói thêm: “Tôi muốn kể câu chuyện rằng ‘tôi cũng thế này, không biết bạn có vậy không?’, ‘chúng ta vốn là những sinh thể không thể không như thế mà, chẳng phải nên yêu lấy hình ảnh ấy sao?’”.

Cụm từ tiêu biểu dành cho họa sĩ Kim Hyun Jung là ‘thần tượng của hội họa Hàn Quốc’. Cô lý giải: “Nói đến họa sĩ thì người ta nghĩ đến người trung niên, còn tôi thì trẻ và hình thành văn hóa fandom (người hâm mộ nhiệt thành) như ca sĩ, nên có lẽ vì vậy mà người ta gọi tôi là thần tượng.” Số người theo dõi mạng xã hội (SNS) của họa sĩ Kim Hyun Jung lên tới 200.000. Lý do cô hoạt động tích cực trên mạng xã hội là để quan tâm đến thời đại và biết ngay phản ứng của khán giả. Trò chuyện trực tiếp với khán giả, cô còn có được cả những ý tưởng chưa từng nghĩ tới. Những ý kiến gắn kèm tác phẩm thổi vào cuộc sống cô một sự căng thẳng cần thiết. Họa sĩ Kim Hyun Jung nói: “Khi tác phẩm không được như ý, tôi lấy được ý chí và sự tự tin từ mạng xã hội để lại tập trung vào sáng tác”, “đến mức không biết từ lúc nào nó đã trở thành một phần của công việc”.

Mong muốn mỹ thuật cũng như âm nhạc, được công chúng dễ dàng thưởng thức trong đời sống thường ngày, cô nói: “Khoảnh khắc tác phẩm được hoàn thành không phải là khi kết thúc việc vẽ, mà là khi giao tiếp với khán giả.” Vì thế cô cũng rất tích cực trong việc hợp tác (collaboration) với doanh nghiệp. Cô đã thực hiện các công việc quảng cáo cho nhiều sản phẩm như thẻ tín dụng, nước uống, dầu gội, và mới đây đã thể hiện thiết kế bao bì bánh yanggaeng (bánh thạch đậu đỏ) của một hãng bánh kẹo bằng tranh bình phong tái diễn giải theo lối hiện đại hai tác phẩm ‘Ilwolobongdo’ (Nhật nguyệt ngũ phong đồ) và ‘Sipjangsaengdo’ (Thập trường sinh đồ).

Họa sĩ Kim Hyun Jung lập luận: “Hợp tác với doanh nghiệp có ưu điểm là bổ khuyết cho đặc tính của mỹ thuật, vốn khó giao tiếp hai chiều giữa tác giả và khán giả nếu không có triển lãm”, “để mỹ thuật trở thành văn hóa đại chúng như âm nhạc thì phải quan tâm tích cực đến các phương tiện thương mại”.

Tích cực với thay đổi và công nghệ mới… nhưng phủ định NFT

Một lý do khác khiến họa sĩ Kim Hyun Jung hoạt động tích cực trên mạng xã hội là vì cô có thể tiếp cận thông tin và công nghệ mới qua việc giao tiếp với nhiều người khác nhau. Cô khẳng định: “Trong thời đại cách mạng công nghiệp lần thứ tư, lĩnh vực nghệ thuật cũng không thể là ngoại lệ.” Bức tranh do ‘Deep Dream’, họa sĩ trí tuệ nhân tạo (AI) của Google, vẽ đã được đấu giá với mức 100 triệu won. Dự án AI ‘The Next Rembrandt’ đã mô phỏng và tái hiện phong cách đặc trưng của Rembrandt đến cả bố cục, màu sắc và chất cảm sơn dầu. Cô cho rằng thay vì ngoảnh mặt với thay đổi của thời đại, cần vận dụng tốt các công nghệ như thực tế tăng cường (AR), thực tế ảo (VR) để thử nghiệm những công việc thú vị. Bởi đó có thể là cơ hội khai phá một lĩnh vực mới, như nghệ thuật video của Nam June Paik.

Năm 2013, sau khi nghe Tổng thống Mỹ khi đó là Barack Obama nhắc đến ngành in ba chiều (3D) trong Thông điệp Liên bang đầu năm, cô đã thực hiện ‘cô gái Naesoong’ bằng máy in 3D và còn phát triển paper toy (đồ chơi lắp ghép làm từ giấy) để trẻ em có thể chơi. Họa sĩ Kim Hyun Jung, người cho rằng “thật may mắn khi được sinh ra ở đất nước thay đổi nhanh chóng và phản ánh ngay lập tức sự thay đổi ấy”, nói: “Sắp tới, lĩnh vực sáng tác của nước ta sẽ phát triển với nhiều hình thái đa dạng hơn, và tôi cho rằng điều quan trọng là phải nỗ lực tiếp nhận nhanh tất cả những thay đổi đó.”

Cách thể hiện trong tác phẩm của cô cũng có nhiều thay đổi. Trước đây cô chủ yếu thể hiện bằng kỹ pháp truyền thống của Hàn Quốc là đường nét và lối tạo lồi lõm, còn gần đây cô pha thêm kỹ pháp sáng tối. Khác với những tác phẩm thời kỳ đầu chỉ để nền là khoảng trống nhằm kích thích trí tưởng tượng của khán giả, dạo này cô cũng thể hiện cả phần nền một cách tích cực.

Người thích thử thách ấy không phải tiếp nhận mọi thay đổi. Năm 2021, giới mỹ thuật dậy lên cơn sốt giao dịch tác phẩm nghệ thuật số khi NFT (token không thể thay thế) trở thành trào lưu. Tại phiên đấu giá của Christie’s, tác phẩm của nghệ sĩ số Beeple được bán với giá 69,3 triệu USD (khoảng 78,3 tỷ won), còn tại phiên đấu giá tác phẩm mỹ thuật NFT đầu tiên trong nước, tác phẩm của Mari Kim được bán với giá 288 Ethereum (khoảng 600 triệu won) và trở thành đề tài bàn luận.

Tuy nhiên họa sĩ Kim Hyun Jung nói: “NFT không phải là yếu tố kỹ thuật dùng trong tác phẩm mà là chuyện giá tác phẩm, nên tôi thận trọng”, “tôi muốn gửi những tác phẩm mất khoảng 6 tháng kể từ khi hình thành ý tưởng đến nơi thật sự yêu mến chúng, chứ không muốn tác phẩm mỹ thuật bị xem như đối tượng đầu tư hay đầu cơ đơn thuần”.

Ý thức trách nhiệm mạnh mẽ của một ‘hình mẫu’ có tác phẩm trong sách giáo khoa

Vì vậy họa sĩ Kim Hyun Jung cũng không đưa tác phẩm lên auction (thị trường đấu giá tác phẩm mỹ thuật). Bởi cô cho rằng nếu bị đồng tiền làm mờ mắt thì có thể trắng tay, và con người không nên nhắm đến vận may lớn. Cô kể rằng mỗi khi ngắm trăng tròn, cô cầu nguyện: “Xin hãy cho con đạt thành quả đúng bằng những gì con đã nỗ lực.”

Dù mới ngoài 20 tuổi đã được đánh giá là ‘đã tạo nên một dấu mốc của hội họa Hàn Quốc’, cô vẫn nói “được quan tâm quá nhiều thì chỉ trong khoảnh khắc là trở nên bất hạnh” và mong trở thành một họa sĩ bền bỉ, đi đường dài.

“Với họa sĩ thì ngoài 40 tuổi vẫn được gọi là tác giả mới. Vậy nên tôi gần như là tác giả sơ sinh. Thời gian phải trụ vững mà không chìm xuống vẫn còn dài lắm.”

Tác phẩm của họa sĩ Kim Hyun Jung được đưa vào các sách giáo khoa mỹ thuật trung học cơ sở và trung học phổ thông từ năm 2015. Suốt buổi phỏng vấn, ý thức trách nhiệm với vai trò ‘hình mẫu’ của những học sinh học mỹ thuật qua tác phẩm của cô luôn thấm đượm. Cô nói: “Khi còn là sinh viên, tôi dạy thêm luyện thi và phần lớn học sinh tôi gặp đều hoài nghi về con đường làm họa sĩ”, “mong muốn trở thành một người đi trước xuất sắc và một ‘hình mẫu’ cho các em chính là điểm khởi đầu của họa sĩ”.

Hiện cô đang đi dạy ở nhiều trường đại học, nhưng vì COVID-19 phải chuyển sang giảng dạy trực tuyến nên cô rất tiếc. Cô nói: “Tôi dạy đại học không vì tiền mà để nhận năng lượng từ sinh viên, nhưng với giảng dạy trực tuyến thì điều đó không dễ. Tôi thấy thương những sinh viên không được trải nghiệm đời sống đại học.”

Mặt khác, cô cũng có điều đáng tiếc về những học sinh đang học mỹ thuật hiện nay.

“Không nên chỉ chạy theo những thứ hào nhoáng bề ngoài, mà phải xây đắp nền tảng căn bản thật vững từ bên trong thì mới không sụp đổ. Tôi rất mong các em học được thái độ như vậy. Nói ra lời khuyên này tôi cũng e là mình giống người cổ hủ, có lẽ tôi cũng đã có tuổi rồi.”

Ước mơ trở thành ‘nhà truyền bá văn hóa’ giới thiệu hội họa Hàn Quốc ra thế giới

Dù người dân khắp thế giới đang cùng chia sẻ văn hóa của Hàn Quốc như K-pop, phim truyền hình, điện ảnh, thực tế là mỹ thuật lại có nền tảng đại chúng tương đối mỏng. Đặc biệt, hội họa phương Đông và hội họa Hàn Quốc chưa được chú ý. Họa sĩ Kim Hyun Jung, người mơ trở thành ‘nhà truyền bá văn hóa’ giới thiệu rộng rãi vẻ hấp dẫn và cái đẹp của hội họa Hàn Quốc đến công chúng, dự định trong năm mới sẽ hoạt động tích cực để quảng bá hội họa Hàn Quốc ra toàn thế giới.

Cô nói câu chuyện của một biên đạo K-pop mà cô nghe được tại một buổi gặp gỡ giữa các nghệ sĩ liên quan đến Hallyu gần đây để lại ấn tượng sâu sắc. “Nghe nói người ta không tìm yếu tố thành công của K-pop ở yếu tố thính giác mà lý giải nó một cách thị giác. Tôi cũng nghĩ vậy, vì nếu tìm điểm chung trong Hallyu như K-movie, K-drama, K-beauty, K-fashion thì tất cả đều là thị giác mà.”

Vì thế cô cho rằng K-mỹ thuật của người Hàn Quốc, những người ‘có tay nghề giỏi và con mắt tinh tường’, cũng có tiềm năng. Đặc biệt, việc có nhiều tác giả dốc sức vẽ hội họa Hàn Quốc mang cảm xúc độc đáo của đất nước là một tài sản lớn của K-mỹ thuật. Cô cho biết sắp tới cô muốn giới thiệu rộng rãi vẻ hấp dẫn và cái đẹp của hội họa Hàn Quốc ra toàn thế giới bằng trí tưởng tượng linh hoạt và những ý tưởng vô tận.

“Hồi tôi còn nhỏ, ai nói muốn làm ca sĩ thì bị chỉ trích là ‘ddanttara’ (kẻ làm nghề đàn hát), còn giờ thì nói muốn làm ca sĩ là được cho đi học ở trung tâm. Nghĩ xem vì sao lại thay đổi thì đó là vì đã xuất hiện những ‘doanh nghiệp nhỏ một người biết đi’ như IU. Tôi mong cũng hình thành được cấu trúc tuần hoàn tích cực để họa sĩ không phải chịu đói, và giá trị của nghề này được nâng cao.”

Đó cũng là lý do cô dành sự quan tâm cho lĩnh vực bản quyền hình ảnh. Với âm nhạc, sau nhiều nỗ lực lâu dài, người ta đã có nhận thức về bản quyền, nhưng thực tế nhận thức về bản quyền hình ảnh của tranh vẽ vẫn còn thiếu. Cô lập luận: “Dù các cơ quan và cơ sở liên quan đến bản quyền hình ảnh đang được lập ra, hệ thống có thể bảo vệ một cách minh bạch và công bằng vẫn còn thiếu”, “các cuộc thi hay dự án hỗ trợ của nhà nước cũng cần phát triển hơn về hệ thống dữ liệu như việc tuyển chọn nội dung và lưu trữ dữ liệu”.

Mong trong năm mới 2022 nhiều người hơn được hưởng cái đẹp và niềm vui thưởng lãm mà mỹ thuật mang lại, họa sĩ Kim Hyun Jung bày tỏ hy vọng: “Dù là cuộc sống ngột ngạt khó thấy nụ cười vì COVID-19, nhưng nếu khi xem tranh của tôi mà mọi người thốt lên ‘ôi cười quá’, ‘ngỗ nghịch thật’ thì tôi sẽ thật sự hạnh phúc.”

Bài: phóng viên Won Nak-yeon, ảnh: phóng viên Kwak Yun-seop