Allure | Vẽ Naesoong

Đây là lần đầu tiên có một họa sĩ hội họa Hàn Quốc kéo theo cả một lượng người hâm mộ. Những bức tranh nghịch ngợm của cô, “loạt tranh Naesoong” (sự e lệ giả tạo), đã nhận được vô vàn lời tán thưởng không chỉ ở Hàn Quốc mà cả tại những phòng tranh hàng đầu thế giới. Kim Hyun Jung, họa sĩ đã chứng minh rằng hội họa Hàn Quốc cũng có thể đủ thú vị và đại chúng, thông minh đến chừng ấy.

Hanbok của Hanbok Park Sul-nyeo, giày cao gót chất liệu satin của Miu Miu.

Một người phụ nữ ngồi thu lu trong bộ hanbok xinh xắn, nấu mì ăn liền trên chiếc bếp ga du lịch; một người phụ nữ dạng rộng hai chân vốn được giấu trong vạt váy để leo lên xe máy. Dáng ngồi phơi bày lồ lộ hiện rõ qua lớp váy hanbok trong suốt phản chiếu chính hình ảnh chúng ta, những người luôn muốn tỏ ra là mình biết, mình có. Xem tranh của cô, ta thấy khoan khoái và sảng khoái như vừa được trút hết ra một góc tâm tư nhỏ nhen đã cất giấu. Đúng vậy, tranh của Kim Hyun Jung rất đương đại và rất thông minh. Cô là họa sĩ trẻ nhất từng mở triển lãm cá nhân theo lời mời tại Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan ở New York và triển lãm theo lời mời tại Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại và Đương đại Quốc gia (MMCA); triển lãm “Naesoong Amusement Park” mở vào tháng 3 năm nay đã có tới 67.000 người đến xem, cho thấy một cộng đồng người hâm mộ vững chắc. Và họa sĩ Kim Hyun Jung, người đang dẫn đầu việc đại chúng hóa hội họa Hàn Quốc đến mức được gọi là thần tượng của giới mỹ thuật, năm nay mới chỉ 28 tuổi. Người đưa mỹ thuật vào thế giới trực tuyến và biến triển lãm thành sân chơi thú vị ấy chắc chắn đã sáng suốt nhận ra con đường mà một nghệ sĩ của thời đại này phải đi.

Buổi gặp đầu tiên với họa sĩ Kim Hyun Jung không hề bình thường. Rõ ràng cô là một người theo chủ nghĩa hoàn hảo. Vô số ý tưởng đã được bàn qua bàn lại chỉ để chụp một khuôn hình phỏng vấn duy nhất, và cửa sổ tin nhắn trên điện thoại thì chật kín những phương án tóc, trang điểm và hanbok mà Kim Hyun Jung gửi tới. Dù đã phần nào đoán được khi xem trang web chính thức của cô, nơi mọi thứ từ quá trình hoạt động, các tác phẩm cho đến những bài báo đều được sắp xếp tỉ mỉ, nguồn năng lượng ấy vẫn khiến tôi phải ngạc nhiên thêm lần nữa. Ấn tượng đầu tiên về Kim Hyun Jung là như thế. Một người phụ nữ thật sự rành rọt, dứt khoát. Tôi hỏi về tranh trước. Nhờ phong cách riêng của Kim Hyun Jung, vẽ thân thể khỏa thân của người phụ nữ rồi phần áo hanbok thì cắt giấy hanji đã nhuộm màu dán lên để làm nổi chất cảm đặc trưng, còn váy thì tô bằng mực cho trong suốt, mà cơ thể người phụ nữ hiện qua vạt váy trông thấp thoáng gợi cảm. Hệt như bức Mỹ nhân đồ của Shin Yun-bok. Hơn nữa, bối cảnh một người cầm túi Chanel và uống cà phê Starbucks còn khiến tôi nghĩ hay là tác giả vẽ bức tranh này đang nhìn người phụ nữ bằng một con mắt khá nam tính. “Tôi nghĩ mình vẽ những bức tranh giống như trang nhật ký. Và cuộc đời là quá trình tự mình chấp nhận chính mình. Người phụ nữ trong tranh chính là tôi. Một người phụ nữ bình thường của thời nay: có lúc ăn tạm bữa bằng gói mì chưa tới 1.000 won nhưng lại uống ly cà phê tráng miệng hơn 5.000 won, thích mua sắm trên mạng và lấy những thùng hàng chất đống ở nhà làm bàn ăn để ăn hamburger. Tôi lấy những điều mình đối diện khi sống như vậy làm đề tài cho tranh.” Việc thể hiện phần bên trong váy hanbok một cách trong suốt là vì cô muốn diễn tả “Naesoong”. Một không gian bí mật bị che khuất trong vạt váy rộng: vì không ai thấy nên khi mặc váy hanbok mà mỏi chân, chẳng phải cũng có lúc ta ngồi khoanh chân kiểu yangban hay sao. Nhưng nhìn từ bên ngoài thì dáng ngồi vẫn cứ ngay ngắn. Cô tô váy hanbok trong suốt để người ta nhận ra cái naesoong ấy. “Có nhà phê bình nhận xét rằng tranh của tôi mang tính dục. Nhưng tôi chỉ muốn thể hiện naesoong thôi, chứ không có tính toán nào nhằm thêm phần quyến rũ vào tranh. Tôi mong mọi người để ý nhiều hơn đến phần áo hanbok. Bởi tôi nhuộm giấy hanji, cắt ra rồi dán lên. Tôi muốn người xem có thể nhìn thấy bằng mắt cái chất cảm xào xạc của hanbok. Cũng như cùng một bản nhạc nhưng nghe trực tiếp ở nhà hát thì xúc động hơn, tranh cũng phải có cái thú vị và sức hấp dẫn như vậy. Để khi đến phòng tranh xem tận mắt, người ta cảm nhận được xúc động lớn hơn.” Chính vì lý do ấy mà cô còn làm cả tượng nhỏ bằng in 3D, làm ứng dụng thuyết minh và thêm những thiết bị kỹ thuật số như hologram vào triển lãm. Để người xem không chỉ dừng ở việc thưởng lãm tranh mà còn có thể vui chơi một cách thú vị. Vì vậy, mọi triển lãm cô mở đều miễn phí. “Tôi mong mọi người xem tranh của tôi rồi cảm thấy: ‘Xem tranh cũng khá vui đấy chứ. Vậy thì thử đi xem triển lãm khác xem sao?’ Khi đó, chính thị trường mỹ thuật sẽ lớn lên.” Nhưng vì sao lại là chân dung tự họa? Câu trả lời bất ngờ đơn giản: vì chẳng có nhiều người sẵn lòng nhận lời làm mẫu cho tranh, nên cô tự nhiên vẽ hình ảnh của chính mình. “Việc tôi đăng phần giải thích tranh của mình lên blog cũng là tình cờ. Tôi muốn giới thiệu tranh của các anh chị khóa trên và các bạn khóa dưới mà tôi yêu thích, nhưng hóa ra có nhiều người thấy không thoải mái với điều đó hơn tôi tưởng. Thế nên tôi nghĩ hay là cứ đăng tranh của chính mình trước. Rồi có lẽ vì tranh của tôi dễ xem và thú vị nên nó hợp với đặc tính của mạng xã hội. Và điều đó đã làm tốt vai trò quảng bá.” Cô nói thêm rằng mình đang làm “social drawing”: dùng nền tảng số, chủ đề nóng của thời đại, để giới thiệu tranh và cũng từ đó tìm cảm hứng cho tác phẩm. Theo sự thay đổi của thời đại, chính hình thức sản xuất của nghệ thuật cũng đang thay đổi. “Năm nay khi được Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan ở New York mời, tôi mang theo bức tranh tiêu biểu vẽ cảnh đang cưỡi xe máy giao hàng của McDonald's. Thế mà người ở đó thật sự trầm trồ, hỏi làm sao tôi tưởng tượng ra được dịch vụ McDelivery. Tìm hiểu thì mới biết ở nước ngoài không có dịch vụ giao hàng của McDonald's. Lúc đó tôi lại nhận ra một điều: cứ đưa nguyên văn hóa của chúng ta vào tranh thì đó chính là năng lực cạnh tranh của mình.”

Thực tế cũng có những tiếng chỉ trích cho rằng đó là sức mạnh của marketing khi nhìn vào hành trình của Kim Hyun Jung, người đã đưa hội họa Hàn Quốc, thứ vẫn bị cảm thấy là khó và cổ lỗ, sang blog và mạng xã hội, đồng thời đang giữ trọng tâm một cách thông minh giữa nghệ thuật thuần túy và nghệ thuật thương mại. Việc cô học song ngành quản trị kinh doanh bên cạnh khoa Hội họa Phương Đông ở đại học hẳn cũng góp một phần tạo nên định kiến về cô. “Lần đầu đi học môn marketing, dù đã đến giảng đường sớm mười phút mà vẫn chỉ còn chỗ ở hàng cuối. Trong khi ở trường mỹ thuật thì đến muộn mười phút vẫn ngồi được hàng đầu. Nói rằng tôi nắm được kỹ thuật marketing nhờ môn quản trị kinh doanh thì không đúng, mà phải nói là tôi học được một thái độ sống quyết liệt. Tôi nhận ra rằng nếu muốn thành công với tư cách họa sĩ thì phải vẽ đến chết đi được.” Cô tính ra rằng phải có ít nhất một bức treo ở các phòng tranh nổi tiếng trong và ngoài nước, và để các nhà sưu tập nổi tiếng muốn sở hữu thì phải có tối thiểu 3.000 tác phẩm. Muốn vậy thì cứ 5 ngày phải vẽ xong hơn một bức. Cô cũng tự nhiên nhận ra sự cần thiết của phân công lao động, đi đến kết luận rằng công việc quảng bá và các việc khác phải được phân chia triệt để để cô có thể tập trung vào việc vẽ. “Họa sĩ cũng giống như một người khởi nghiệp một mình. Tôi vừa là nhà sản xuất, vừa là người lao động, vừa là người lên kế hoạch. Giờ không còn là thời chỉ cần vẽ giỏi, mà còn phải làm cho người ta nhìn thấy được tranh của mình nữa.” Kim Hyun Jung giải thích rằng giới mỹ thuật cũng đang có những biến chuyển, giống như tình hình hiện nay khi ca sĩ mang bài hát đến các công ty quản lý chứ không phải đến hãng đĩa. Nghĩa là trong văn hóa triển lãm vốn lấy phòng tranh làm trung tâm, tầm quan trọng của việc lên kế hoạch cũng bắt đầu được đề cao. Rằng phần việc của người họa sĩ không dừng ở việc vẽ tranh mà còn là truyền đạt nó thật tốt đến mọi người.

Những bức tranh giống hệt Kim Hyun Jung, nữ họa sĩ ngoài hai mươi đầy sức bật ấy, khiến tôi tò mò không biết thế giới mỹ thuật của cô sẽ thay đổi thế nào trong tương lai. “Phòng dưỡng sinh sau sinh sẽ ra sao, khi dắt con đến nhà trẻ thì sẽ gặp những khung cảnh nào, chẳng phải cũng tò mò sao? Tôi mong chờ việc mình già đi. Bởi đề tài cho tranh sẽ càng vô tận hơn. Ở tuổi bốn mươi tôi muốn vẽ cuộc sống của người nội trợ, ở tuổi tám mươi thì vẽ về cuộc đời hư ảo. Tôi sẽ sống như thế, vẽ không ngơi nghỉ.”