Zihu Fashion | Chân dung Hàn Quốc của họa sĩ Kim Hyun Jung: Vẻ đẹp nội tâm – Sự nghỉ ngơi hoàn hảo sau bữa ăn một mình

Xã hội Hàn Quốc ngày nay vẫn không ngừng rao giảng một triết lý sống — “dù chỉ một mình, cũng phải ăn cho tử tế, sống cho tử tế”. Các doanh nghiệp bàn về sự cân bằng giữa công việc và đời sống cá nhân, còn truyền thông thì đóng gói việc ăn một mình, uống một mình thành một lối sống của thế hệ mới. Thế nhưng, ẩn sau những lời lẽ nhẹ nhõm và thời thượng ấy lại là những thân thể và tâm hồn đã mỏi mệt từ lâu. Ăn một mình, thay vì nói đó là một thứ tự do, có lẽ đúng hơn nên gọi đó là một thực tại mà người ta buộc phải tập làm quen. Nó cũng là chiếc bóng mà cấu trúc lao động hiện nay đổ xuống — con người thậm chí bị tước cả khoảng trống để ung dung dùng một bữa cơm cùng người khác. Xã hội luôn khuyên người ta “hãy học cách chăm sóc chính mình”, nhưng thời gian, tiền bạc và sức lực thật sự chống đỡ cho việc “tự chăm sóc” ấy lại bị âm thầm đẩy trở lại cho từng cá nhân. Người kiệt sức níu lấy không phải một khu nghỉ dưỡng đắt đỏ, cũng không phải một chuyến trốn chạy xa xôi, mà chỉ là trang thực đơn quen thuộc trong ứng dụng đặt đồ ăn. Cái xã hội không ngừng hô vang “hãy yêu lấy bản thân” ấy, trên thực tế lại quy cả sự nghỉ ngơi cơ bản nhất về chuyện cá nhân có giỏi tự quản lý mình hay không. Chính nghịch lý đó khiến tôi luôn cảm thấy bất an.

Là một họa sĩ hội họa Hàn Quốc, tôi muốn chuyển sự bất an đó thành một hình ảnh về bữa ăn riêng tư. Không phải cảnh tiệc tùng trên những tấm bình phong truyền thống, cũng không phải mâm cơm thịnh soạn biểu trưng cho sự đoàn viên, mà là một người phụ nữ lấy chiếc thùng chuyển phát của bưu điện làm bàn ăn, một mình đối diện với mì tương đen jajangmyeon và thịt chiên sốt chua ngọt tangsuyuk. Cô mặc chiếc áo jeogori hanbok ngay ngắn, tinh tế, nhưng dáng ngồi lại chẳng hề đoan trang. Cô ngả người ngồi nghiêng trên sàn, một chân thoải mái duỗi ra, mắt lơ đễnh dừng lại trên những đoạn video ngắn phát liên tục trong điện thoại. Hình ảnh này cách rất xa “bức tranh chữa lành” mà chúng ta vẫn quen thấy trong quảng cáo. Nhưng tôi lại cho rằng chính diện mạo thật sự của sự nghỉ ngơi chỉ hiện ra đúng trong những khoảnh khắc hơi tơi tả, hơi buông lỏng, thậm chí hơi mất trật tự như thế. Đây không phải mâm cơm cần trưng ra cho người khác xem, mà là một sân khấu riêng tư chỉ được phép dành cho chính mình. Tác phẩm <Naesoong: Mâm cơm hoàn hảo> chính là đưa cái “tôi” đang ngồi giữa sân khấu ấy ra ngay tiền cảnh của bức tranh.

Hạt nhân thật sự của bức tranh này là chiếc thùng chuyển phát. Chiếc thùng giấy dùng một lần ấy phơi ra gần như không che đậy tính tạm bợ và tính tùy hứng của đời sống chúng ta. Giống như những thùng bìa gợn sóng hôm nay còn xếp trước cửa, mai đã bị dọn đi, sự nghỉ ngơi của chúng ta cũng luôn được dựng trên một thứ giải pháp chữa cháy nào đó. Tăng ca xong trở về nhà, vừa lo lắng cho sáng sớm ngày mai, vừa vội vã nuốt xuống bữa ăn khuya; đó không phải mâm cơm được chuẩn bị chu đáo cho gia đình, mà là lựa chọn trực tiếp nhất để chống đỡ cho qua một cơ thể rã rời. Thứ nước tương đen đặc của jajangmyeon, lớp dầu bóng loáng ánh lên trên mặt tangsuyuk — tất cả cách rất xa những đức hạnh vẫn được tụng xưng như “sức khỏe”, “chừng mực”. Nhưng dù vậy, bữa ăn ấy vẫn là một nghi thức nhỏ bé mà chân thật, nó khiến người ta xác nhận rằng mình vẫn còn sống, vẫn đang giữ được một cảm giác tồn tại tối thiểu nào đó trong sự mỏi mệt ngày này qua ngày khác. Những đoạn video ngắn tự động phát liên tục trên màn hình điện thoại cũng như một tín hiệu nội tâm “muốn tạm dừng suy nghĩ”, nhấp nháy nhẹ nhưng không dứt. Ở đây, cái gọi là “hoàn hảo” không có nghĩa là sự cân bằng giữa hương vị và dinh dưỡng, cũng không có nghĩa là sự tinh tế và đường hoàng, mà là cuối cùng cũng có được một khoảng trắng tinh thần trong giây lát — không phải phán xét, không phải đáp lời, cũng không phải tiếp tục gắng gượng.

Còn “mâm cơm hoàn hảo” mà xã hội tưởng tượng thì đến nay vẫn dừng lại ở cảnh bữa tối cả gia đình quây quần bên nhau. Và ở trung tâm mâm cơm ấy thường luôn có một người mẹ. Bà liên tục tiếp thêm món, hâm lại những món ăn kèm đã nguội, rồi lại chia riêng thức ăn cho từng người trong gia đình có khẩu vị khác nhau. Sự nhọc nhằn như thế luôn được đặt dưới cái tên “tình yêu”, được tô vẽ thành đức hạnh “hy sinh”. Thế nhưng, nỗi vất vả ấy hầu như chưa bao giờ thật sự được đền đáp. Không ai dành cho bà một khoảng thời gian nghỉ, cũng không ai chia sẻ cùng bà sức nặng của lao động nội trợ. Tôi ghét sự mặc nhận mà không một ai chịu trách nhiệm ấy. Vì vậy, trong <Naesoong: Mâm cơm hoàn hảo>, người phụ nữ này không còn được gọi tên là mẹ của ai, vợ của ai. Cô chỉ là một cái “tôi” đã cầm cự qua hết ngày hôm nay, một mình đối diện với mâm cơm hoàn toàn thuộc về khẩu vị của chính mình. Ở đây, cái gọi là “hoàn hảo” không còn tùy thuộc vào việc có thỏa mãn kỳ vọng của người khác hay không, mà tùy thuộc vào việc khoảng thời gian đó cuối cùng có tồn tại chỉ vì bản thân mình hay không. Dù ngắn ngủi, dù nhỏ bé không đáng kể, chỉ cần khoảnh khắc ấy thật sự thuộc về mình, nó đã đủ quý giá.

Còn từ “Naesoong” trong tiêu đề lại lặng lẽ lật ngược cảnh tượng này thêm một lần nữa. Trong thế giới bên ngoài, cô luôn tự quản lý mình bằng giọng điệu chừng mực và dáng vẻ ngay ngắn. Khi ăn cùng mọi người, cô sẽ cười nói một câu “em ăn no rồi”, rồi nhẹ nhàng đặt đôi đũa xuống; ở công sở, cô cũng luôn giữ vẻ mặt bận rộn mà vẫn điềm tĩnh, mỏi mệt mà vẫn tử tế. Thế nhưng, khi cánh cửa phòng đóng lại và chỉ còn một mình cô, những ham muốn ăn uống và khẩu vị bị kìm nén bấy lâu mới cuối cùng có cơ hội hiện nguyên hình. Cô không chút ngần ngừ rưới đẫm nước sốt chua ngọt lên món tangsuyuk, rồi vét sạch đến từng chút tương đen cuối cùng dưới đáy bát. Dáng vẻ đó rõ ràng không khớp với sự “dịu dàng, đoan chính” mà xã hội mong đợi. Nhưng tôi không muốn xem sự lệch chuẩn ấy như một thất thố khó nói. Trái lại, tôi vẫn luôn tin rằng ham muốn của con người hiện ra chân thật nhất, lay động nhất đúng trong những khe nứt như thế. Trong <Naesoong: Mâm cơm hoàn hảo>, thứ bị bóc đi chính là chiếc mặt nạ đoan trang tự giữ, còn thứ hiện ra là một bản ngã thật và đang đói. Cái “hoàn hảo” ở đây không còn là hình ảnh không một vết xước, không thể bắt lỗi, mà là khi con người tạm rời khỏi tầm mắt của người khác, cuối cùng cũng có thể nói thầm với chính mình một câu — “hôm nay mình cũng đã cầm cự được rồi.” Giành lại một quyền nhỏ bé mà chân thật như thế chính là câu hỏi mà mâm cơm này đặt ra, và cũng là nơi tác phẩm này thật sự muốn chạm đến.

Họa sĩ hội họa Hàn Quốc Kim Hyun Jung (Nguồn: Trung tâm Nghệ thuật Kim Hyun Jung)

Họa sĩ hội họa Hàn Quốc Kim Hyun Jung tốt nghiệp Trường Trung học Cơ sở Nghệ thuật Sunhwa và Trường Trung học Phổ thông Nghệ thuật Sunhwa, theo học chuyên sâu tại Khoa Hội họa phương Đông Đại học Quốc gia Seoul và hoàn thành chương trình tiến sĩ tại trường sau đại học của trường này. Cô được biết đến rộng rãi với <Loạt tác phẩm Naesoong> miêu tả phong tục thường nhật của Hàn Quốc thế kỷ 21, sở trường dùng nét bút vừa hóm hỉnh vừa mang tính châm biếm để nắm bắt tinh tế những thớ sợi đời sống và các tầng cảm xúc của người Hàn Quốc đương đại, đồng thời liên tục lấy “chân dung Hàn Quốc” làm góc nhìn để đáp lời hiện thực xã hội và tâm trạng thời đại. Cô từng hoạt động với vai trò “chị gái tóc búi” trong chương trình “Haeyo Hwa Haeyo” (phiên âm) của EBS, đồng thời đảm nhiệm chức đại sứ quảng bá của thành phố Seoul và của Hope Bridge. Những năm gần đây, cô cũng duy trì tương tác với khoảng 300.000 người theo dõi qua các nền tảng mạng xã hội, và thông qua những triển lãm liên tục trong và ngoài nước, mở rộng thêm biên độ biểu đạt cùng khả năng truyền bá của hội họa Hàn Quốc trong ngữ cảnh đương đại.

Người viết — 时尚娱乐圈