Ahopsi Online | Thần tượng của hội họa Hàn Quốc, họa sĩ Kim Hyun Jung: “Con đường người khác bảo đừng đi không hẳn là con đường sai”

Kim Hyun Jung — thần tượng của hội họa Hàn Quốc

Con đường người khác bảo đừng đi hóa ra không phải con đường sai

Được Forbes chọn vào danh sách “30 người dưới 30 tuổi có ảnh hưởng ở châu Á” năm 2017, họa sĩ Kim Hyun Jung là cái tên được chú ý nhất trong giới hội họa trong nước thời gian gần đây. Những tác phẩm của chị, vốn dùng châm biếm và hài hước để diễn giải mọi mặt thế thái của người hiện đại đang sống ở Hàn Quốc, mỗi lần được trưng ra dưới cái tên “loạt tranh Naesoong” hay “Tân phong tục đồ thế kỷ 21” đều gây xôn xao. Với hàng vạn người hâm mộ trên mạng xã hội, họa sĩ Kim được gắn cho biệt danh “thần tượng của hội họa Hàn Quốc”, và chúng tôi đã cùng nhìn lại câu chuyện cuộc đời của chị.

Một phụ nữ trẻ mặc hanbok đang ăn gói mì vừa nấu vội trên chiếc bếp gas du lịch, ăn ngay trong chiếc nồi nhôm. Mắt cô hướng về chiếc túi hàng hiệu, mà ngay phía trên nó, cốc cà phê Starbucks thì chỉ còn chực đổ. Từ miệng người phụ nữ bối rối ấy thốt ra một tiếng than ngắn.

<A-cha>, hoặc <OOps>

<A-cha 我差 / OOps>, thủy mặc và đạm thái trên giấy hanji, cắt dán, 160×110cm, 2013

Người phụ nữ giống nhân vật trong <A-cha 我差/OOps> lần này mặc hanbok với áo jeogori màu vàng và đang ngồi trên chiếc xe điện đụng của công viên giải trí. Chiếc xe điện đụng mà cô đang điều khiển với vẻ mặt nghiêm nghị lại được gắn hẳn một biểu tượng của siêu xe Lamborghini.

<Naesoong: Đời sống trả góp> thủy mặc và đạm thái trên giấy hanji, cắt dán, 159×115cm, 2016

Mở đầu Intro

Năm 2013, triển lãm cá nhân đầu tiên “Naesoong Story” mà họa sĩ Kim khi ấy tròn 25 tuổi tổ chức đã bán hết toàn bộ 13 tác phẩm trưng bày chỉ sau hai ngày, gây nên một cơn lốc trong và ngoài giới. Triển lãm cá nhân “Naesoong Amusement Park” năm 2016 thu hút 67.402 lượt khách, lập kỷ lục nhiều người xem nhất trong lịch sử các triển lãm cá nhân của họa sĩ trong nước. Năm 2015, chị được mời tham dự triển lãm tại Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại và Đương đại Quốc gia Hàn Quốc với tư cách họa sĩ ít tuổi nhất, và năm 2016 còn mở triển lãm cá nhân theo lời mời tại Bảo tàng Metropolitan ở New York; họa sĩ Kim hiện được xem là họa sĩ “hot” nhất ở Hàn Quốc.

Tác phẩm đầu tiên đưa họa sĩ Kim vào tâm điểm chú ý của dư luận là “loạt tranh Naesoong”. Những bức tranh của chị, vốn cũng là chân dung tự họa lấy chính mình làm người mẫu, vẽ nên cuộc sống thường ngày chẳng cao nhã của một phụ nữ trẻ mặc hanbok cao nhã, với đầy châm biếm và hài hước.

Thử nhìn thêm vào những tác phẩm khác của chị một chút: bức vẽ một phụ nữ ném bỏ hanbok, chỉ còn mặc váy lót, đang cân trọng lượng bên cạnh đống xác vụn của đủ loại đồ ăn vặt mang tên <Naesoong: Hiện thực đối diện>. Trong tác phẩm <Naesoong: Người làm tôi chuyển động>, chị mặc hanbok và điều khiển chiếc xe máy giao hàng của một hãng đồ ăn nhanh. Gần đây, với <Tân phong tục đồ thế kỷ 21>, chị diễn giải những khung cảnh đa dạng hơn của Hàn Quốc bằng lối vẽ độc đáo của riêng mình, và

<Naesoong: Hiện thực đối diện> thủy mặc và đạm thái trên giấy hanji, cắt dán, 120×150cm, 2016

<Naesoong: Người làm tôi chuyển động> thủy mặc và đạm thái trên giấy hanji, cắt dán, 130×196cm, 2013

<Tân phong tục đồ thế kỷ 21: Jeongchopungjeong (cảnh sắc đầu năm)> thủy mặc và đạm thái trên giấy hanji, cắt dán, 50.5×41.5cm, 2017

Dù đề tài và chân trời đã mở rộng, từ khóa xuyên suốt toàn bộ những tác phẩm thời kỳ đầu của chị vẫn là “Naesoong”.

“‘Naesoong’ chẳng phải là một kiểu nói dối sao. Lời nói dối làm khác với lòng mình. Đó là lời nói dối vì muốn trông đẹp trong mắt ai đó hoặc vì để ý cái nhìn của người khác, nhưng nó không hẳn đáng ghét. Bởi bên trong đã lộ ra hết. Các tác phẩm của tôi, kể cả loạt tranh Naesoong này, đều vẽ hình ảnh của chính tôi. (Qua đó) tôi muốn nói rằng ‘tôi cũng thế này, không biết bạn có vậy không?’. Xa hơn nữa, tôi muốn gỡ rối xã hội một cách vui vẻ bằng cách gửi đi thông điệp đồng cảm: ‘Chẳng phải ta nên yêu lấy dáng vẻ này sao? Chúng ta vốn là những sinh thể không thể khác được mà.’ Tôi nghĩ nếu trong cuộc sống ngột ngạt này, chỉ riêng lúc xem tranh tôi mà quý vị thốt lên ‘ôi cười quá, ngổ ngáo thật’, thì với tôi không có gì hạnh phúc hơn.”

Giờ đây chị đã định vị được mình như một họa sĩ hoạt động trên sân khấu thế giới chứ không chỉ Hàn Quốc, nhưng đương nhiên con đường của họa sĩ Kim không chỉ toàn thênh thang. Chị đã trải qua chứng trầm cảm nghiêm trọng giữa cuộc cạnh tranh khốc liệt thời học trường trung học phổ thông nghệ thuật và thời theo học Đại học Quốc gia Seoul. Họa sĩ Kim nói rằng chính trong quá trình chữa lành căn bệnh tâm hồn ấy, lối vẽ hiện nay của chị đã định hình.

“Tôi học mỹ thuật từ nhỏ, và sự cạnh tranh rất dữ dội. Nhất là thời đại học, tôi nghĩ mình đã bị thương rất nhiều trong cái thường ngày mà người ta phản bội lẫn nhau. Khởi đầu của những bức tranh của tôi là nhằm mục đích điều trị chứng trầm cảm này. Đối tượng đầu tiên của tranh cũng là người tôi ghét. Vì không thể nói với những người đó rằng ‘hãy làm người mẫu cho tôi’, nên tôi chỉ lấy chính mình làm người mẫu mà vẽ thôi. Nhưng rồi khi tiếp tục công việc này, tôi lại nghĩ ‘hay là mình ghét người bạn (mà mình ghét) đó vì cô ấy quá giống mình?’. Tôi đã đi đến suy nghĩ: ‘Ghét người bạn đó rốt cuộc là ghét chính mình. Vậy thì phải yêu thương thôi.’ Khi thừa nhận theo cách đó, tôi không còn ghét ai nữa và lại cố tìm ra những điểm tốt hơn. Cứ thế, tranh của tôi thành ‘chân dung tự họa’, và ‘loạt tranh Naesoong’ ra đời.”

Tranh của họa sĩ Kim pha trộn kỹ pháp ‘thủy mặc đạm thái’ của hội họa Hàn Quốc và kỹ pháp ‘cắt dán’ của hội họa phương Tây. Tổng thể được vẽ theo hình thức thủy mặc đạm thái, nhưng ở phần hanbok thì chị dán trực tiếp giấy hanji (cắt dán) để tái hiện cảm giác xốp ráp đặc trưng của hanbok. Thế nhưng điều thu hút ánh mắt hơn cả sự đặc thù của kỹ pháp này vẫn là câu chuyện. Cuộc sống thường ngày của chúng ta mà họa sĩ Kim đưa vào tranh vui vẻ và ngổ ngáo đến mức vừa xem là bật cười “phì” một tiếng.

“Ý tưởng đến từ khắp nơi. Cũng có những thứ trong đời thường khiến tôi thấy ‘à, cái này thú vị đây’, nhưng cái đó có hạn. Thường thì tôi vắt óc cùng các thành viên trong nhóm cho đến khi nảy ra một ý nghĩ thú vị. (Cười) Hoặc là ‘social drawing’, một từ do tôi tự đặt ra. Tôi cũng tìm ý tưởng bằng cách cùng động não với các cư dân mạng trên không gian trực tuyến.”

Họa sĩ Kim bắt đầu được biết tên khi nhận giải Vàng và giải Xuất sắc nhất ở hạng mục hội họa Hàn Quốc tại Đại hội Mỹ thuật Nữ giới Hàn Quốc và Đại hội Mỹ thuật Hòa bình Thế giới năm 2011. Sau đó, chị liên tiếp được trao giải và được chọn vào “100 người sẽ làm rạng danh Hàn Quốc 10 năm sau” (Dong-A Ilbo), “Giải Xuất sắc nhất Dareumdaun Saramdeul – Những con người đẹp vì sự khác biệt” (JTBC), “30 người dưới 30 tuổi có ảnh hưởng ở châu Á – Forbes 30 under 30 in Asia” (Forbes), qua đó gia nhập hàng ngũ những họa sĩ ăn khách nhất Hàn Quốc.

“Tôi đã nhận thật nhiều giải thưởng. Mỗi lần như thế tôi đều thật biết ơn. Nhưng tôi nghĩ những giải thưởng đó không làm thay đổi cuộc đời. Chỉ là tôi tiếp nhận chúng như một lời khen rằng ‘mình đang đi con đường mà người khác bảo đừng đi, mà con đường này hóa ra không sai’. Tôi nghĩ không cần phải tự đắc hơn thế.”

Ở tuổi hai mươi mấy, thể hiện được sự hiện diện của mình trong lĩnh vực của bản thân không phải điều dễ dàng. Đức tính mà họa sĩ Kim, người đã làm được điều không hề thường thấy ấy, coi là quan trọng nhất lại là ‘sự cần mẫn’. Thực tế, họa sĩ Kim hiện vẫn làm việc 7 ngày một tuần, thực hành từ ‘cần mẫn’ bằng cả cơ thể. Chính vì vậy, lời của họa sĩ Kim, người nhấn mạnh tầm quan trọng của sự cần mẫn trong lĩnh vực nghệ thuật, nơi người ta thường chỉ bàn về cảm hứng thiên tài hay tài năng, rất đáng để ghi nhớ.

“Tôi cũng có lúc nghĩ rằng vẽ tranh chính là nghỉ ngơi. Thêm nữa, tôi là một nhà máy, mà nhà máy mà ngừng vận hành thì không ra lợi nhuận, nên tôi có một cấu trúc không thể dừng lại. Vì tôi không phải thiên tài nên tôi nghĩ mình không thể lười được. Thật ra thời gian được cho để gọt giũa chính mình dài hơn ta tưởng. Nếu sống cần mẫn từng ngày thì thời gian đó cứ chồng lên nhau, và tôi nghĩ mình có thể trưởng thành vững vàng hơn cả điều mình từng nghĩ.”

Đối thoại QnA

Xin chị giới thiệu về bản thân.

Tôi là Kim Hyun Jung, họa sĩ Hàn Quốc vẽ phong tục đồ của thế kỷ 21.

Nghe nói chị có biệt danh “thần tượng của hội họa Hàn Quốc”.

Thường nói đến họa sĩ hội họa Hàn Quốc thì người ta hình dung một phụ nữ trung niên, đúng không. So với nhận thức đó thì một điểm là tôi còn trẻ. Thêm nữa, trên mạng có khoảng 110.000 người yêu thích “Naesoong Story” của tôi. Có lẽ vì thấy trong thế giới của họa sĩ cũng hình thành văn hóa fandom như với ca sĩ nên mọi người gắn cho tôi chữ “thần tượng”. Đôi khi tôi cũng lo, và cũng nghĩ rằng khi lớn tuổi hơn sẽ có lúc thấy xấu hổ với cách gọi thần tượng, nhưng bây giờ thì mỹ từ nào tôi cũng biết ơn mà nhận.

Tôi xin hỏi về tác phẩm. Chị đang dùng từ “Naesoong” làm chủ đề cho tác phẩm.

Nếu xét đến động cơ hay chủ đề khiến tôi bắt đầu công việc này thì thật ra tôi nghĩ từ “cái nhìn” phù hợp hơn “Naesoong”. Ở vị thế một người mơ làm họa sĩ, tôi nghĩ phải biết mình là người thế nào thì mới vẽ được, nên từng tự vấn: “Kim Hyun Jung rốt cuộc là ai?”. Nhưng tôi lại không biết mình là ai. Bởi tôi luôn là người băn khoăn xem mình sẽ hiện ra thế nào trong mắt người khác, chứ chưa bao giờ chủ động định nghĩa được “tôi là người như thế này”. Thay vì “tôi chọn cái này vì tôi thích”, tôi lại là người để ý “cái nhìn” của người khác, nghĩ rằng “chọn cái này thì có trông đẹp trong mắt người khác không?”. Vì vậy tôi nghĩ khi định nghĩa con người tôi hay tác phẩm của tôi thì từ “cái nhìn” mới đúng. Nhưng nếu đặt chủ đề tác phẩm là “Chuyện cái nhìn”, “Loạt tranh cái nhìn” thì nghe nặng nề, đúng không. Như vậy thì lại đi chệch khỏi mục đích tôi vẽ tranh và mở triển lãm. Rồi tôi nghĩ nếu dùng từ “Naesoong”, một trong những mạch nghĩa gần gũi (với cái nhìn), thì sẽ dí dỏm hơn. Hiện tại, vượt khỏi từ Naesoong, tôi giới thiệu tác phẩm của mình là “phong tục đồ thế kỷ 21” theo nghĩa “chứa đựng cuộc sống của chúng ta đang sống hôm nay”.

Nếu có thông điệp chị muốn gửi tới xã hội qua tác phẩm thì đó là gì.

“Naesoong” chẳng phải là một kiểu nói dối sao. Lời nói dối làm khác với lòng mình. Đó là lời nói dối vì muốn trông đẹp trong mắt ai đó hoặc vì để ý cái nhìn của người khác, nhưng nó không hẳn đáng ghét. Bởi bên trong đã lộ ra hết. Đó cũng chính là lý do tôi vẽ phần bên trong hanbok nhìn thấu suốt. Các tác phẩm của tôi, kể cả loạt tranh Naesoong, đều vẽ hình ảnh của chính tôi. (Qua đó) tôi muốn nói rằng “tôi cũng thế này, không biết bạn có vậy không?”. Xa hơn nữa, tôi muốn gỡ rối xã hội một cách vui vẻ bằng cách gửi đi thông điệp đồng cảm: “Chẳng phải ta nên yêu lấy dáng vẻ này sao? Vì chúng ta vốn là những sinh thể không thể khác được mà.”. Tôi nghĩ nếu trong cuộc sống ngột ngạt này, chỉ riêng lúc xem tranh tôi mà quý vị thốt lên “ôi cười quá, ngổ ngáo thật”, thì không có gì hạnh phúc hơn.

Tôi có đọc bài báo nói rằng “loạt tranh Naesoong” bắt nguồn từ chứng trầm cảm của chị.

Tôi học mỹ thuật từ nhỏ, và đã học ở những trường trung học cơ sở, trung học phổ thông cạnh tranh rất dữ dội. Trường mỹ thuật đại học cũng cạnh tranh khốc liệt. Nhất là thời đại học, tôi nghĩ mình đã bị thương rất nhiều trong cái thường ngày mà người ta phản bội lẫn nhau. Cả thế giới trông thật u buồn. Mỗi ngày phải uống thuốc mới ngủ được. Có lần bác sĩ hỏi “cảm xúc của em thế nào?”, tôi đã diễn tả đến mức: “Em đang một mình đi chân đất trên con đường rải đầy mảnh kính vỡ, mà bao nhiêu người chỉ đứng nhìn”, “không ai giúp em”, “em như thành một thứ để người ta chế nhạo”. Khởi đầu của những bức tranh của tôi là nhằm mục đích điều trị chứng trầm cảm này.

(Để điều trị trầm cảm) tôi cần một thời điểm phải nhìn người đã làm tôi tổn thương một cách khách quan. Vì vậy đối tượng đầu tiên của tranh là người tôi ghét. Vì không thể nói với người đó rằng “hãy làm người mẫu cho tôi”, nên tôi chỉ lấy chính mình, một phụ nữ cùng trang lứa, làm người mẫu mà vẽ thôi. Nhưng rồi khi tiếp tục công việc này, tôi lại nghĩ “hay là mình ghét người bạn (mà mình ghét) đó vì cô ấy quá giống mình?”. Tôi đã đi đến những suy nghĩ: “Ghét người bạn đó rốt cuộc là ghét chính mình”, “vậy thì phải yêu thương thôi”, “phải thương mến thôi”. Khi thừa nhận theo cách đó, tôi không còn ghét ai nữa và lại cố tìm ra những điểm tốt hơn. Ban đầu việc vẽ người mình không thích đã tự nhiên trở thành “chân dung tự họa”, và “loạt tranh Naesoong” ra đời như thế.

Đúng như chị nói, tác phẩm của chị khiến người ta thấy “thú vị”, “ngổ ngáo”. Sức tưởng tượng đó đến từ đâu.

Ý tưởng đến từ khắp nơi. Có cái nảy ra từ đầu tôi, có cái trong đời thường khiến tôi thấy “ồ, cái này thú vị!”, nhưng rõ ràng là có hạn. Tôi không phải thiên tài ghê gớm gì, tôi chỉ là người thích vẽ tranh thôi. Nên thường thì tôi vắt óc cùng các thành viên trong nhóm cho đến khi nảy ra một ý nghĩ thú vị. (Cười) Hoặc là “social drawing”, một từ do tôi tự đặt ra. Tôi cùng động não với các cư dân mạng trên không gian trực tuyến. Nhưng không phải chúng tôi nói “hãy cho chúng tôi ý tưởng!”. Chẳng hạn, chúng tôi mở một sự kiện cuối năm kiểu “hãy cùng chia sẻ quyết tâm năm mới nhé”. Khi thật sự hỏi ý kiến thì giảm cân là nhiều nhất. Nên tôi đã lấy giảm cân làm đề tài để vẽ. Tôi không biết chuyện “họa sĩ là một thiên tài đơn độc”. Cỡ Picasso thì có thể như thế, nhưng tôi không phải họa sĩ ở tầm đó nên tôi làm việc với suy nghĩ rằng đây là bức tranh được tạo nên bởi tất cả mọi người.

Tên chị được biết đến lần đầu là khi đoạt giải tại Đại hội Mỹ thuật Nữ giới Hàn Quốc năm 2011. Sau đó chị được chú ý rất nhiều, chẳng hạn được chọn vào “100 người sẽ làm rạng danh Hàn Quốc 10 năm sau”, “30 người dưới 30 tuổi có ảnh hưởng ở châu Á”.

Tôi đã nhận thật nhiều giải thưởng. Gần đây tôi còn được trao giải ở “Đại giải Thương hiệu Hàn Quốc”, và tôi thấy thú vị ở chỗ người ta xem cá nhân tôi như một thương hiệu. Mỗi lần được trao giải tôi đều biết ơn. Nhưng tôi nghĩ những giải thưởng đó không làm thay đổi cuộc đời. Chỉ là tôi tiếp nhận chúng như một lời khen rằng mình đang đi con đường mà người khác bảo “đừng đi”, và “con đường này hóa ra không sai”. Tôi nghĩ không cần phải tự đắc hơn thế.

Nếu giải thưởng không làm thay đổi cuộc đời thì điều gì đã làm nên cuộc đời chị hôm nay?

Tôi nghĩ đó là con người. Họa sĩ chẳng phải là nghề dễ dàng đem ra khuyên người khác theo, đúng không. Chính tôi cũng chỉ nói với các cháu mình rằng “vẽ tranh thì, ừm, làm sở thích thôi nhé?” (Cười). Họa sĩ nữ thì cũng không có tương lai sáng sủa. Kim Hong-do, Shin Yun-bok, Picasso, Van Gogh, Gauguin… đều là nam cả. Thêm nữa, tôi làm hội họa Hàn Quốc từ cái thời mà người ta còn cho rằng “vẽ hanbok thì có hơi cũ không nhỉ”. Bây giờ đến các hội chợ nghệ thuật thì hội họa Hàn Quốc ít đến mức đếm trên đầu ngón tay. Phần lớn là tranh sơn dầu, nghệ thuật sắp đặt, điêu khắc và tạo hình. Tôi có cảm giác mình đã làm trọn một bộ những điều người khác bảo đừng làm, nhưng mỗi lần như thế đều có những người bên cạnh ủng hộ, cổ vũ, cùng đi với tôi, nên tôi nghĩ nhờ họ mà mới có Kim Hyun Jung của hôm nay.

Nhiều người coi cảm hứng thiên tài hay tài năng là tố chất quan trọng của nghệ sĩ. Ngược lại, tôi nghe nói chị coi “sự cần mẫn” là đức tính quan trọng nhất. Nghe nói chị đi làm và về như một người làm công sở thật sự.

Vâng. Tôi làm việc 7 ngày một tuần.

Chị không nghỉ một ngày nào sao?

Cũng có thể nghĩ rằng “vẽ tranh chính là nghỉ ngơi mà”. Tôi là một nhà máy, mà nhà máy mà ngừng vận hành thì không ra lợi nhuận, nên tôi có một cấu trúc không thể dừng lại. Vì tôi không phải thiên tài nên tôi nghĩ mình không thể lười được. Thật ra thời gian được cho để gọt giũa chính mình có lẽ dài hơn ta tưởng. Nếu sống cần mẫn từng ngày thì thời gian đó cứ chồng lên nhau, và tôi nghĩ mình có thể trưởng thành vững vàng hơn cả điều mình từng nghĩ.

Chị muốn trở thành họa sĩ như thế nào?

Tôi mang trong mình giấc mơ là mệnh đề “tôi mơ về việc mỹ thuật hô hấp cùng xã hội”. Để tạo nên một xã hội cùng hô hấp, tôi muốn tự mình vẽ những bức tranh biết hô hấp. Tôi muốn hạ thấp rào cản của mỹ thuật, để mọi người cảm nhận được rằng “mỹ thuật thật sự dễ và thú vị”. Tôi đang sống với suy nghĩ rằng để thực hiện giấc mơ đó thì phải thử làm tất cả những gì mình có thể.

Nhưng thật ra, gác lại giấc mơ to lớn ấy, tôi nghĩ trước hết chỉ cần sống hạnh phúc cùng những người quanh mình là được. Hôm nay đã sống hết sức và vui vẻ thì thế là đủ. Không nợ lương nhân viên và đã trả tiền thuê nhà thì thế là đủ. Tôi cũng có những suy nghĩ như vậy. Tôi thấy mình chưa đến tuổi có thể bàn về cuộc đời, nên chỉ sống với ý nghĩ rằng mong mình dốc hết sức trong từng khoảnh khắc và trở thành người không phải hổ thẹn với chính mình.

Nếu có lời khuyên muốn gửi tới tuổi hai mươi

Tôi nghĩ mình không ở vị trí có thể nói những điều đó. Chỉ là tôi nghĩ mình có một ưu điểm lớn. Tôi thích nói chuyện nên cứ hỏi người khác liên tục. Nhưng tôi có một quy tắc riêng, là hỏi người lớn hơn mình dù chỉ một tuổi. Học sinh tiểu học bàn với nhau về cách vào trung học cơ sở thì chẳng ai biết gì cả, đúng không. Chỉ toàn ra lời phàn nàn. Nhưng hỏi một học sinh trung học cơ sở thì sẽ nghe được lời khuyên “đi như thế này đấy”. Giao tiếp nhiều với người cùng trang lứa cũng tốt, nhưng tôi thấy khi trò chuyện với các anh chị đi trước, người lớn, thầy cô thì có thể thu được điều khác.

Xem video Youtube

Quý vị có thể xem cuộc phỏng vấn trên dưới dạng video bằng cách quét mã QR.