Daily Economic | Chân dung Hàn Quốc của họa sĩ Hàn Quốc Kim Hyun Jung: Naesoong — Tuổi trẻ không nằm ở tuổi tác mà ở phương hướng

Tuyên bố về tác phẩm: quan điểm cá nhân, chỉ mang tính tham khảo

Ở những giao lộ trên đường đi làm, tôi thường gặp loại mô tô có thân hình to lớn. Mũ bảo hiểm, áo khoác da, tiếng gầm trầm đục nặng nề của ống xả — những yếu tố ấy luôn khiến người ta vô thức liên tưởng đến hình ảnh một người đàn ông trẻ. Nhưng khi ánh mắt thật sự dừng lại trên người cầm lái, người ngồi trên xe lại thường là một người trung niên tầm năm mươi, sáu mươi tuổi.

Vì sao con người lại đi tìm một phương tiện trông nặng nề, nguy hiểm, thậm chí có phần không hợp thời như vậy đúng vào lúc mình không còn trẻ? Có lẽ bởi thời trẻ họ không có thời gian, cũng không có tiền, không thể thật sự nắm giấc mơ trong tay; phải đến hôm nay họ mới cuối cùng đủ sức nhặt lại niềm khát khao từng bị hiện thực hoãn lại hết lần này đến lần khác. Theo thống kê, nhóm khách hàng chủ yếu nhất của những chiếc mô tô cỡ lớn có tiếng ống xả trầm đục, đặc biệt là Harley-Davidson, lại chính là những người khoảng năm mươi tuổi. Như thể những giấc mơ từng bị gác lại cuối cùng cũng khởi động lại trong nhà xe của tuổi năm mươi, sáu mươi — muộn màng, nhưng nghiêm túc.

Chúng ta luôn có thói quen coi “giấc mơ” là đặc quyền của thời thiếu niên, và rất ít người thật sự hỏi một người năm mươi, sáu mươi tuổi sắp về hưu rằng: anh còn muốn làm gì? Anh còn nguyện vọng nào muốn thực hiện? Thế nhưng trong thời đại “cuộc đời trăm tuổi” đang dần thành hiện thực, những người bước đến ngưỡng sáu mươi lại thường bị đẩy trở về với suy tư bởi nửa sau cuộc đời đang mở ra: bốn mươi năm tới, tôi rốt cuộc sẽ sống bằng gì? Và phải đi về đâu?

Chính từ câu hỏi đó, tôi đã vẽ <Naesoong: Cầu vồng của bạn ở đâu?>. Tôi muốn đặt một “cô gái Naesoong” mặc hanbok, bề ngoài đoan trang, vào chính giữa thế giới, để dưới vẻ ngoài thuần hậu và tiết chế ấy, cô trở thành một “đứa trẻ trong hình hài người lớn” biết hưởng thụ tiếng gầm động cơ, khao khát tốc độ và tự do.

Giữa khung tranh, một người phụ nữ mặc áo jeogori đỏ ngồi trên một chiếc mô tô khổng lồ. Sắc đỏ tươi gợi nhớ đến cô dâu trong lễ cưới truyền thống gần như áp chế cả bức tranh, như một khối lửa cháy rực rỡ và ngạo nghễ. Bên dưới cô là thân xe màu đen ánh lên vẻ kim loại lạnh lẽo, nặng nề, chắc nịch, lại mang một sức mạnh không thể bỏ qua. Sắc xám của tà váy bán trong suốt và màu be của chiếc túi da trải ra chầm chậm giữa đó, đẩy xung đột giữa bộ trang phục truyền thống tĩnh tại và nền văn minh máy móc đầy cảm giác tốc độ lên trạng thái rõ rệt nhất. Thế giới hanbok vốn thuộc về sự yên tĩnh, tiết chế, lễ nghi và trật tự, giờ đây lại đứng vững vàng trên một động cơ đang gầm vang — vừa như đang lung lay, vừa như đang thức tỉnh.

Còn khoảng nền trắng để trống rộng lớn trong tranh không chỉ đơn thuần là không gian “bỏ trống”. Chỉ cần người xem khẽ đưa mắt sang chiếc gương chiếu hậu của xe, sẽ thấy trong gương đang lấp lánh cảnh đêm rực rỡ đèn đuốc. Khoảng trống đặc trưng của hội họa phương Đông không dừng lại trên mặt giấy, mà qua tấm gương nhỏ ấy, nó mở rộng ra cảnh đêm của thành phố. Những tòa nhà, đèn xe và đường phố bị nén trong khung hình chữ nhật chật hẹp gợi ra cả một đô thị hiện đại ồn ào không ngớt ở ngoài khung tranh. Thế là tờ giấy trắng tưởng như tĩnh lặng dần được trí tưởng tượng của người xem lấp đầy; tiếng ồn, ánh đèn và tốc độ của thành phố hiện đại cũng lặng lẽ tràn vào bức tranh qua “chiếc cửa sổ trong gương” bé nhỏ ấy.

Thần thái của người phụ nữ, đúng như tựa đề, mang một ý vị “Naesoong”. Cô hơi nghiêng đầu, như vô tình ngoái lại phía sau; trong ánh mắt ấy cùng lúc ẩn chứa sự e lệ, dò xét, thách thức, và một chút căng thẳng như sợ bị người khác nhìn thấu. Nhưng chiếc mô tô cô đang cưỡi lại treo một biển số ghi “SHY GIRL”. Cô vừa tự gọi mình là “cô gái e lệ”, vừa không chút do dự ngồi hẳn lên một khối máy khổng lồ ồn ào, mạnh mẽ, đầy tính biểu tượng nam giới. Chính sự tương phản đó tạo nên chỗ mạnh nhất của tác phẩm. Nó mang một chút hóm hỉnh, cũng mang một chút châm biếm, nhẹ nhàng chọc vỡ cái dáng vẻ quen thuộc nơi người Hàn Quốc: bề ngoài đoan trang tiết chế, bên trong lại luôn ngấm ngầm khát khao bước qua giới hạn một cách bạo gan.

Ở đây, Harley-Davidson không chỉ là một phương tiện giao thông. Đó là một thương hiệu được xem là “Lovemark” trên toàn cầu, một sự hiện diện gần như mang tính tình cảm trong lòng nhiều người. Với không ít người trung niên, nó vừa là biểu tượng của tuổi trẻ, vừa là tưởng tượng lãng mạn mãi chưa hoàn thành. Thời còn trẻ, học phí, tiền thuê nhà, chi phí học hành của con cái, chi tiêu của gia đình cứ từng lớp đè lên; những thứ “chỉ dành cho bản thân” luôn là thứ bị từ bỏ trước nhất, bị hoãn lại, bị âm thầm thu dọn. Những khát khao bị thân phận, trách nhiệm và hiện thực đè nén lâu dài, đến tuổi gần về hưu lại ngóc đầu trở lại, lại gầm lên. Tôi muốn ví tiếng gọi muộn màng ấy với “cầu vồng”. Cầu vồng luôn hiện ra ngắn ngủi sau mưa, sáng rỡ, nhưng không thể thật sự nắm giữ; nó xuất hiện trong khoảnh khắc rồi lặng lẽ biến mất. Thuở nhỏ, hầu như ai cũng từng đuổi theo cầu vồng, tưởng rằng chỉ cần chạy đủ nhanh là sẽ đến được nơi nó treo lơ lửng. Nhưng khi lớn lên, chúng ta lại thường chôn dải cầu vồng ấy vào những đám mây đen của hiện thực, giả vờ rằng mình từ lâu không còn cần đến nó. Cho đến khi cuộc đời đi tới một khúc quanh nào đó, nó lại bất chợt hiện ra, như một tiếng gọi nhẹ vọng tới từ rất xa, nhắc bạn rằng: bạn cũng từng có một hướng muốn lao tới.

Xã hội Hàn Quốc, dù đối diện với người trẻ hay người trung niên, dường như đều đặt ra những yêu cầu mâu thuẫn với nhau. Một mặt nó nói với những người mười mấy, hai mươi mấy tuổi: “Bạn phải có giấc mơ.” Mặt khác nó lại không ngừng thúc ép: “Bạn phải nhìn rõ hiện thực.” Việc làm, hồ sơ, mua nhà, công việc ổn định, lựa chọn hợp lý, con đường đàng hoàng — khi một người bắt đầu tính toán những thứ này, cái gọi là “cầu vồng” cũng lùi dần từng chút, cuối cùng như hình vẽ bị gấp vào một góc bản lý lịch, nhẹ đến mức gần như không đáng kể. Trong một thời đại mà ngay cả việc nói về giấc mơ cũng trở nên xa xỉ, chúng ta học cách chín chắn quá sớm, và cũng mất đi sự ngang ngược quá sớm.

Trong khi đó, thế hệ cha mẹ cũng chẳng hay biết mình đã đi tới ngưỡng về hưu. Phải đến lúc gần như sắp giao lại tấm danh thiếp, rời khỏi vị trí, kết thúc một vai diễn xã hội đã đóng suốt thời gian dài, họ mới cuối cùng có dịp tự hỏi lại mình: ngoài công ty, ngoài chức danh, ngoài thân phận “cha mẹ của ai đó”, tôi rốt cuộc là ai? Tôi từng thích điều gì? Tôi từng thật sự hướng về điều gì? Tôi đã để lại điều gì ở một nơi quá xa xưa? Trước những câu tự vấn muộn màng ấy, tôi thử in chồng hình ảnh một “SHY GIRL” mặc hanbok nhưng cưỡi mô tô hạng nặng lên trên cái bóng của người trung niên đang ngoái lại nhìn cuộc đời mình.

Tựa đề <Naesoong: Cầu vồng của bạn ở đâu?> bản thân nó đã là một câu hỏi trực tiếp đặt ra cho người xem. Những người xem mười mấy tuổi đứng trước bức tranh này có lẽ sẽ bị chiếc mô tô khổng lồ hút mắt trước, chứ không đọc thần thái của người phụ nữ trước. Trong lòng họ có lẽ sẽ trào lên một rung động rất thẳng thắn: tôi cũng muốn cưỡi thử một lần, tôi cũng muốn thử lao ra như thế. Còn những người xem năm mươi, sáu mươi tuổi có lẽ sẽ không để ý trước đến dòng chữ tiếng Anh trên biển số, mà lại cảm thấy một rung động vừa xa lạ vừa thân quen trong cái dáng hơi lúng túng, nghiêng người ngoái lại của cô. Đó có thể là sự nghịch ngợm giấu trong lòng từ nhiều năm trước, là một xung động đã bị cuộc sống mài nhẵn, là cảm giác tốc độ mà cơ thể từng thật sự ghi nhớ khi tuổi trẻ phóng qua trên con đường thẳng tắp. Vì vậy, bức tranh này không nhằm phân chia thế hệ, mà cố gắng đặt sự bất an của những thế hệ khác nhau vào cùng một khung hình. Người trẻ đang mơ hồ về tương lai và người trung niên cũng mơ hồ về phần đời còn lại, cuối cùng đều sẽ được dẫn về cùng một câu hỏi: ngay lúc này, tôi rốt cuộc đang tiến về điều gì? Và tôi rốt cuộc đang chạy vì điều gì?

Điều tôi muốn nói qua tác phẩm này là: những trăn trở về giấc mơ chưa bao giờ chỉ thuộc về người mười mấy, hai mươi mấy tuổi. Sống trong thời đại trăm tuổi, đến ba mươi, năm mươi, thậm chí bảy mươi tuổi, chúng ta vẫn có quyền không ngừng tự hỏi: tôi thật sự muốn đi đâu? Còn với những người đã bước vào tuổi trung niên, tôi càng muốn nhẹ nhàng nói một câu: cầu vồng của bạn có lẽ không đến quá muộn; có lẽ đúng vào lúc này nó mới cuối cùng hiện rõ màu sắc thật. Giống như chỉ sau khi mưa tạnh cầu vồng mới mọc lên; trong đời cũng có những con đường chỉ sau khi vượt qua bão tố mới cuối cùng thấy rõ. Dù dải cầu vồng ấy, trong mắt người khác, chỉ là một món đồ chơi trẻ con; dù tiếng gầm ống xả ấy, với người ngoài, chỉ là một cơn ngang ngược đến muộn. Chỉ cần nó còn khiến tim bạn đập mạnh trở lại, chỉ cần nó còn khiến bạn trong một khoảnh khắc nào đó cảm nhận rõ rằng “tôi vẫn muốn tiếp tục tiến lên”, thì con đường bạn đang lao tới lúc này chính là cầu vồng của bạn.

Họa sĩ Hàn Quốc Kim Hyun Jung (Nguồn: Kim Hyun Jung Art Center)

Họa sĩ Hàn Quốc Kim Hyun Jung tốt nghiệp Trường Trung học Cơ sở Nghệ thuật Sunhwa và Trường Trung học Phổ thông Nghệ thuật Sunhwa, theo học chuyên sâu tại khoa Hội họa Phương Đông Đại học Quốc gia Seoul và hoàn thành chương trình tiến sĩ tại trường sau đại học của đại học này. Cô được biết đến rộng rãi với <Loạt tranh Naesoong> miêu tả phong tục thường ngày của Hàn Quốc thế kỷ 21, giỏi dùng nét bút vừa hóm hỉnh vừa châm biếm để nắm bắt tinh tế mạch sống và các tầng cảm xúc của người Hàn Quốc đương đại, đồng thời liên tục lấy “chân dung Hàn Quốc” làm góc nhìn để đáp lại hiện thực xã hội và tâm thế của thời đại. Cô từng hoạt động với vai trò “chị gái tóc búi” trong chương trình “Haeyo Hwa Haeyo” của EBS, đồng thời đảm nhiệm vai trò đại sứ quảng bá của thành phố Seoul và của Hope Bridge. Những năm gần đây, cô cũng duy trì tương tác với khoảng 300.000 người theo dõi qua các nền tảng xã hội, và thông qua những triển lãm liên tục trong nước lẫn quốc tế, tiếp tục mở rộng biên giới biểu đạt cũng như khả năng lan tỏa của hội họa Hàn Quốc trong ngữ cảnh đương đại.

Người viết — Kim Hyun-jung (original self-credit: "韩国画家金炫廷 [Source: 金炫廷艺术中心/Kim Hyun-jung Art Center]" — no separate reporter byline)