Cheonji Ilbo | [Phỏng vấn] “Thần tượng của hội họa Hàn Quốc” Kim Hyun Jung… vẽ nên “Naesoong”, nơi có thể làm bất cứ điều gì trong bộ hanbok

[Cheonji Ilbo = phóng viên Kim Hyun-jin] Năm nay 28 tuổi, vừa mới tốt nghiệp sau đại học nhưng đã mở 5 triển lãm cá nhân và bán hết tranh ở mọi triển lãm, nên có danh hiệu “cô gái bán sạch” — đó là họa sĩ tranh phương Đông Kim Hyun Jung. Sự hiện diện của cô khiến người ta tò mò ngay từ đầu.

Họa sĩ Kim Hyun Jung tốt nghiệp Khoa Quản trị Kinh doanh và Khoa Hội họa phương Đông Đại học Quốc gia Seoul, rồi tốt nghiệp sau đại học cùng trường. Cô đã dự 5 triển lãm cá nhân và khoảng 40 triển lãm nhóm trong và ngoài nước, từng nhận Giải thưởng của Chủ tịch Hội Cựu sinh viên Đại học Quốc gia Seoul. Với những ý tưởng, chủ đề và kỹ pháp biểu đạt mới mẻ, cô nhận được đánh giá là “ngang ngược”, và là ngôi sao triển vọng của họa đàn Hàn Quốc được chú ý ở điểm thử nghiệm những thay đổi dựa trên nền lý thuyết và kỹ pháp tranh phương Đông chính thống.

Trong giới mỹ thuật vốn coi trọng tuổi nghề và thành tích, cô được gọi là “thần tượng của hội họa Hàn Quốc”, và đang được công nhận về đóng góp cho lịch sử mỹ thuật khi đưa yếu tố POP của hội họa Hàn Quốc sang mạng xã hội theo cách mới để lan truyền một cách đại chúng. Bắt đầu từ triển lãm cá nhân tháng 3 năm 2013, mỗi triển lãm cá nhân sau đó của cô đều gây xôn xao; cô được chọn vào “100 người làm rạng danh Hàn Quốc 10 năm sau” của Dong-A Ilbo và “Nghệ sĩ tương lai kỷ niệm 150 năm Perrier, nghệ sĩ gặp được nước”.

Ngoài ra, cô còn nhận “Giải xuất sắc nhất” trong chương trình Những con người khác biệt tươi đẹp của JTBC. Cô là họa sĩ được truyền thông và giới yêu mỹ thuật chú ý nhất khi mở triển lãm cá nhân mang tên “Thế vận hội Naesoong” tại Insa Art Center. Khi mở triển lãm, toàn bộ tranh đều bán hết, gây xôn xao, và cô cũng đang nhận được rất nhiều tình cảm của công chúng qua mạng xã hội. Cô được chọn là “Nghệ sĩ đáng chú ý” của năm trong lĩnh vực mỹ thuật và được trao cúp cùng giấy chứng nhận.

Họa sĩ Kim Hyun Jung đã gặp gỡ khán giả qua chương trình “Đối thoại với họa sĩ” của triển lãm cá nhân <Thế vận hội Naesoong> tổ chức vào tháng 6 năm 2014 tại Insa Art Center, Insadong, Seoul. Số khán giả vào chương trình gặp gỡ họa sĩ lần thứ hai là tổng cộng 3.733 người, lập lại kỷ lục khách tham quan nhiều nhất kể từ khi Gana Insa Art Center mở cửa. Ngoài ra, trong 10 ngày triển lãm, tổng cộng khoảng 24.000 khán giả đã đến thăm, lập lại kỷ lục số khán giả nhiều nhất của Gana Insa Art Center.

Họa sĩ Kim Hyun Jung là họa sĩ tranh phương Đông trẻ ở độ tuổi 20, đang gây xôn xao khi vẽ người phụ nữ mặc hanbok với chủ đề Naesoong. Dù sự nghiệp còn ngắn, cô vẫn có sức hút đại chúng đến mức được gọi là “thần tượng của hội họa Hàn Quốc”; hãy cùng tìm hiểu về cô.

Q. Điểm khởi đầu cho hoạt động sáng tác là “Naesoong”.

Khi còn là một nữ sinh đại học vừa qua tuổi hai mươi, tôi có nhiều lúc bị tổn thương trong các quan hệ với mọi người, dù sâu hay nông. Đặc biệt khó chịu đựng nhất là ánh mắt của những người chỉ nhìn một mặt cắt của tôi mà dễ dàng kết luận tôi là người thế nào, hoặc đánh giá tôi. Hẳn đây không chỉ là nỗi trăn trở hay vấn đề của riêng tôi.

Đặc biệt tôi nhạy cảm với ánh mắt của người khác và thấy sức nặng ấy quá sức. Để không chao đảo và giữ được trọng tâm, tôi thường chìm vào những quãng thời gian tự vấn rằng mình là người thế nào hay mình phải trở thành người thế nào, nhưng việc định danh cái tôi là điều khó. Ngược lại, tôi — người đã từng bước nhường mình trước ánh mắt, sự đánh giá và kỳ vọng của người khác về mình — không biết từ lúc nào đã lang thang trong tâm trí hỗn loạn như một kẻ xa lạ. Khi ấy, tôi mang khá nhiều sự phản kháng với những ánh mắt và sự đánh giá đã gây ra nguyên nhân của hỗn loạn. Công việc “Chuyện Naesoong” — nơi bắt lấy những cảnh nhân vật mặc bộ hanbok cao nhã nhưng lại làm những hành động hoàn toàn chẳng ăn khớp — xuất phát từ ý định biếm họa những người đã gây tổn thương cho tôi.

Q. Lý do chuyển sang chân dung tự họa là gì?

Việc tôi triển khai câu chuyện bằng nhân vật để biểu đạt điều gì đó trong tác phẩm là vì hai người thầy đã ảnh hưởng nhiều đến tôi đều làm việc với nhân vật. Trong tranh nhân vật, bố cục và thế động của nhân vật rất quan trọng, nên tôi dùng ảnh chụp nhân vật làm tư liệu tham khảo để biểu đạt chân thực. Việc tự mình trở thành người mẫu của tác phẩm để quan sát nhiều hơn là một lựa chọn tự nhiên.

Thời kỳ đầu làm việc, tôi khoác nhân cách của người khác lên nhân vật trong khung hình, nên người phụ nữ trong tranh là một người khác mang mặt nạ của tôi. Rồi một buổi sớm nào đó, trong xưởng vẽ, tôi nhìn vào gương với tinh thần mơ hồ. Trong gương, một người phụ nữ giống y như người trong khung tranh — giống cả ngoại hình lẫn nội tâm — đang nhìn tôi. Đó là một trải nghiệm nhỏ nhặt, nhưng lại trở thành bước ngoặt quan trọng đối với tôi. Người phụ nữ trong tác phẩm, “không thể đường hoàng phô bày hình ảnh của mình mà cứ để ý ánh mắt người khác rồi tỏ ra ngập ngừng nửa vời”, chính là “tôi”. Người phụ nữ trong khung hình mà tôi cứ tưởng là người khác, hóa ra không chỉ giống tôi ở ngoại hình mà còn giống cả ở bản chất.

Khi phát hiện hình ảnh “tôi” đã bị tha hóa thành kẻ khác như thế, ánh mắt của tôi — muốn tìm lại hình ảnh thật mà không biết hướng về đâu — đã tập trung vào bên trong và bước vào một cục diện đắm chìm mới. Dù không thể phán định chắc chắn mình là người thế nào, nhưng nếu cứ thẳng thắn và đường hoàng trút ra ít nhất là trạng thái hiện tại đang bị trói buộc trong ánh mắt người khác, thì chẳng phải tôi sẽ dần đường hoàng hơn trước những ánh mắt ấy sao.

Cuối cùng, tôi đang mò mẫm tìm hình ảnh thật thông qua công việc mang tính tự thú. Phần lớn chất liệu của tranh đều phản ánh những hành động hay tập quán thường ngày của tôi; việc phô bày bản thân qua tranh vừa là một công việc mỹ thuật, đồng thời cũng là việc thú nhận một cách chân thành sự soi chiếu về cuộc sống.

Q. Trong tác phẩm, ánh mắt đầy tinh tế về tính hai mặt của người phụ nữ rất nổi bật. Bản thân họa sĩ nghĩ thế nào về “Naesoong” này?

Nghĩa từ điển của naesoong là “bề ngoài trông thuần hậu nhưng bên trong lại kín kẽ, nhiều mưu tính”. Thế nhưng, như đã bộc lộ phần nào ngay từ câu hỏi trên, hễ nói đến “naesoong” là liền kéo theo “người phụ nữ” — đó là liên tưởng tự nhiên của phần đông mọi người. Nhưng “naesoong” được dùng trong công việc của tôi thì ngay từ định nghĩa đã trung tính về giới. Dù naesoong đang được tiếp nhận như một từ phù hợp hơn với phụ nữ trong xã hội ta, tôi vẫn cho rằng nó không phải vật sở hữu riêng của phụ nữ.

Ngược lại, tôi cho rằng naesoong là một “sự bất nhất” thường gặp, xuất hiện khi những con người bình thường muốn che đi phần thiếu sót của mình và tỏ ra dáng vẻ tốt đẹp, theo cái ham muốn phổ quát là được người khác công nhận. Điều này gần như xuất hiện theo bản năng. Cuối cùng tôi cũng nghĩ rằng đó là hiện tượng cá nhân nhường đi bản sắc của cái tôi theo quan niệm thông thường của xã hội. Khi hình dung “Chuyện Naesoong”, tôi bắt đầu từ ham muốn biếm họa những người làm naesoong, nhưng càng tiến hành công việc thì giờ đây “naesoong” đã trở thành đối tượng phân tích về tâm lý học, triết học.

Kết luận là, “naesoong” đang được dùng trong “Chuyện Naesoong” hiện nay là naesoong theo nghĩa rộng, chỉ mọi thái độ phô ra một vẻ bề ngoài khác với tâm ý bên trong nhằm thỏa mãn ánh mắt hay sự đánh giá theo quan niệm thông thường của người khác.

Q. Lý do chọn hanbok làm trang phục cho nhân vật là gì?

Một trong những mô-típ tôi đang phát triển trong công việc là giáng một cú sốc vào những quan niệm thông thường (通念) mà chúng ta vô thức tiếp nhận như điều hiển nhiên. Những phương pháp hay tiêu chuẩn để chúng ta tiếp nhận thông tin rồi dựa vào đó mà đánh giá, phán xét có mang lại sự ổn định, nhưng đôi khi cũng chôn vùi cá tính độc đáo của một cá nhân. Đương nhiên, vì ánh mắt và sự đánh giá theo quan niệm thông thường đôi lúc gây ra sai lầm, nên cần một góc nhìn phê phán vừa phải đối với chúng.

Trong tác phẩm, hình ảnh nhân vật mặc hanbok — trang phục truyền thống Hàn Quốc — mà dùng những đồ vật biểu trưng cho tính thời đại tạo nên một sự đối lập kỳ lạ. Việc hòa hợp một cách tương phản những biểu tượng mà hình ảnh của chúng không trùng khớp về mặt thời đại như thế là nhằm chủ ý giáng một cú sốc vào quan niệm thông thường rằng “lúc như thế này thì phải làm điều như thế này” hay “người như thế này thì phải thế này”. Chẳng hạn, hình ảnh mặc hanbok mà cắm tai nghe vào tai rồi đạp xe, hay hình ảnh gác chân lên bàn mà điều khiển máy tính bảng, đều không phải những hình ảnh khớp với phép tắc hay kỳ vọng theo quan niệm thông thường. Việc nhân vật mặc hanbok biểu trưng cho tính che giấu hay tính phức tạp liên quan đến naesoong, đồng thời có mặt chức năng là làm tăng tính thẩm mỹ của tác phẩm.

Nhưng quan trọng hơn thế là tính bất ngờ sinh ra từ sự đối lập giữa thế động của nhân vật mặc hanbok và những đồ vật mang tính thời đại trong tác phẩm. Bằng cách cho trang phục truyền thống và đời sống thường ngày hiện đại cùng tồn tại trên khung hình, rồi tạo hình cho một thứ phi thường thức hay nghịch lý — tức naesoong của người phụ nữ khác nhau giữa trong và ngoài — tôi đưa ra sự phá cách.

Cú sốc với quan niệm thông thường mà tôi cho thấy qua tác phẩm của mình sẽ không dựng lưỡi sắc đến mức khiến người xem thấy khó chịu. Trong các tác phẩm, <Acha 我差/ Ops> có tiêu đề dùng Hán tự với chữ “ngã (我)” nghĩa là tôi và chữ “sai (差)” nghĩa là thiếu, tức là chỉ sự thiếu sót của bản thân. Khoảnh khắc cà phê đổ lên chiếc túi hàng hiệu cũng là khoảnh khắc “acha” (ôi chết), và khoảnh khắc vừa ăn tô mì gói khoảng 1.000 won lại vừa uống ly cà phê đắt gấp mấy lần cũng “acha”, nên tôi đặt tên như vậy.

Nhưng vì hoạt động sáng tác của tôi, xét đến cùng, hướng tới việc trở nên tự do khỏi ánh mắt và sự đánh giá theo quan niệm thông thường thông qua công việc mang tính tự thú, nên định hướng tới tính bất ngờ mà tôi chủ ý không phải là thứ cùn mòn.

Q. Chị muốn trở thành họa sĩ như thế nào?

Tôi muốn trở thành họa sĩ gãi đúng chỗ ngứa của mọi người. Có lẽ những họa sĩ được ghi nhớ như những nghệ sĩ lớn chính là những người đã gãi một cách sảng khoái điều mà người bình thường muốn nói nhưng không nói được. Nghĩ như thế thì hướng đi tôi phải tiến tới với tư cách họa sĩ trở nên rõ ràng: phải là thứ có thể khơi thông phần bức bối của những con người bình thường một cách đúng lúc. Về phương diện đó, tôi cố gắng trở thành họa sĩ không chìm đắm trong thế giới của riêng mình hay nghiêng hẳn về suy nghĩ của mình, mà quan tâm nhạy cảm đến chuyện thế gian và tương tác với thế giới. Chuyện giao tiếp hay đồng cảm — chủ đề nóng hiện nay của giới phim ảnh, giải trí, nghệ thuật, thuyết trình, xuất bản — có lẽ cũng xuất phát từ ý tưởng như thế.

Ngoài ra, tôi mơ trở thành họa sĩ có thể mang lại tiếng cười bằng những tác phẩm hóm hỉnh. Bản thân tôi, khi làm việc, cũng đang được chữa lành chứng trầm cảm vốn khởi đầu từ những vết thương. Chỉ cần một người thôi có thể nở một nụ cười khi xem tác phẩm của tôi, thì tôi đã hạnh phúc không gì bằng.

Mặt khác, từ ngày 6 đến ngày 11 tháng này, họa sĩ Kim Hyun Jung đang mở triển lãm Thế vận hội Naesoong tại Hội đồng Thành phố Seoul.

Người viết — Reporter Kim Hyeon-jin