The Economist Korea | Những cô nàng nghịch ngợm mặc hanbok bước vào mỹ thuật đương đại

Art — Mã cảm xúc đọc qua mỹ thuật của Sun Seung-hye

Những cô nàng nghịch ngợm mặc hanbok bước vào mỹ thuật đương đại

Phiên bản mới nhất của tranh mỹ nhân Hàn Quốc phản ánh thế hệ nhân vật… Họa sĩ nổi tiếng ngang ngôi sao thần tượng

Tranh mỹ nhân của Hàn Quốc đã khác đi. Như thể phản ánh thị hiếu của thế hệ nhân vật, những cô gái đáng yêu mặc hanbok trong tranh như đang “cosplay (costume play)”. Giống như truyện tranh và phim hoạt hình, các cô gái không nền nã mà tràn đầy sức sống. Những mỹ nhân của Shin Yun-bok thời Joseon đã du hành thời gian thành các cô gái của thế kỷ 21 và trở nên hoạt bát. Hình ảnh cô gái mặc hanbok bắt đầu được công chúng yêu thích với vẻ tươi tắn là nhờ bộ phim “Goong” của MBC năm 2006, chuyển truyện tranh thành phim cổ trang kiểu fusion. Trong phim, Yoon Eun-hye đổi qua đổi lại giữa đồng phục học sinh và hanbok cải biên. Bộ phim đã cho thấy khả năng rằng cô gái mặc hanbok có thể đáng yêu đến mức nào.

Giờ đây những cô gái mặc hanbok trong truyện tranh đã bước vào mỹ thuật đương đại. Các cô gái đáng yêu mặc hanbok đã phá vỡ mã thời trang lưỡng phân rằng hanbok là lối cũ, Tây phục là lối mới. Họ cũng giải thoát một cách hả hê hình ảnh người phụ nữ mặc hanbok khỏi cái cảm thức cận đại không mấy vui vẻ, vốn ngấm ngầm khiến người ta nghĩ đến kisaeng. Trong mỹ thuật đương đại Hàn Quốc, những họa sĩ lấy người phụ nữ mặc hanbok làm đề tài cũng lần lượt xuất hiện.

Phá vỡ định kiến “hanbok là lối cũ, Tây phục là lối mới”

Trong mỹ thuật đương đại Hàn Quốc, hai nghệ sĩ tiêu biểu được yêu thích với nhân vật cô gái mặc hanbok là Kim Hyun Jung và Heukyoseok. Cả hai đều là nghệ sĩ nữ trẻ. Họ tự do khỏi cái gánh nặng tâm lý của thế hệ 386 vốn hiện ra trong mỹ thuật đương đại Hàn Quốc. Họ cũng có nét táo bạo khẳng định con đường của mình trước cả những uy quyền xã hội. Các nữ nhân vật chính trong tranh của họ đang hình thành cả một lớp người hâm mộ dưới dạng nhân vật game. Họ đang nhận được sự yêu thích đại chúng qua mạng xã hội hơn là qua các triển lãm bảo tàng truyền thống.

Heukyoseok được biết đến rộng rãi qua blog với tư cách họa sĩ vẽ minh họa cho game. Trái với phỏng đoán rằng Heukyoseok — một bút danh — là nam giới, cô tốt nghiệp khoa Tranh Đông phương Đại học Nữ sinh Ewha và đang hoạt động như một họa sĩ minh họa. Loạt tranh hanbok của Heukyoseok là những bức minh họa đổi bối cảnh truyện cổ tích châu Âu thành các nhân vật chính mặc hanbok. Nữ họa sĩ giữ bản quyền và đang thử nghiệm nhiều cách thương mại hóa khác nhau như tranh ghép hình jigsaw.

Trong loạt tranh hanbok, “Alice ở xứ sở thần tiên” (2011) đang được công chúng yêu mến. Tác phẩm này đặt bối cảnh Alice xuất hiện vào thời Joseon. Hình ảnh đáng yêu của Alice trong chiếc váy hanbok màu xanh da trời và áo jeogori trắng, rơi vào xứ sở thần tiên cùng con thỏ, thì không thể không mê. Con thỏ khoác chiếc magoja đỏ, đội mũ gat, miệng ngậm chiếc tẩu gonbangdae một cách tỉnh bơ. Trong căn phòng du hành không gian và thời gian ấy có treo bức “Bất nhị thiền lan đồ (不二禪蘭圖)” của họa sĩ Kim Jeong-hui thời cuối Joseon. Chiếc bình gốm men lam trắng đặt trên tủ bandaji của Joseon thì có cắm một cành hoa mai.

Heukyoseok không ngăn việc những bức minh họa mặc hanbok được chia sẻ trên Internet. Nhờ đó chúng được chia sẻ và yêu thích vô số lần giữa cư dân mạng. Thay vào đó, cô giữ bản quyền bản gốc của các bức minh họa và đang làm ra, bán nhiều loại sản phẩm như tranh ghép hình. Năm ngoái, cô đã tổ chức triển lãm cá nhân “Alice mặc hanbok — Heukyoseok” bằng hình thức gây quỹ từ công chúng (crowdfunding) và quyên toàn bộ tiền thu được cho Nhà Chia sẻ, nơi nghỉ dưỡng của các bà cụ là nạn nhân chế độ phụ nữ mua vui thời chiến.

Heukyoseok đã tham gia với tư cách họa sĩ minh họa cho “Million Arthur”, một game thẻ giả tưởng trực tuyến. Các nhân vật trong game là những cô gái có khuôn mặt non trẻ mà thân hình đầy đặn. Vì được vẽ có phần khêu gợi nên cũng có phần làm những người theo chủ nghĩa nữ quyền không vui. Nhưng chắc chắn cô là một nghệ sĩ có sức hấp dẫn, hay nói đúng hơn là ma lực, đẩy cái đẹp của cô gái lên mức tối đa theo phong cách giả tưởng.

Kim Hyun Jung, người vẽ tranh nhân vật thủy mặc thành pop art một cách tươi tắn đầy sáng tạo, thì đã là một ngôi sao nổi tiếng. Những tác phẩm như thể phóng chiếu chính mình vào cô gái mặc hanbok bằng kỹ pháp hội họa Hàn Quốc đã được công chúng yêu thích đến mức bị đố kỵ. Là một tài năng tốt nghiệp khoa Tranh Đông phương Đại học Quốc gia Seoul, với năng lực kỹ pháp vững chắc của hội họa Hàn Quốc, cô đã vận dụng tốt kỹ pháp tranh Phật giáo thời Goryeo: vẽ phần da thịt trước rồi vẽ áo phủ lên để nó hiện ra bán trong suốt. Đặc biệt, cô được yêu thích nhờ sự tươi sáng khi vẽ nên trong loạt tranh Naesoong cái naesoong đáng yêu: những cô gái xinh đẹp có làm ra vẻ nền nã thì cuối cùng cũng để lộ bản tính nghịch ngợm. Giờ đây những người phụ nữ không còn là các tiểu thư đoan trang thụ động, cũng không phải những chiến binh chống lại đàn ông. Nét tươi sáng và táo bạo mới là điều nổi bật. Vì Kim Hyun Jung ngoài đời xinh như nhân vật chính trong tranh, cô còn cho thấy cả tiềm năng rằng trong giới mỹ thuật cũng có thể có một ngôi sao nổi tiếng toàn diện như ngôi sao thần tượng của nhạc đại chúng.

Nét tươi sáng và táo bạo nổi bật

Bức “Naesoong: Xenitis” (2013) của Kim Hyun Jung đáng để ghi nhớ. Nữ nhân vật chính cầm chiếc điện thoại thông minh trên tay, cắm tai nghe Dr. Dre nghe nhạc, mặc hanbok xỏ gomusin mà chạy một cách khoái chí. Bánh xe đạp được vẽ bằng màu xanh lam cuốn lấy mắt người xem bằng sắc màu nhẹ nhõm vốn không được dùng trong tranh nhân vật thủy mặc truyền thống. Đôi gomusin đỏ như một đôi cao gót còn gợi lên cả bản năng bảo vệ kỳ lạ, rằng không biết cô gái nghịch ngợm có bị ngã hay không. Cô gái mặc hanbok chạy mà chẳng để ý gì xung quanh, nhìn cách nào cũng đáng yêu.

Kim Hyun Jung năm ngoái cũng gây xôn xao với danh hiệu “họa sĩ bán hết sạch” khi toàn bộ tranh đều được bán tại các triển lãm lớn nhỏ. Tin tranh bán hết sạch còn xuất hiện cả trên bản tin. Trong thời đại mà mỹ thuật cũng cần tiếp thị và quảng bá, cô đang cho thấy một chiến lược mới. Hình ảnh những nhà sưu tập trẻ mua tranh của Kim Hyun Jung rồi chụp ảnh lưu niệm, đưa lên mạng xã hội và vui mừng, trông giống như sự phấn khích khi gặp một ngôi sao thần tượng.

Nhân vật cô nàng nghịch ngợm tươi sáng mặc hanbok xuất hiện trong mỹ thuật đương đại Hàn Quốc tràn đầy một sức hấp dẫn đặc thù của châu Á, khác với “Frozen”, bộ phim hoạt hình đang ăn khách nhất của Walt Disney.

Sun Seung-hye là Trưởng phòng Nghiên cứu Học thuật của Bảo tàng Nghệ thuật Seoul. Bà nghiên cứu và thực hành nghệ thuật cùng lý luận của Hàn Quốc và Đông Á trong sự kết hợp với hiện trường. Bà từng là trợ lý giáo sư tại Viện Học thuật Đông Á, Đại học Sungkyunkwan, giám tuyển mỹ thuật Hàn Quốc và Nhật Bản tại Bảo tàng Nghệ thuật Cleveland (Hoa Kỳ), và nghiên cứu viên học thuật tại Bảo tàng Quốc gia Hàn Quốc.

[Ảnh] Heukyoseok, “Alice ở xứ sở thần tiên”, tranh minh họa, 2011. / Kim Hyun Jung, “Naesoong: Xenitis”, thủy mặc đạm thái và cắt dán trên giấy hanji, 2013.

Người viết — Sun Seung-hye