Eureka | Eureka gặp gỡ

Eureka gặp gỡ

Họa sĩ hội họa Hàn Quốc Kim Hyun Jung

Mong được ghi nhớ thật lâu như một họa sĩ tranh phong tục thế kỷ 21

Một người phụ nữ mặc hanbok điều khiển chiếc xe máy giao hàng. Trên chiếc thùng chuyển phát được biến thành bàn ăn là mấy món ăn Trung Hoa đặt tạm bợ, và người phụ nữ với vẻ mặt thất thần đang gắp thịt chua ngọt… Những bức tranh chỉ cần nghe mô tả đã thấy quen thuộc ấy đều thuộc “loạt tranh Naesoong” của họa sĩ Kim Hyun Jung. Có rất nhiều cách người ta gọi cô. Tiêu biểu nhất là “họa sĩ tranh phong tục thế kỷ 21”, bởi cô vẽ một cách chân thực hình ảnh những người trẻ đang sống ở hiện tại, không phân biệt nam nữ, chỉ có điều họ mặc hanbok. Gần đây lại có thêm một danh hiệu mới: cô vừa có tên trong danh sách “30 nhân vật dưới 30 tuổi có ảnh hưởng nhất ở châu Á năm 2017” do 〈Forbes〉 bình chọn. Cuộc phỏng vấn bắt đầu bằng lời chúc mừng. Hình ảnh nữ họa sĩ mặc hanbok thật đẹp, giống như người phụ nữ trong tác phẩm, để lại ấn tượng sâu. Từ chuyện sáng tác cho đến lời khuyên dành cho các học sinh muốn thi vào đại học mỹ thuật, câu chuyện đều thú vị và phong phú.

Bài_phóng viên Kwon Hae-jeong | Hình ảnh_Kim Hyun Jung Art Center cung cấp

Hanbok rất phù hợp với chị. Thường ngày chị cũng thích mặc hanbok à?

Trước khi bắt tay vào “loạt tranh Naesoong” thì tôi đã thích hanbok rồi. Lý do tôi mặc hanbok là vì muốn miêu tả hanbok tỉ mỉ hơn. Chẳng hạn những nếp váy khi chuyển động, hay cách buộc dải goreum… Vẽ sau khi đã trải nghiệm thật và vẽ mà không trải nghiệm thì khác nhau rất nhiều.

Chị đã làm “loạt tranh Naesoong”, vậy “naesoong” theo cách hiểu của chị là gì?

Naesoong trong những tác phẩm thời đầu và naesoong trong tác phẩm hiện nay mang ý nghĩa khác nhau. Lúc đầu tôi tập trung vào “naesoong của người phụ nữ”, vì tôi nghĩ chỉ phụ nữ mới “làm naesoong”. Về sau tìm hiểu ý nghĩa của naesoong thì thấy đó là tâm lý có ở cả nam lẫn nữ. Là chuyện ngoài và trong khác nhau, là chuyện không để lộ tâm ý thật. Trong những tác phẩm về sau, nhân vật chính vẫn là phụ nữ, nhưng tôi muốn thử vẽ cái naesoong mà bất cứ ai thuộc thế hệ trẻ của xã hội hiện đại cũng có thể có.

Nói cách khác, naesoong cũng có thể xem là những cái nhìn. Ta muốn ra ngoài y nguyên như lúc vừa ngủ dậy ở nhà, nhưng vì những cái nhìn ấy mà đành phải lược lại tóc, mặc quần áo, có lúc còn xỏ cả đôi giày chật chội. Thật ra đây là công việc về những cái nhìn đó, chứ không phải về naesoong. Dù vậy, lý do tôi vẫn khăng khăng dùng từ naesoong là vì nét hóm hỉnh mà từ này chứa đựng. Tôi mong những người xem tranh của tôi sẽ bật cười.

Chị có nhiều fan đến mức được gọi là “họa sĩ thần tượng”. Chị cũng dùng mạng xã hội để kể chuyện sáng tác và quảng bá triển lãm rất nhiều.

Tôi không hề có ý định như vậy, nhưng tác phẩm lại thành đề tài bàn luận trên mạng xã hội trước. Thế nên tôi nghĩ mình phải sử dụng mạng xã hội một cách chiến lược hơn. Trò chuyện với những người yêu thích tác phẩm của mình cũng vui, và qua mạng xã hội tôi cũng nhận được cảm hứng cho tác phẩm. Tôi hé nhìn xem người trẻ đang nghĩ gì, theo đuổi giá trị nào, rồi lấy ý tưởng từ trong đó.

Có nhiều fan tuổi học sinh không?

Tôi từng có thời gian làm giáo viên luyện thi, không biết có phải vì tiếng lành lan ra hay không mà tôi thường nhận được những câu hỏi về định hướng nghề nghiệp từ các bạn học sinh. (cười) Nhất là khi các bạn nữ nói tôi là hình mẫu của các bạn thì tôi thấy rất vui. Bản thân tôi khi mới bắt đầu sáng tác cũng từng nghĩ chuyện này sẽ không dễ, vì những họa sĩ được xem là nổi tiếng thì đều là nam cả. Ở lĩnh vực nào thì nam giới cũng chiếm dòng chính mà. Nhưng bây giờ thì có thể đối đầu bằng năng lực, lại thêm truyền thông phát triển, nên tôi nghĩ những lo ngại và vấn đề như vậy đang giảm đi nhiều.

〈Người làm tôi chuyển động〉 ⓒKim Hyun Jung

Trong một bài báo gần đây chị nói “họa sĩ là một doanh nghiệp một người” và “không có lý gì họa sĩ phải chịu đói”. Có cảm giác như chị đang đối đầu với định kiến rằng nghệ sĩ thì nghèo?

Đúng vậy. Tôi muốn phá vỡ những định kiến như “nghệ sĩ nghèo”, “nghệ sĩ thiên tài chết sớm”. Với tranh thì giá tác phẩm rất đắt, vậy mà tôi lại thắc mắc: tại sao người làm ra tác phẩm đắt đỏ ấy lại phải nghèo? Thế nên ở đại học tôi đã học về cấu trúc của thị trường mỹ thuật. Đó là lý do tôi học song ngành quản trị kinh doanh. Hóa ra nghệ sĩ không nghèo như người ta tưởng và cũng không nhất thiết phải chết sớm. Những họa sĩ nghèo hoặc chết sớm thì ngược lại, vì khác thường nên mới được biết đến nhiều hơn.

Tôi có nói “doanh nghiệp một người”, mà thật ra hầu như họa sĩ nào cũng là doanh nghiệp một người. Điều tôi hướng tới là vượt qua cái mức doanh nghiệp một người đó. Thế nhưng khi một nghệ sĩ để lộ ý “tôi muốn kiếm tiền” thì lại bị đối xử như thể vừa phạm tội. Tôi muốn hỏi lại rằng trong một xã hội tư bản như hiện nay, tại sao lại phải mang cảm giác tội lỗi như thế. Những họa sĩ nổi tiếng như Jeff Koons hay Damien Hirst làm việc cùng vài trăm nhân viên. Gần như ở mức một doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Làm ra một tác phẩm, dù làm việc mỗi ngày thì cũng mất từ hai đến sáu tháng. Tác phẩm chẳng khác nào con mình, nên đã vậy thì tôi muốn gửi nó đi đúng giá và đến nơi tốt, chứ không muốn hạ thấp giá trị của nó để bán. Và tôi nghĩ mình phải hoạt động hăng say hơn nữa để giá trị sưu tập của tác phẩm có thể tăng lên. Ban đầu tôi khởi sự công ty một người ở phòng thực hành của cao học, ở phòng bếp nhỏ của một công ty quen. Rồi vì số nghiên cứu viên của art center tăng lên nên tôi thuê riêng một văn phòng.

Hiện giờ chị đang làm những dự án gì?

Tính tôi không chịu ngồi yên nên luôn làm rất nhiều việc. Tôi vừa tiếp tục loạt tranh Naesoong, vừa làm các tác phẩm quảng cáo hay chiến dịch cho doanh nghiệp, và gần đây tôi cũng đi giảng thường xuyên.

Vì được đánh giá là “họa sĩ tranh phong tục thế kỷ 21” nên tôi đang cố gắng vẽ thêm hình ảnh của đám đông hiện đại. Tiêu biểu là loạt tranh “nhà tắm công cộng”. (Vì là nhà tắm nên đành phải cởi hanbok.) Đó là công việc nhằm để lại cho thế hệ sau biết văn hóa nhà tắm công cộng của chúng ta đã như thế nào. Sau nhà tắm công cộng, tôi dự định vẽ cả jjimjilbang (khu tắm hơi kiểu Hàn Quốc).

Tôi cũng đang làm biểu tượng cảm xúc theo “loạt tranh Hiroerak”, và những thứ này sẽ được làm bằng lenticular (xếp liền các thấu kính lồi để tùy góc nhìn mà thấy hình khác nhau). Giá thành của nó rẻ hơn tôi tưởng. Dù không thể treo một tác phẩm lớn ở nhà thì tác phẩm nhỏ như thế vẫn có thể mang theo người hay đặt trên bàn.

Những hợp tác quảng cáo với doanh nghiệp để lại ấn tượng mạnh.

Loạt tranh Naesoong là loại tranh có thể làm PPL một cách tự nhiên mà. (cười) Tôi muốn hòa hình ảnh thương hiệu vào tác phẩm, và không biết có phải vì điều đó khớp nhau hay không mà tình cờ tôi bắt đầu làm các tác phẩm quảng cáo. Hiện tôi đang làm tác phẩm quảng cáo cho Samsung Electronics và cho một hãng kính áp tròng màu.

〈Bàn ăn hoàn hảo〉 ⓒKim Hyun Jung

Gần đây cuộc tranh luận về thái độ ghét nữ đang rất dữ dội. Chị sáng tác với chủ đề người phụ nữ, điều đó có khiến chị thấy nặng nề không?

Đó là phần tôi đang trăn trở gần đây. Tôi cũng nói chuyện nhiều về chủ đề đó với các nghiên cứu viên, và cũng tìm hiểu thêm. Người phụ nữ trẻ nào hẳn cũng có sự đồng cảm với chủ nghĩa nữ quyền. Bản thân tôi cũng vậy. Trong số tác phẩm của tôi có bức 〈Acha 我差〉 vẽ người phụ nữ vừa ăn mì gói vừa cầm túi hàng hiệu và uống cà phê Starbucks, và có người diễn giải tác phẩm này là ghét nữ.

Đây là bức tranh ra đời từ trải nghiệm của tôi. Khi làm việc tôi hay nấu mì gói bằng bếp ga du lịch, còn khi gặp bạn bè thì đi Starbucks. Quán cà phê đúng là nơi tối ưu để trò chuyện mà. Vì hai tình huống ấy — món ăn kèm đắt hơn món chính, và cà phê còn lại chảy tràn ra phòng — nên tôi mới đặt tên là “Acha”, thế rồi nhận lời phê phán như vậy nên tôi cũng thấy đáng tiếc. Nếu có ai chỉ ra điều gì thì tôi thường nói rõ ý đồ của mình là như thế. Vì ý đồ của họa sĩ cũng quan trọng ngang với cách diễn giải của người xem.

〈Acha 我差〉 ⓒKim Hyun Jung

Nếu khuyên các bạn học sinh đang chuẩn bị thi vào đại học mỹ thuật thì chị sẽ nói gì?

Có nhiều điều tôi muốn nói, nhưng điều tôi nhấn mạnh nhất là “đừng kén chọn trong học tập”. Họa sĩ phải nén hiện tượng xã hội lại để cho thấy trong một bức tranh. Tôi nghĩ mình phải quan tâm đến xã hội hơn bất cứ ai và phải học nhiều hơn.

Tôi cho rằng yếu tố thành công là nhờ khái niệm rất rõ ràng. Làm thế nào để có được khái niệm riêng của mình?

Tôi cũng từng trăn trở điều này đến mức bị trầm cảm. Phải biết mình thích cái gì. Không nhất thiết là những thứ hữu hình như hanbok, hàng hiệu hay món ăn, mà cả những thứ vô hình như màu sắc hay cảm xúc cũng có thể là đối tượng mình yêu thích. Chẳng hạn nếu thấy mê màu xám đến phát điên thì hãy thử bắt đầu sáng tác với khái niệm màu xám đó. Để tìm ra điều mình thích, nên lục lại chính những thói quen của mình. Thói quen này vì sao mà có? Vì sao mình lại làm hành động này? Tôi mong các bạn luôn mang trong mình câu hỏi “vì sao” với mọi việc.