Monthly Art World | Naesoong của Kim Hyun Jung! Thấy rồi, thấy hết rồi!

Kim Hyun Jung

Naesoong! Thấy rồi, thấy hết rồi!

Kim, Hyun jung

Đó là một ấn tượng đầu tiên mãnh liệt, khiến biệt danh “thần tượng của hội họa Hàn Quốc” chẳng hề nhạt nhòa. Sau khi trao nhau vài lời chào hỏi đơn giản và ngồi xuống, Kim Hyun Jung viết lời chào vào cuốn vựng tập rồi đề nghị chụp một tấm ảnh lưu niệm bằng máy Polaroid. Không hiểu sao tôi thấy quen quen. Cứ như thể mình đang ở buổi ký tặng của một thần tượng nữ mà mình nhất định muốn gặp một lần. Đứng trước cô — người đang được dư luận chú ý với mỹ từ “nghệ sĩ hội đủ cả ngoại hình như người nổi tiếng lẫn thực lực” — tôi hơi căng thẳng. Trong lòng tôi cầu mong cô đừng là một bậc chín đẳng Naesoong chỉ trả lời những điều hiển nhiên, như chính chất liệu sáng tác của cô. Nhưng nỗi lo ấy biến mất ngay tức khắc. Bởi trái với lo lắng, cô là một bậc chín đẳng thẳng thắn.

Bài | Phóng viên Park Yi-hyeon Ảnh | Trưởng nhóm Kim Hong-gyu

Naesoong được che giấu trong vạt váy

Nghe nói triển lãm cá nhân của Kim Hyun Jung mở vào tháng 6 vừa qua tại Gana Insa Art Center đã đạt kỷ lục số khách tham quan nhiều nhất kể từ khi gallery khai trương. Sức nổi tiếng của cô lại một lần nữa khiến tôi ngạc nhiên. Loạt tác phẩm đã biến Kim Hyun Jung thành ngôi sao đang lên của giới mỹ thuật đương đại Hàn Quốc chỉ trong một bước lấy đề tài là “Naesoong của người đàn bà”. Đương nhiên nhân vật chính trong tranh là phụ nữ. Và nhân vật chính ấy mặc hanbok, nhưng (dù hoàn toàn chủ quan) dáng vẻ đó lại gợi cảm. Bởi riêng phần chân cứ hiện ra rõ mồn một. Váy hanbok rõ ràng có mấy lớp, mà lại thành xuyên thấu (See-through). Việc ánh mắt của những khán giả nam ghé phòng triển lãm bị hút vào đó là chuyện đương nhiên. Giữ lại sợi dây tâm trí vừa thoáng tản mát, tôi ngẫm nghĩ xem điều họa sĩ chủ ý là gì. Việc đã mặc áo mà vẫn thấy được đôi chân trần khiến tôi cảm giác như một lời nói: “Dù cậu có căng bao nhiêu lớp màn che đi nữa, tôi biết tỏng cậu đang e lệ giả tạo”. Thế rồi dời mắt lên nhìn mặt nhân vật chính đang Naesoong, tôi thấy vô cùng quen. Chính là mặt của họa sĩ.

“Tôi bắt đầu sáng tác với suy nghĩ muốn nói với những người mang định kiến và đánh giá tôi một cách tùy tiện rằng: ‘Các vị thì đường hoàng đến đâu?’. Ban đầu vì cần người mẫu nên tôi lấy chính mình làm mẫu để bắt tay vào việc, nhưng càng vẽ tôi càng nghĩ rằng định kiến và quan niệm thông thường là thứ ai cũng có, và đó là vấn đề của tất cả chúng ta, kể cả tôi. Từ lúc đó tôi bắt đầu vẽ chân dung tự họa dựa trên suy nghĩ và đời thường của mình. Lý do khiến các nhân vật xuất hiện trong loạt tranh Naesoong đến nay đều là phụ nữ chính là ở đây. Lý do chọn hanbok cũng vì nó là một trong những chất liệu để thể hiện Naesoong. Hanbok là trang phục gồm nhiều lớp áo mặc chồng lên nhau, đặc biệt chiếc váy thì dài và rộng vạt nên có thể nói là loại áo có thuộc tính che giấu rất cao. Dù nhân vật mặc chiếc hanbok như thế, tôi vẫn thể hiện cho thấy được bên trong, qua đó dẫn dắt khán giả soi thấu nội tâm của nhân vật đang e lệ giả tạo.”

Naesoong không phải là độc quyền của riêng phụ nữ

Đặc trưng của các tác phẩm thời kỳ đầu của Kim Hyun Jung là những chi tiết được nhấn mạnh, chẳng hạn chuyển động của ngón tay và ngón chân. Nhưng thời gian qua đi, những người phụ nữ trong tranh vừa trở nên tinh tế hơn, đồng thời quanh họ các sản vật của chủ nghĩa tư bản được bố trí một cách đậm nét, và sự tương phản màu sắc cũng mạnh hơn.

“Những đồ vật ngoài nhân vật thì tôi làm bằng jinchae (眞彩, màu đậm). Các tác phẩm thời kỳ đầu lấy nhân vật làm trung tâm nên ít lộng lẫy hơn. Trong tác phẩm, tỷ trọng của những đồ vật như đôi giày hay tách cà phê dần lớn lên, nên có lẽ vì thế màu sắc trở nên mạnh hơn. Những đồ vật trong tranh (xin thật lòng) là mối quan tâm hút tôi mạnh mẽ, là cục hấp dẫn và là niềm vui của đời sống. Giày hay túi hàng hiệu là “kết tinh của ánh mắt” — thứ mà công dụng được tối đa hóa nhờ “ánh mắt” — nhưng đồng thời cũng là những vật mâu thuẫn, khiến người ta nhìn bằng cái nhìn không mấy thiện cảm về sự gắn bó mang tính bản năng mà những phụ nữ cùng trang lứa dành cho hàng hiệu. Đó là biểu hiện của trăn trở: đối diện với ánh mắt mang quan niệm thông thường của mọi người, tôi thú nhận đời sống và tấm lòng mình, và qua đó muốn tìm lại dáng vẻ thật của mình.”

Kim Hyun Jung đã nhiều lần tiết lộ rằng trước đây, vì để ý quá mức đến ánh mắt của người khác, cô từng trải qua cả trầm cảm. Xem tác phẩm của cô, phải chăng có thể nói là đeo mặt nạ rồi tự dối gạt mình? Tôi cảm thấy như đang được xem một người phụ nữ muốn được yêu thương nhưng lại chỉ chọn toàn những cách không thể được yêu thương để hành động. Không, xa hơn nữa, tôi còn nghĩ rằng cô đang cho thấy chân dung của cả loài người.

“Naesoong trong xã hội chúng ta đang được tiếp nhận như một từ phù hợp hơn với phụ nữ, nhưng dù vậy tôi không nghĩ nó là độc quyền của phụ nữ. Ngược lại, tôi cho rằng Naesoong là sự “không khớp nhau” nảy sinh từ ham muốn phổ biến là được người khác thừa nhận, và từ việc người bình thường nào cũng muốn che đi phần thiếu sót của mình mà chỉ phơi ra những dáng vẻ tốt đẹp. Tôi cũng nghĩ đó là hiện tượng nhường lại bản sắc cá nhân cho quan niệm thông thường của xã hội.”

Dễ và dễ nữa, rồi hãy cùng hít thở

<Loạt tranh Naesoong> rất được lòng lớp trẻ cùng thời. Vì đã vẽ ra những phần nhạy cảm của phụ nữ nên tưởng rằng fan nữ sẽ ít, nhưng hoàn toàn ngược lại. Trong số những người yêu thích Kim Hyun Jung ở phòng triển lãm và trên mạng xã hội, tỷ lệ phụ nữ chiếm khoảng 80%. Nghe nói rất nhiều phụ nữ bảo rằng xem tranh của cô thì giải tỏa được căng thẳng. Việc tranh dễ hiểu và cụ thể nên dễ nắm bắt cũng có thể là một lý do. Nghĩa là có thể đồng cảm được. Tuy vậy, những tác phẩm mới nhất như <Pomsaeng-Pomsa: 8low me!> lấy bowling làm đề tài, hay <Shall We dance> vẽ môn leo núi nhân tạo, thì lại mơ hồ.

“Có lẽ là có lúc lên lúc xuống. (cười giòn) Vẽ một bức tranh hiểu được ngay trong một lần quả không dễ. Khi làm việc, tôi muốn kể cả điều này lẫn điều kia, mà mang những suy nghĩ như thế thì lại do dự khi vẽ. Nói cách nào đó thì thành bức tranh nhiều lời chăng? Chính tôi cũng cảm thấy mình đang xa dần điều mình theo đuổi. Tôi đang cố gắng bớt đi thật nhiều.”

Kim Hyun Jung cũng rất tích cực giao tiếp với khán giả qua SNS (dịch vụ mạng xã hội). Nghe nói những dòng chữ mọi người để lại trên SNS vừa thổi vào đời sống cô một sự căng thẳng lành mạnh, vừa trở thành chất xúc tác.

“Tôi muốn làm social drawing. Đó là việc hoàn thiện tác phẩm trong lúc cùng thảo luận với đại chúng. Một kiểu mỹ thuật tham dự. Nó cũng có ý nghĩa rằng mọi người cùng sở hữu một tác phẩm. Xa hơn nữa, tôi muốn làm cho mỹ thuật trở thành một tồn tại gần gũi hơn. Nhìn việc dạo này những quyển sách tô màu trở thành sách bán chạy nhất, có vẻ như đại chúng cũng đang nỗ lực để đến gần với mỹ thuật. Tôi muốn góp phần để mỹ thuật và xã hội có thể cùng hít thở.”

Không có nghệ sĩ nào muốn nghèo đói

Kim Hyun Jung đầy khí thế, đúng như lời cô từng nói “tôi sẽ không đi con đường của nghệ sĩ nghèo đói”. Cô phê phán việc nền giáo dục chính quy coi sự nghèo đói là điều kiện của nghệ thuật tốt. Suy nghĩ “nghệ sĩ thì phải nghèo đói đến chừng nào” cứ xoay vòng mãi trong đầu cô. Ai cũng mơ trở thành nghệ sĩ giỏi, nhưng không ai muốn nghèo đói. Dẫu vậy, thực tế là có rất nhiều nghệ sĩ vì sợ cái nghèo mà từ bỏ sáng tác. Có lẽ Kim Hyun Jung là nghệ sĩ đang vượt qua hiện tượng ấy. Việc cô hợp tác với doanh nghiệp ngành sinh hoạt - sức khỏe và tham gia hoạt động truyền hình, tích cực quảng bá công việc của mình là ví dụ tiêu biểu. Đó là phần đáng để các nghệ sĩ trẻ tham khảo.

“Những lời mời hợp tác và xuất hiện đến một cách tự nhiên. Bên họ xem blog của tôi trước rồi liên lạc. Nhưng tôi lo rằng mọi người sẽ nghĩ tôi thu được nhiều lợi nhuận qua hợp tác. Ở vị trí của tôi, đó cũng là sự tiêu hao chi phí. Vì thời gian sáng tác bị giảm đi. Dù vậy, điều tôi muốn nói là nghệ sĩ trẻ phải tự quảng bá chính mình. Phải nói được công việc của mình là như thế nào. Người ta bảo ‘việc nghệ sĩ tự mình giải thích tác phẩm của mình một cách rực rỡ hoa mỹ là điều đáng xấu hổ; tác phẩm chỉ nên được nói bằng miệng của nhà phê bình’, nhưng thực ra hai điều này phải cùng tồn tại. Cứ coi như làm portfolio, phải đầu tư đủ để tác phẩm của mình có thể tìm thấy được trên Internet.”

Họa sĩ gọi những điều này là tự quảng bá (Self-Promotion). Thế nhưng không biết có phải vì sắc thái của từ ngữ hay không, cụm “tự quảng bá” nghe ra cũng có phần tiêu cực. Hình ảnh thành thị, hiện đại của cô hẳn cũng góp một phần vào đó.

“Vì hoạt động truyền thông sôi nổi nên có nhiều lời bảo rằng chẳng phải tôi được gia đình hay người quen giúp đỡ hay sao. Nếu ngay từ đầu được một agency quản lý thì tôi đã được quản lý cả chuyện dùng từ. Tự mình lo hết mọi thứ nên cũng sinh ra hối hận kiểu ‘lúc ấy đừng nói câu đó thì tốt’. Dù vậy tôi quyết định cứ thẳng thắn. Vì không thẳng thắn thì ngược lại sẽ sinh ngộ nhận. Có một chuyện thú vị: cuối mỗi buổi phỏng vấn đều có câu hỏi quen thuộc, rằng kế hoạch là gì. Thời còn sợ ánh mắt người khác thì tôi gắng gượng nghĩ ra cho có, còn bây giờ tôi nói thế này: tranh của tôi là tranh như nhật ký, nếu biết trước mình sẽ vẽ gì thì đi làm nhà tiên tri chứ còn vẽ làm gì. Tất nhiên khi đã nghĩ ra thì tôi nói chính xác. À phải! Có lẽ ngoại hình của tôi trông chẳng giống kiểu sẽ làm việc một cách nghiêm túc nhỉ? (cười giòn) Tôi không biết mình có phải là một họa sĩ xuất sắc hay không, nhưng điều tôi có thể tự hào là mình vẽ rất chăm chỉ. Tôi hoạt động hăng hái hơn cũng là vì muốn nói rằng cái vỏ ngoài không phải là điều quan trọng.”

Thế giới đẹp hơn vì khác biệt

Naesoong không chỉ là chuyện người phụ nữ “ăn nhấm nhẳng từng chút” trước mặt đàn ông. Đàn ông vào những khoảnh khắc quyết định chẳng phải cũng làm vẻ thật thà sao? Naesoong là việc giữ lời nói và hành động thật ung dung để không bị phát hiện mình đang đạp chân dưới mặt nước. Kim Hyun Jung thể hiện tính hai mặt của con người: mặc tấm áo cao nhã mà làm những hành động chẳng cao nhã chút nào. Dù là tác phẩm chỉ đích danh phụ nữ, tất cả đều giật mình và đồng cảm. Kim Hyun Jung đã tạo ra từ “dareumdaum” — ghép “khác biệt” với “cái đẹp” — mang nghĩa “đẹp hơn vì khác biệt”. Nghĩa là một thế giới đa sắc thì vui và thú vị. Tác phẩm của cô, dù mang tính tự vấn bản thân mà tất cả đều có thể đồng cảm, đang nói rằng “khác biệt” có thể trở thành “chúng ta”. Cuối cùng, tôi hỏi cô về kế hoạch sắp tới, dù đó là câu hỏi “quen thuộc đến sáo rỗng”.

“Tôi đang hình dung loạt tranh <Công viên giải trí Naesoong>. Nói đến công viên giải trí thì người ta nghĩ đó là không gian chỉ của trẻ con, nhưng tôi lại muốn thử tạo ra một không gian chỉ dành cho người lớn. Gọi là không gian giải phóng của đàn ông chăng? Đàn ông hẳn cũng đang cảm nhận đúng niềm vui ấy ở đâu đó vào lúc này, giống như hồi nhỏ họ từng vui ở công viên giải trí. Chẳng hạn như uống rượu. Nhưng nếu không tự mình trải nghiệm thì không thể đồng cảm, nên tôi đang trực tiếp lấy thân mình đụng vào những thứ mà đàn ông yêu thích. Mới đây tôi còn đi mô tô cỡ lớn nữa đấy. Tính tôi là cái gì tò mò thì nhất định phải thử. Khi triển lãm, tôi định trang trí không gian giống như một công viên giải trí. Vừa làm cả tác phẩm sắp đặt, vừa chia đồ ăn nhẹ cho mọi người. Nếu quý vị đến phòng triển lãm, xem tác phẩm của tôi rồi nói ‘thú vị thật, đi về từ đó thấy căng thẳng tan biến hết’ thì không còn gì bằng.”

[Lý lịch]

Họa sĩ Kim Hyun Jung tốt nghiệp khoa Hội họa phương Đông và khoa Quản trị kinh doanh Đại học Quốc gia Seoul, đã hoàn thành chương trình thạc sĩ khoa Hội họa phương Đông tại cao học cùng trường. Cô đã mở 4 triển lãm cá nhân, trong đó có <Olympic Naesoong> năm 2014, và tham gia hơn 30 triển lãm nhóm. Về thành tích giải thưởng, cô có Giải Vàng Đại hội Mỹ thuật Nữ giới Hàn Quốc lần thứ 12 năm 2011, Giải Nghệ sĩ Đáng chú ý lần thứ 34 của Hiệp hội các Nhà phê bình Nghệ thuật Hàn Quốc năm 2014, v.v.

Người viết — Text | Reporter Park I-hyeon Photo | Team Leader Kim Hong-gyu