King Sejong Institute | Thần tượng của hội họa Hàn Quốc, họa sĩ hội họa Hàn Quốc Kim Hyun Jung

Người ngồi trước tủ lạnh ăn pizza, người đi xe máy giao hàng, người đánh bi-a. Tưởng như đó là những khung cảnh ta vẫn thấy trong đời thường, nhưng tất cả đều là những phụ nữ khoác lên mình bộ hanbok tươi đẹp, nên có những bức tranh khiến người ta phải dừng mắt. Thậm chí chúng còn được vẽ bằng hội họa Hàn Quốc, lối tranh truyền thống của Hàn Quốc. Chúng tôi đã gặp Kim Hyun Jung, họa sĩ hội họa Hàn Quốc đã vẽ nên những bức tranh ấy.

Q. Xin chào! Mong chị giới thiệu và “khoe” về ‘họa sĩ hội họa Hàn Quốc Kim Hyun Jung’ với các học viên Học viện King Sejong trên toàn thế giới.

Xin chào! Tôi là Kim Hyun Jung, họa sĩ hội họa Hàn Quốc được gọi là thần tượng của hội họa Hàn Quốc. Tôi đang sáng tác với ‘loạt tranh Naesoong’ — những bức tự họa mang tính thú nhận về ánh mắt người khác và những định kiến thông thường.

Tra từ ‘Naesoong’ trong từ điển thì thấy định nghĩa ‘bên ngoài tỏ ra dịu dàng nhưng bên trong lại thầm kín, bạo gan’. Ai cũng có tâm lý muốn che đi phần còn thiếu sót của mình và mong được người khác công nhận, phải không? Bản thân tôi cũng không hoàn toàn tự do trước những đánh giá và định kiến từ bên ngoài. Sự vượt rào trước ánh mắt ấy, và những bức tự họa mang tính thú nhận, chính là ‘Câu chuyện Naesoong’.

Về mặt kỹ pháp, tôi tạo ra một bút pháp mới bằng cách cộng thêm lối cắt dán (collage) của hội họa phương Tây vào tranh thủy mặc đạm thái truyền thống. Với cách cắt dán giấy hanji, tôi muốn làm sống lại một cách nổi khối chất cảm xào xạc rất riêng của áo jeogori hanbok; còn váy hanbok thì tôi vẽ bằng mực nho để giữ lại độ trong suốt. Nhân vật và các vật dụng nhỏ thì tôi vẽ bằng màu đạm thái. Tôi làm việc theo hướng vừa giữ được những yếu tố thẩm mỹ truyền thống của phương Đông và tranh phương Đông, vừa để người đương thời có thể thưởng thức và đồng cảm một cách thoải mái.

Q. Chị đã theo học mỹ thuật liên tục từ Trường Trung học Cơ sở và Trung học Phổ thông Nghệ thuật Sunhwa, Khoa Hội họa Phương Đông Đại học Quốc gia Seoul cho đến cao học. Tôi tò mò muốn biết chị bắt đầu nghĩ rằng mình muốn vẽ từ khi nào, bắt đầu học hội họa Hàn Quốc từ khi nào, và trong rất nhiều lĩnh vực hội họa thì có lý do đặc biệt nào khiến chị chọn hội họa Hàn Quốc không?

Khởi đầu là khi còn rất nhỏ, tôi vẽ theo chị gái mình. Rồi từ năm lớp 3 tiểu học tôi bắt đầu học vẽ một cách bài bản, sau đó lần lượt tốt nghiệp trung học cơ sở và trung học phổ thông nghệ thuật. Vì học ở trường phổ thông nghệ thuật nên tôi có nhiều cơ hội tiếp xúc với các chuyên ngành và vật liệu khác nhau. Trong quá trình chọn chuyên ngành, tôi đã thử qua nhiều ngành và nhận ra tranh phương Đông, mà trong đó là hội họa Hàn Quốc, gây cho tôi xúc cảm sâu sắc nhất. Cú sốc tươi mới mà sự hòa điệu giữa vệt mực loang trong trẻo, sâu thẳm thấm vào giấy hwaseonji với những sắc màu mát lành đậu xuống bên trên mang lại, đến giờ tôi vẫn còn nhớ rõ. Hơn nữa, cuốn sách ‘Bài giảng đặc biệt về cái đẹp Hàn Quốc’ của thầy Oh Ju-seok mà tôi đọc vào thời gian đó cũng góp phần lớn củng cố quyết tâm của tôi. Trong số nhiều tác phẩm của tiền nhân, tôi đặc biệt yêu thích tác phẩm của Danwon Kim Hong-do và Hyewon Shin Yun-bok. Sự chân thật và nét dí dỏm chứa trong tranh phong tục, cảm quan dàn dựng bố cục và năng lực dùng bút — tất cả đều có sức truyền tải nguyên vẹn tầm mức và vẻ đẹp của hội họa Hàn Quốc.

Q. Bắt đầu từ triển lãm cá nhân tại Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan ở New York, chị cũng thường xuyên mở triển lãm ở nước ngoài như New York, Hong Kong, Bắc Kinh, Berlin. Hẳn ở nước ngoài không ít người lần đầu tiếp xúc với hội họa Hàn Quốc qua chị; phản ứng của người xem thế nào?

Cũng như với chúng ta, việc ăn taco hay kebab và uống lassi trở thành một trải nghiệm đáng kể, tôi nghĩ với người nước ngoài thì dùng đôi đũa để ăn kimchi là một trải nghiệm độc đáo khi tiếp xúc với văn hóa Hàn Quốc. Không chỉ ở triển lãm tại Đức mà cả ở triển lãm tại Hong Kong, tôi đã thực sự cảm nhận rằng những điều quá đỗi thường nhật với chúng ta lại là cái mới cần được giải thích với người nước ngoài, và tôi đã ngạc nhiên trước cái gọi là tính đa dạng văn hóa. Chẳng hạn, với người xem ở Đức thì cần giải thích hanbok là loại trang phục gì, giấy hanji và mực nho là gì, và ‘Naesoong’ là một từ như thế nào. Văn hóa và tranh của chúng ta xa lạ với họ đến mức ấy. Nhưng dù xa lạ như vậy, họ vẫn thấy tác phẩm của tôi lạ lẫm thú vị và xem một cách vui vẻ. Qua đó tôi cũng le lói thấy khả năng rằng hội họa Hàn Quốc của chúng ta có thể chinh phục được cả thế giới. Tôi muốn phát triển ‘Naesoong’ của mình thành thứ có thể nhận được sự đồng cảm phổ quát hơn, để một ngày nào đó mở thêm một triển lãm cá nhân khác ở nước ngoài.

Q. Chị hoạt động rất tích cực trên các mạng xã hội (SNS) như Instagram, Facebook, YouTube, với 200.000 người theo dõi. Chị cũng hợp tác nhiều với Tổng công ty In tiền và An ninh Hàn Quốc (KOMSCO), với thẻ tín dụng, với ngành bánh kẹo. Nhiều người thường nghĩ họa sĩ là người chỉ ngồi vẽ trong xưởng, nên hẳn chị có ý hướng riêng khi hoạt động ở nhiều lĩnh vực như vậy. Đó là gì?

Lý do tôi hoạt động tích cực trên mạng xã hội cũng là vì qua giao tiếp với nhiều người, tôi luôn có thể tiếp xúc với những thông tin mới và công nghệ mới đang ùa đến. Dạo này ai cũng nói về thời đại cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Lĩnh vực nghệ thuật cũng không thể là ngoại lệ. Bức tranh do họa sĩ AI Deep Dream của Google vẽ từng được đấu giá 100 triệu won. Dự án AI ‘The Next Rembrandt’ đã mô phỏng và tái hiện bút pháp rất riêng của Rembrandt, từ bố cục, màu sắc cho đến cả chất cảm sơn dầu. Việc làm sống lại bút pháp của một họa sĩ đã mất đã trở nên khả thi.

Thay vì ngoảnh mặt với những thay đổi của thời đại, tôi nghĩ phải bắt kịp hoặc đi trước một bước, vận dụng tốt các công nghệ này để thử những công việc thú vị. Bởi đó cũng có thể là cơ hội khai phá một lĩnh vực mới. Giống như video art của Nam June Paik vậy. Những triển lãm số hóa tranh cổ cũng rất hấp dẫn, và tình cờ tôi đã có dịp làm các cô nàng Naesoong trong tác phẩm của mình bằng công nghệ in 3D — thật sự rất thú vị và mới mẻ. Trong quá trình thử bất cứ điều gì mới, chưa có gì là không vui. Vì thế tôi cho rằng mình may mắn vì được sinh ra ở Hàn Quốc, nơi thay đổi nhanh chóng và phản ánh ngay lập tức những thay đổi đó. Lĩnh vực sáng tạo của Hàn Quốc sẽ phát triển với nhiều dáng vẻ đa dạng hơn, và tôi sẽ cố gắng tiếp nhận tất cả những thay đổi này càng nhanh càng tốt.

Và để những người sáng tạo cùng trưởng thành thì cần có sự giao lưu giữa các nghệ sĩ thuộc nhiều chuyên ngành khác nhau. Bản thân tôi cũng đang điều hành một trung tâm sáng tạo nghệ thuật Kim Hyun Jung mang tên H&A CENTER. Khi cùng các nghiên cứu viên thuộc nhiều chuyên ngành như điện ảnh, nghệ thuật sợi dệt, khoa học xã hội, khoa học kỹ thuật làm việc từ khâu hình thành ý tưởng đến sản xuất nội dung, thì ở nhiều lĩnh vực khác như diễn thuyết hay hợp tác (collaboration) cũng cho ra những kết quả hiệu quả. Qua những trải nghiệm đó, tôi nhận ra sức mạnh của cộng đồng tri thức có thể phát triển ngành công nghiệp nội dung hiệu quả đến mức nào. Tôi sẽ mở rộng phạm vi hoạt động và thử sức một cách hào hứng để nghệ thuật có thể đóng góp đều khắp cho toàn xã hội.

Q. Gần đây chị đã công bố chân dung BTS vẽ theo lối hội họa Hàn Quốc. Tôi tò mò về lý do chị nghĩ mình sẽ làm tác phẩm đó và phản ứng sau khi công bố.

Trước đây tôi từng thấy đáng tiếc vì hanbok truyền thống và đẹp đẽ dường như đang bị lãng quên do thời hiện đại ít người mặc. Nhưng hanbok bây giờ, như ta có thể thấy, được bày bán rất nhiều trên thị trường với màu sắc tự nhiên và đẹp không kém gì váy đầm phương Tây. Thêm vào đó, các yếu tố mang tính Hàn Quốc được thêu lên, cùng với phụ kiện làm cho hanbok được thể hiện đẹp hơn, nên cách nhìn của tôi về hanbok cũng đã đổi khác. Nếu nhờ tôi mà cảm giác e ngại đối với hanbok giảm đi dù chỉ một chút, và hanbok đến gần hơn một cách thân thuộc, thì tôi không còn gì để mong hơn nữa. Vì vậy tôi đã nghĩ: liệu có thể kết hợp truyền thống của chúng ta với sức mạnh của làn sóng Hàn Quốc hiện nay để góp phần mở rộng Hallyu hay không. Về phản ứng với chân dung BTS theo lối hội họa Hàn Quốc, có những ý kiến cho rằng nó tươi mới và mới lạ nhờ một góc nhìn chưa từng thấy trước đây. Tác phẩm cũng có hiệu quả thỏa mãn những mộng tưởng, và có rất nhiều phản ứng hết sức tích cực.

Q. Chị có biết về Quỹ Học viện King Sejong không? Tôi muốn nghe suy nghĩ của chị về công việc mà Học viện King Sejong đang làm.

Tôi biết Quỹ Học viện King Sejong là một quỹ truyền bá và giao lưu văn hóa của chúng ta ra thế giới, bằng cách cung cấp nhiều hình thức học tập đa dạng cho những học viên muốn học tiếng Hàn và văn hóa Hàn Quốc. Với tư cách một họa sĩ giới thiệu mỹ thuật Hàn Quốc ra thế giới thông qua hội họa Hàn Quốc, tôi cho rằng Quỹ Học viện King Sejong là một tổ chức giữ vai trò trung gian quan trọng trong việc quảng bá văn hóa của chúng ta.

Q. Có người nhờ Học viện King Sejong mà biết đến quốc nhạc rồi theo học chuyên ngành dân ca. Những người ở nước ngoài nảy sinh quan tâm đến văn hóa truyền thống của chúng ta và muốn học thì lại gặp khó vì không có nhiều nơi để học. Chị có lời khuyên nào dành cho các học viên nước ngoài muốn vẽ hội họa Hàn Quốc không?

Trước hết tôi muốn nói rằng hãy xem thật nhiều tranh Hàn Quốc. Và hãy nỗ lực mở không chỉ con mắt, đôi tai của tâm hồn đối với tranh, mà cả con mắt và đôi tai thật của chúng ta nữa. Đôi khi chỉ cần thưởng thức chính cái đẹp thị giác, hay cái vị cảm xúc mà hội họa Hàn Quốc mang lại, cũng đã là đủ; nhưng tôi nghĩ nếu biết về lịch sử, kỹ pháp và đặc điểm vật liệu của hội họa Hàn Quốc rồi mới xem thì sẽ thấy thú vị hơn rất nhiều.

Chẳng hạn, việc biết nguyên lý thưởng ngoạn cơ bản rằng hội họa Hàn Quốc, tranh phương Đông được xem bằng cách dời mắt từ phía trên bên phải xuống phía dưới bên trái, so với việc xem mà không biết, là khác biệt rất lớn. Nếu học riêng qua sách, bài giảng hay video thì càng tốt; nhưng nếu điều đó khó, tôi khuyên khi đi triển lãm hãy đến đúng giờ có hướng dẫn viên (docent) thuyết minh về triển lãm. Vừa nghe thuyết minh của docent vừa thưởng thức hội họa Hàn Quốc, bạn sẽ cảm nhận được cái thú và cái đẹp ấy lớn hơn gấp nhiều lần.

Q. Giới mỹ thuật cũng gặp nhiều khó khăn vì COVID-19. Chị từng nói rằng ngược lại đó là cơ hội để chị tập trung vào tác phẩm. Hiện chị có tác phẩm hay hoạt động nào đang hình thành trong đầu không? Điều chị muốn làm trong năm 2022 là gì?

Tôi vẫn để mở chuyện sẽ vẽ đề tài nào. Nếu nói về đích hướng của tôi trong công việc, thì tôi muốn làm những tác phẩm vẽ bằng trái tim, chứ không phải vẽ bằng cái đầu. Điều đó có nghĩa là một công việc thành thật. Tôi nghĩ ước mơ tối hậu của mình với tư cách họa sĩ là tiếp tục làm việc trong thật nhiều năm để đạt tới ‘cảnh giới’ làm ra những tác phẩm thành thật hơn và có thể truyền đi bằng trái tim. Và đây cũng là câu chuyện gắn với thành quả kinh doanh của Trung tâm Nghệ thuật Kim Hyun Jung mà tôi đang gắn bó. Tôi muốn trở thành một họa sĩ hội họa Hàn Quốc tiêu biểu cho Hàn Quốc trên bình diện quốc tế, đồng thời là một ‘nhà truyền giáo văn hóa’ giới thiệu rộng rãi trước công chúng sức hấp dẫn và cái đẹp của hội họa Hàn Quốc.

Sức mạnh của Hallyu dạo này thật sự rất lớn. Văn hóa Hàn Quốc như K-pop, K-drama, K-movie đang được thế giới biết đến và rất nhiều người trên thế giới đang thưởng thức. Ban đầu tôi từng thắc mắc: ‘Hàn Quốc nổi tiếng là nước có đôi tay tài hoa, vậy tại sao trong số các nghệ sĩ tầm thế giới lại ít người Hàn Quốc hơn mình nghĩ?’ Và qua thắc mắc đó tôi thấy cần phải hiểu thị trường mỹ thuật Hàn Quốc hiện nay; hơn nữa, nếu tôi cũng góp phần mở rộng Hallyu thì chẳng phải sẽ đạt được kết quả tốt sao? Năm 2017 tôi đã được tạp chí kinh tế lớn nhất của Mỹ là Forbes chọn vào danh sách 30 người dưới 30 tuổi có ảnh hưởng ở châu Á. Nhân cơ hội này, tôi có kế hoạch hoạt động tích cực và dốc sức hơn nữa cho tác phẩm để quảng bá rộng rãi K-art, hội họa Hàn Quốc ra thế giới. Cụ thể hơn, tôi đang nghĩ mình muốn thể hiện Art Nouveau của hội họa Hàn Quốc. Tôi muốn hòa trộn hình ảnh tinh tế và đẹp đẽ của Art Nouveau với hội họa Hàn Quốc của mình để hoàn thành những tác phẩm khác lạ. Và triển lãm được mời đầu tiên của năm 2022 sẽ diễn ra tại khách sạn Paradise City Incheon từ ngày 28 tháng 1 đến ngày 20 tháng 2 năm nay, nên tôi mong nhận được nhiều sự quan tâm. (cười)

Q. Cuối cùng, nếu chị gửi lời động viên đến các học viên đang học tiếng Hàn và văn hóa Hàn Quốc tại các Học viện King Sejong trên toàn thế giới thì sẽ là gì?

Tôi muốn kể câu chuyện về một họa sĩ. Đó là họa sĩ thiên tài ‘Picasso’. Picasso tất nhiên có tài năng thiên phú, nhưng tôi cho rằng ông là ‘người nỗ lực phi thường’. Picasso nổi tiếng trên thế giới là một họa sĩ sáng tác rất nhiều (多作). Tôi đã thử tính số ngày làm việc và khối lượng tác phẩm của Picasso thì thấy cứ 2,2 ngày ông hoàn thành một tác phẩm. Thật ra khối lượng này là cực kỳ lớn. Sinh viên các trường đại học mỹ thuật thông thường thì hoàn thành 5-6 tác phẩm một năm đã là chật vật. Cũng như Picasso được biết đến là thiên tài của thế giới mà vẫn nỗ lực làm việc như thế, tôi muốn động viên mọi người hãy đầu tư nhiều thời gian và học tập một cách vui vẻ. Nếu có tấm lòng yêu thích tha thiết và học tập đều đặn thì sẽ luôn có kết quả tốt. Xét theo cách nào đó thì đây cũng là thông điệp bình thường mà ai cũng nói. Thời kỳ khó khăn luôn ập đến, nhưng tôi tin chắc rằng nếu mỗi lần như thế ta nhớ đến ước mơ của mình và vượt qua từng khoảnh khắc, thì thời khắc tốt đẹp sẽ đến. Các học viên Học viện King Sejong, cố lên!