Maeil Business TV | Telling Stories, tập 9

“Telling Stories”, chương trình lắng nghe câu chuyện cuộc đời của những nhân vật thuộc các lĩnh vực chính trị, văn hóa, CEO và thể thao, hôm nay xin giới thiệu một nhân vật nổi bật của giới nghệ thuật và văn hóa. Chị là người thoạt trông có vẻ dịu dàng khép nép nhưng lại rất bản lĩnh, tưởng như cao ngạo nhưng lại đầy khiêu khích, mang một sức hút đầy nghịch lý. Chúng ta cùng gặp gỡ Kim Hyun Jung, họa sĩ hội họa Hàn Quốc thực lực, người đã dẫn đầu công cuộc đại chúng hóa hội họa Hàn Quốc và được gọi là “thần tượng của hội họa Hàn Quốc”, với tác phẩm được đưa vào chín bộ sách giáo khoa mỹ thuật bậc tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông.

Người dẫn: Có lẽ hôm nay là lần đầu tiên tôi gặp một vị khách mà trang phục ăn ý đến thế. Chị mặc hanbok đẹp thật sự.

Kim Hyun Jung: À, bộ này giống như đồng phục học sinh nên tôi mặc thường xuyên, trong lòng rất thoải mái.

Người dẫn: Chị luôn vẽ người phụ nữ mặc hanbok, vậy có thể hiểu là chị đang vẽ chính mình không?

Kim Hyun Jung: Vâng, đúng vậy. Đó là chân dung tự họa của tôi. Đây là loạt tranh tôi bắt đầu vẽ từ thời sinh viên; khi ấy việc tìm người mẫu không dễ dàng nên tôi lấy chính mình làm người mẫu miễn phí. Vừa dễ quan sát, lại là đối tượng tôi nhìn thấy nhiều nhất, nên tôi bắt đầu vẽ một cách thoải mái và cứ thế kéo dài đến hôm nay.

Người dẫn: Hanbok thì không thể coi là việc áp dụng kỹ pháp hội họa Hàn Quốc được. Chắc hẳn chị có lý do khi chọn hanbok làm chất liệu đề tài.

Kim Hyun Jung: Loạt tranh này tôi gọi là “Câu chuyện Naesoong”, và tôi đã chọn hanbok làm phương tiện để diễn tả cái gọi là Naesoong (sự e lệ giả tạo). Thật ra đây là những bức tranh tôi bắt đầu vẽ vì trong lòng đau. Thời đó tôi mang một vết thương nội tâm sinh ra từ việc khoác dáng vẻ cao quý mà lại có những hành động chẳng cao quý, và theo tôi thì bộ trang phục cao quý nhất chính là hanbok. Khi mặc hanbok, người ta tự nhiên trở nên dịu dàng khép nép, nên tôi muốn thử đưa vào tranh những hành động trái ngược với điều đó. Đó là khởi đầu.

Tôi đã thực hiện bốn loạt tranh lớn, trong đó nổi tiếng nhất là loạt “Câu chuyện Naesoong” mà tôi làm đầu tiên. Tôi bắt lấy những khoảnh khắc Naesoong cảm nhận được trong đời sống thường ngày rồi vẽ lại; chẳng hạn tác phẩm “Người làm tôi chuyển động” là bức tranh tôi vẽ vì tôi rất thích đồ ăn giao tận nhà. Khi tôi mở triển lãm cá nhân tại Metropolitan Museum ở New York, một khách tham quan người nước ngoài nhìn tôi và nói: “Thật thiên tài, làm sao cô lại tưởng tượng ra chuyện giao hàng (delivery) chứ không phải lái xe (drive)?”. Nước Mỹ quá rộng lớn nên văn hóa giao đồ ăn còn xa lạ với họ. Tôi lưỡng lự một lát, tự hỏi “nên để mình được xem là họa sĩ thiên tài, hay nên thành thật?”, rồi đã thành thật đáp rằng ở Hàn Quốc văn hóa giao hàng phát triển đến mức có cả cách nói “Baedal-ui Minjok” (Dân tộc giao hàng). Đó là một kỷ niệm thú vị gắn với bức tranh này.

Ngoài ra, như phần tiếp nối của loạt “Naesoong”, khi bước vào cuối tuổi 20 tôi liên tục bị các bậc lớn tuổi hỏi “bao giờ thì cưới?” và bắt đầu cảm thấy áp lực về chuyện kết hôn. Vì vậy tôi đặt tên cho loạt tranh này là “Một vỉ trứng, tuổi kết hôn”. Tôi lấy mô-típ từ bức tranh vẽ Napoléon vượt dãy Alps, rồi nhại lại bằng cách lồng vào cảnh cưới truyền thống của Shin Yun-bok. Tôi chuyển cảnh chiến trường thành văn hóa cưới xin, và cũng thể hiện đôi giày một cách gây ấn tượng, hàm ý rằng dù ra chiến trường cũng không thể từ bỏ cái đẹp. Đó là cách tôi diễn tả hình ảnh các bà mẹ ngày nay rất biết chăm sóc bản thân.

Người dẫn: Những người phụ nữ mặc hanbok trong tranh lại ở dạng xuyên thấu, nhìn rõ cả bên trong. Điều đó có ý nghĩa gì?

Kim Hyun Jung: Có rất nhiều họa sĩ vẽ hanbok, nhưng người phụ nữ trong tranh tôi có đặc điểm là nhìn thấu được bên trong. Khi vẽ, tôi làm như chơi búp bê giấy: vẽ đường nét cơ thể nhân vật trước, rồi thể hiện hanbok lên trên, sau đó dán hanji (giấy dó Hàn Quốc) vào phần áo jeogori hay váy. Loại hanji này do tôi tự nhuộm, rồi nhỏ nước lên để tạo thành những lỗ nhỏ, và tôi gọi nó là “suji”. Tôi cho rằng hanji vừa tạo được cảm giác xốp giòn của hanbok vừa thể hiện được hiệu ứng xuyên thấu nhìn rõ phía sau, nghĩa là nó tương thông với hanbok, nên tôi đã dùng cách này.

Người dẫn: Tôi cũng tò mò về quãng thời gian chị học đại học mỹ thuật.

Kim Hyun Jung: Thật ra loạt “Naesoong” này đã không được thông qua ở triển lãm tốt nghiệp của tôi. Thời đó chưa có những thứ như K-pop, nên tôi phải nghe những lời như “bây giờ còn ai cổ lỗ mà vẽ hanbok nữa”, thậm chí còn bị khuyên đừng vẽ nữa. Dù vậy tôi vẫn tiến bước được, bởi đúng như câu “muốn làm một điều mình thích thì phải chịu đựng chín điều mình không thích”, vẽ tranh khiến tôi hạnh phúc, nên tôi nghĩ dù có phải làm thêm việc khác thì vẫn tiếp tục được.

Ban đầu cũng có những bậc tiền bối nhìn tôi không thiện cảm. Có một tiền bối đang giảng bài, vì sinh viên nhắc tên tôi khi được hỏi về họa sĩ mà họ kính trọng nên thầy tò mò gọi tôi đến, đồng thời còn góp ý rằng tôi vẽ người hơi đầy đặn. Nhưng ngay tại đó tôi đã cười và nói: “Họa sĩ ấy chính là tôi, và vì đây là chân dung tự họa nên tôi mới vẽ như vậy”. Giờ thì lại có những người động viên các em khóa sau cứ mạnh dạn đi con đường như tôi.

Nhiều người nghĩ hội họa Hàn Quốc không có màu, nhưng thực ra có thể dùng toàn bộ các màu sắc tự nhiên. Hội họa phương Đông là tranh của ba nước Hàn, Trung, Nhật; nếu tranh Trung Quốc có truyền thống dùng nhiều mực và tranh Nhật Bản dùng nhiều màu, thì hội họa Hàn Quốc, ở vị trí địa lý trung gian, sử dụng kỹ pháp gọi là sumukdamchae, tức dùng mực và màu một cách hài hòa. Muốn ra được màu đậm thì phải phủ lớp màu nhạt khoảng mười đến hai mươi lần, nên rất mất thời gian. Một bức tranh cỡ chừng 100 ho (khổ tranh theo cách tính của Hàn Quốc), nếu vẽ liên tục, cũng mất tối thiểu khoảng một tháng; đó là công việc vô cùng tỉ mỉ.

Nhiều người cũng tò mò về giá tác phẩm. Trước tiên thì họa sĩ quyết định, nhưng vì phải theo giá thị trường nên cũng có một mức chuẩn nhất định. Một họa sĩ vừa tốt nghiệp đại học bốn năm trong khu vực Seoul thì nhận khoảng 3 đến 5 triệu won cho khổ 100 ho, nhưng vì hoa hồng bán tranh khoảng 50% nên số tiền thực nhận ít hơn rất nhiều, và nếu tính cả tiền khung, vận chuyển, vật liệu thì nhiều trường hợp còn không bằng mức lương tối thiểu. Tuy nhiên, mong mọi người hiểu rằng đó là việc mua lại thời gian mà người sáng tác đã bỏ ra.

Thật ra cũng có những giai đoạn khó khăn. Vào thời kỳ tôi bị tổn thương nhiều trong quan hệ với mọi người, người bạn duy nhất của tôi là tranh. Bởi ít nhất trong khoảnh khắc vẽ tranh, tôi được đắm mình vào đó và cảm thấy dễ chịu. Tôi không thể vẽ trực tiếp những người bạn cùng tuổi đã làm tôi đau, nên tôi bắt đầu vẽ chính mình; rồi một đêm đang làm việc, tôi nhận ra nhân vật trong tranh, hình ảnh tôi trong gương và hình ảnh tôi trong ảnh chụp đều giống nhau. Khi hiểu ra rằng tôi ghét người đó chính vì trong tôi cũng có những nét như thế, từ đó tôi không còn thấy ghét nữa. Trải qua khoảnh khắc ấy, bệnh trầm cảm của tôi cũng đỡ đi rất nhiều. Vì vậy khi vẽ, tôi muốn vẽ một cách vui tươi. Tôi đã được chữa lành bởi những bức tranh này, nên niềm hạnh phúc của tôi là người xem cũng cảm thấy “thật tinh nghịch, thật thú vị”.

Một điều nữa tiếp thêm sức mạnh cho tôi là mạng xã hội. Những lúc muốn bỏ cuộc, chỉ một bình luận như “xem tranh thấy được chữa lành” hay “cố lên nhé” cũng là nguồn động lực lớn. Từ khi bắt đầu công việc này năm 2012 đến nay đã là năm thứ 12; ban đầu có những bậc tiền bối nhìn tôi không thiện cảm, nhưng giờ thì số người động viên lại nhiều hơn. Thời thế thay đổi nên dần dần mọi thứ cũng được chấp nhận, tôi nghĩ vậy.

Trong bức tranh tôi đang vẽ còn có cả BTS xuất hiện; cách làm là tôi khoác hanbok lên những bức ảnh đã được chụp sẵn. Nếu công bố đúng dịp phát hành ca khúc mới thì các fan rất thích.

Ước mơ của tôi là mỹ thuật cũng giống như âm nhạc, trở thành điều mà mọi người đều thưởng thức và trải nghiệm trong đời sống. Khi căng thẳng, người ta vẫn nói “đi hát karaoke đi”, nhưng câu “đi vẽ tranh đi” thì vẫn còn xa lạ. Tôi muốn góp phần tạo nên một văn hóa như thế.